Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Moskuko Jaiak 2025

Kaixo, bertsozale:

2025 honetan ere Moskuko Jaiak egongo dira eta aurten ere, egitarau zabal eta aberats baten baitan, bertso-saioa antolatu du Irunabar, Irungo bertsoaren bilguneak, Moskuko Jai Batzordeko kideekin elkarlanean.

Bertso-saioa, igandean izango da, abuztuaren 17an. Plazan izango da, arratsaldeko 17:30ean. Oinatz Mitxelena gai-jartzailearen esanetara ariko dira kantuan Nerea Elustondo legazpiarra, Irantzu Idoate hazpandarra, Igauri Lopetegi irundarra eta Alaia Martin oiartzuarra.

“Haurtzaroko kontuak”. Abel Zabala Elizazuren bertsoak, Bidasoko Hitzan.

HAURTZAROKO KONTUAK

Egilea: Abel Zabala Elizazu

Doinua: Baten bizitza kanta dezadan

Hemen jaitsi dezakezu

1)
Igerabiden liburu ederra
da “Begi bat kokotean”
bere_umetako oroitzapenak
kontatzen ditu tartean
oso gustora irakurri dut
ia astetxo batean
eta ni ere haurtzaroraino
eraman nau bapatean.

2)
Nire haurtzaroa aspaldi joan zen
ez dugu kontu berria
hala ta guztiz egin nahi nuke
garai haren aldarria
landa mundutik zetorrelako
gurasoen jatorria
bi mundu_ezberdin lotu nituen
kalea ta baserria.

3)
Astegunetan kalean baina
larunbatez baserrira
Gaintxurizketa kaxkora egin
nuen makina bat jira
oroitzapenak ekarri ditut
bertso-sortaren erdira
mutikoaren hezur bigunak
gogortzen hasiak dira.

4)
Txirrindarekin eman nituen
atarian mila buelta
eta larruzko pilotarekin
ongi zikindu pareta
ziba zahar bat ere_izaten zen
bazter batean gordeta
noizbehinka_atera beharra zegoen
moda itzultzen zen eta.

5)
Orduan ez zen nintendorikan
ez eta play stationik
baina playmobil ta airgam boysak
gogoan ditut oraindik
monopolyan edo kartetan
ez uste ahaztu zaidanik
parchisarekin zenbatzen ere
ongi ikasi nuen nik.

6)
Gaixoaldiak izaten zuen
bere urteroko zita
aste batean e(d)ukitzeraino
anginak ongi hazita
pediatraren aginduz edo
praktikanteak bixita
ez zen txikia beldurra eta
injekzioaren zizta.

7)
Arropak ere pasatzen ziren
esku batetik bestera
anaiarenak lehengusuari
bueltan niretzat ostera
telebista zen txuri-beltzean
bi kate soilik gainera
zer aldaketak izan ditugun
hortik kontuak atera.

8)
Irakurtzeko Zipa ta Zape
Kili-kili zein Ipurbeltz
Elkar-en Ipuin Harrigarriak
zer jakimin zer interes
Tom eta Jerry, Mazinger Z,
Tarzan telebista bidez
mandorik ez zen epoka hartan
eta zapping-ik ere ez.

9)
Litxarkerien zerrenda berriz
Pantera Rosa, Tigreton
Triskysak edo Gusanitosak
jan gabe ezin ba egon
Chupachus, Kojak edo Sugusak
beste hainbat goxoki on
ni txanpon batzuk xahutzeko prest
aurkitu ez gero inon.

10)
Oroiminetik begiratzea
nahiz ez den nire gogoa
nondik gatozen gogoratzea
ez da ideia zoroa
ez naiz hasiko zer den hobea
lehengoa oraingoa
beraz bakoitzak bizi dezala
tokatzen zaion aroa.
(Bis)


Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-abel-zabala-elizasu/

Bertsoak ikasturteari amaiera emateko

Hezkuntza arautuko bertso-eskolei bukaera emateko motibazio bertso-saioak antolatu dituzte eskualdeko eta inguruko hainbat ikastetxetan. Lehen hezkuntzako gazteei bertsolaritza gerturatzeko eta inguruan bertsoa sustatzeko ekimena da; horrez gain, interesa duen orok, datorren ikasturtean, Irunabarreko bertso-eskoletako ateak zabalik izango dituela esateko ere baliatu dute. Besteak beste, Txingudi Ikastolan Irunabarrko Igauri Lopetiegi eta Iker Ormazabal Tturko aritu ziren kantuan; Orereta Ikastolan Irunabarreko Jon Luzuriaga eta Emaitz Murua eta Dunboa ikastetxean Jon Luzuriaga eta Igauri Lopetegi aritu ziren Iker Ormazabal Tturkoren gidaritzapean.

Aurtengoen faltan, hona hemen aurreko urteetako argazki pare bat, Igauri Lopetegik eta Urko Arregik Txingudin egindako motibazio saiokoak, hain zuzen.

“INDEPENDENTZIA”. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak, Bidasoko Hitzan.

INDEPENDENTZIA

Egilea: Andoni Zelaia 0taño

Doinua: Baditut egunero

Hemen jaitsi dezakezu

1)
Sartuko naiz sartuko
olatu barrura,
itsasoan arraina
sartzen den modura,
hemen bereizten dira
olioa ura,
sareak sarekadak
bere egitura,
borroka egiteko
ordua heldu da,
bide luzea dago
oraindik portura.

2)
Hitzez hitz ahoz aho
bere sustantzia,
sinetsi, bizi, esan
sortu iritzia,
denbora aldaketak
darama ontzia,
lema zainaren esku
nolabait utzia,
ez da errez aurkitzen
neurriko jantzia,
tabu bihurtu bada
independentzia.

3)
Saihetsetik begira
jarriko bagina,
hitz jario ugari
lekuz at egina,
nor gara nora goaz
erro eta muina,
borroka du lekuko
euskal herri duina,
eskuz esku eraikiz
garatzen jakina,
senda ezina ere
bere herri mina.

4)
Abertzale munduan
zenbat aktibista,
askatasun aldarri
galdu gabe bista,
herri bat garelako
gintuen konkista,
geroztik ez da falta
espainol vasquista,
tira eta bultzaka
non egin irrista,
autonomista edo
independentista.

5)
Estatuen aldetik
zigor erauntsia,
hizkuntza, indar, lege
gauzka irentsia,
maskara jantzi eta
lotsa erantzia,
jarraitu behar dugula
elkar erantsia,
ondoan buru jabe
Espainia Frantzia,
guk ere behar dugu
independentzia

6)
Lurraldetasunaren
arerio etsai,
euskarari kolpeka
asmakizunez blai,
eskubideaz mintzo
baina guretzat jai,
euskaldunak ez badu
espainol izan nai,
euskal herri askea
eraikitzea ai,
besteentzat ona bada
guretzat ere bai.

7)
Nola lotu behar den
hitza eta ekintza,
kontzientzia dugu
lehenengo baldintza,
bakardadean ezin
da egin bizitza,
ez geundeke honela
erreza balitza,
ahaztu gabe gure
borroken emaitza
ezin bestekoa da
denon herrigintza.

8)
Kendu nahi eta ezin
menpeko arantza,
buru jabetza dela
piperra eta gatza,
gure erabakia
arrazoia antza,
txiki izatearen
ezinean datza,
ez badugu asmatu
askatasun dantza,
lortuko dela ez dut
galdu esperantza.


Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/219979/

50 lagun inguru Lopetegiren jaiotzaren 150. urteurrena ospatzeko bertso kantu bazkarian (2025-05-31)

50 lagun pasatxo bildu ginen 2025eko maiatzaren azken egunean Irungo Atsegiñara, bazkaria egin eta Joxe Mari Lopetegi zenaren jaiotzaren 150. urteurrena haren bertsoak kantatuz ospatzera. Eloi Lopetegik eta bere ingurutxoak primerako otordua prestatu zuten bertan bildu ginen guztion gozagarri, Igauri Lopetegi eta Jon Luzuriaga bertsotan aritu ziren bat-batean, eta plater eta plater artean Joxe Mariren bertsoak kantatu genituen guztiok aho batez, Iker Gomez errenteriarraren soinu txikiaren laguntzaz. Hona hemen Joxan Elosegik Atsegiñako bertso kantu bazkarirako ere, beti bezain eskuzabal eta fin apailatutako liburuxka.

Egun ederra igaro genuen. Eskerrik asko Atsegiña, eskerrik asko Bidasoko AEK Irungo euskaltegia, eskerrik asko Lopetegitarrei, argazkiak bidali dizkiguzuenoi ere bai, eta eskerrik asko, bereziki, bertaratutako guzti-guztioi. Hurrengora arte.

“Idatzi beharra dut”. Rafa Rodrigo Perurenaren bertsoak, Iruneron.

IDATZI BEHARRA DUT

Egilea: Rafael Rodrigo Perurena

Doinua: Idatzi beharra dut

1)
Idatzi beharra dut,
hau bai tormentua,
ezin dut hautatu zein
den argumentua.
Iritsi zait berriro
azken momentua,
oraindik gairik gabe,
hau fundamentua!

2)
Gaur izan nahiko nuke
behingoz alaikorra
gaur ez zait okurritzen
ezer ez baikorra,
zorionen larrea
guztiz da lehorra,
hobe dut isiltzea
eta jo danborra.

3)
Danborrarekin goaz
suabe-suabe,
argi da ez naizela
Bernat Etxepare.
Falta zaizkit oraindik
bi, hiru zutabe,
jada sorta erdian
baina gairik gabe.

4)
Non gaude? Ez dezagun
gal gaurko haria,
zuk aurkitzen baduzu
zuretzat saria.
Esan gabe hitz egin,
ze kalakaria!
izan ahal nintzake
lehendakaria.

5)
Konprometitu nintzen
zerbait idaztera,
sorta bat bidaltzeko
Irunabarrera.
Berriz gerturatzean
zerbait eskatzera,
jarriko naiz begira
beste nonbaitera.

6)
Ezin dugu ukatu
handiesten dala
gehiegitan adimen
artifiziala.
Gaurko sortan argi da
arma bat dudala:
nire ergelkeria,
guztiz naturala.

7)
Bertsoak idazteko
txanda zen berriro
ikusten duzuenez
maila ez da igo.
Falta da sinadura,
jartzen da aldiro,
nirea hauxe duzu:
Rafael Rodrigo.

Jarraian bertso-sorta entzungai Rafak berak musikatuta:

Hemen jaitsi dezakezu

Iturria: https://irunero.eus/izenburua-idatzi-beharra-dut/

Andoni Zelaia, Julen Zelaieta eta Karlos Aizpurua bertsotan Orozkoko Bertsolari Beteranoen Sariketean [2025-05-17]

Bertsolari Beteranoen Sariketea jokatu zen maiatzaren 17an Orozkon, Supazterrean Kultura Alkarteak antolatuta, bertan, Irunabarreko Andoni Zelaia, Julen Zelaieta eta Karlos Aizpuruak hartu zuten parte. Hiru kanporaketa eta finala izan zituen sariketak, azkenean Asier Otamendik jantzi zuen txapela eta Karlos Aizpuruak irabazi zuen publikoaren agur onenaren saria. Giro goxoarekin, egun ederra pasa zuten bertaratu zirenek.

Hemen albistea osorik: https://bertsoa.eus/albisteak/10824-asier-otamendik-irabazi-du-beteranoen-sariketea-orozkoan

Baztan-Bidasoko XXXVIII. Bertsopaper Lehiaketa. Xabi Maia Etxeberriak eta Jon Luzuriaga Iurramendik lehen eta bigarren sariak jaso dituzte “Azkenaren azkenaurrekoa” eta “x²+y²=r²” bertso-sortengatik hurrenez hurren. [2025-05-19]

Bortzirietako Bertso Eskolak eta Berako Kultur Batzordeak Bortzirietako Euskara Mankomunitatearekin batera antolatutako Baztan-Bidasoko XXXVIII. Bertsopaper Lehiaketako sariak banatu dituzte maiatzaren 19an, Berako Kultur Etxean.

Lau maila ezberdinetako sortak zenbatuta, guztira 92 lan jaso dituzte. Maila nagusian (18 urtetik gorakoentzat), Txingudiko bertso-eskoletako kidea den Xabi Maia Etxeberria elizondoarra nagusitu da ‘Azkenaren azkenaurrekoa’ bertso-sortarekin. Aldiz, bigarren saria eskuratu du Irunabarreko Jon Luzuriaga Iurramendi ikaztegiar hendaiartuak ‘x²+y²=r²’ lanarekin.

Albistea hemen.

Zorionak, Xabi eta Jon!

Jarraian, Maiaren eta Luzuriagaren bertso-sortak eta sari banaketako zenbait irudi:

Azkenaren azkenaurrekoa

Egilea: Xabi Maia Etxeberria

Doinua: Irun badaukazu zerbait

1)
Hasierak baldin badu
amaieraren eztena
molde apurtzailea da
euskal musika eszena.
Azken aldian askotan
ikusi dugun eskema,
bueltan datozen taldeak
zein “agurren” aurkezpena:
“Urteurren kontzertuak!,
azken biraren azkena!”
Errepikaezinaren
galdu ezinaren pena…
Joan-etorriko forman
neurtu ohi dugunez dena,
zerbait al dakar denborak
inoiz joaten ez dena? (bis)

2)
Kontzertuak iragartzen,
urte batetik bertzera
etorkizuna eskura
omen dugula uste da…
Azkar bagoaz dena den,
nola ardiak larrera,
psikosi moduko batez
ordenagailu aurrera.
“- Pistan,harmailan,edonon…
berdin da zein den aukera,
azkena izango da (e)ta
hartu dezagun sarrera”
Guda hastear, “- sorpresa!
azkena zen ,baina, zera…
bertze bat egon daiteke
salmentaren arabera” (bis)

3)
Ondoren web orrialde
zein plataforma ugari,
kolapsatuta, zintzilik,
ezin eutsiz guztiari.
Bortz minutuz AGORTUTA
letra larriekin haundi
-”kaka, hau malaostia”
erran bezain pronto: “- Adi!
azkena zen, baina bueno,
hor bi gehiago opari,
aukera ematearren
gabe gelditu denari”
Zukutzearen zukutzez
tinta dario letrari
zenbait aldiz emandako
azken emanaldiari. (bis)

4)
Konparaketan atzera
botatzean begirada
nostalgiazko malko bat
etortzen da begi(e)tara
Orain iragana dira,
ohartzeke kamarada,
itxaronaldi luzeak,
asfaltoan akanpada,
amestutako sarrera
izatearen zirrara,
bertzela batere gabe
gelditzearen ikara.
Orain online bihurtu da
lehenagoko ilara,
biak lerroan, bai, baina
zeharo desberdina da. (bis)

5)
Joan zenean kasette,
eta CD-en kultura
guztia da Spotify
playlistaren diktadura.
Talde zein bakarlariek,
berdin aroen modura
zikloak ixten dituzte,
zer egingo diogu ba…
Peter Pan sindromedunen
bideak datoz burura:
“-arrakastatsua sarri
arrastaka amaitu da”.
Soilik oroitu ezkero
noizbait izan ziren hura,
norbere mugak helduta
iristen zaie helmuga. (bis)

6)
Hiztegia bihurrituz
ulertzen ez da xamurra
“-Hiru puntu suspentsibo,
atsedenaldi laburra,
ikusi arte,adio,
amaiera (ez-ziurra)
parentesia, etena,
atzerapauso zuhurra”.
Fokupetik aterata
ahanzturari beldurra,
erabakia hartzean
labainkorra baita lurra.
Norbere baitan dagoen
aterabide makurra,
hartu beharreko edo
behartutako agurra. (bis)

7)
Entsegu gela ttipian
sartzen ziren ordu pila,
gaztetxe zein tabernetan
lehen kontzertu umila,
kontzertu osteko juergan
barran entzule hurbila,
Ai! baina bide xumean
noiz zulatu zen gurpila?
Lepo beteta Illunbe,
Arena, BEC, Miribilla…
sortu nahi dute munduko
zortzigarren marabilla.
Inoiz atzenduko ez den
azken agurraren bila,
izan ez duten guztia
aurkituz izan dadila. (bis)

8)
Baina entzuleak ere
aztergai gisa jarrita
ez al gabiltza finean
gure buruei harrika
Euskaraz kontsumitzea
egokia da,apika
baina agerian utziz
musikaren pragmatika.
Bonberenea, Kaxerna
Matadeixe, Lakaxita…
makroak betetzen dira
etxekoak ahantzita.
Gure kontraerranetan
ez al gabiltz kixkalita
Sute haundiak hauspotuz
su ttikiak itzalita. (bis)

9)
Xorroxineko Arrats On!
zein Durangoko azoka
Antxetan Lau Airetara
Euskadi Gaztean Top-a
kontsumitzeko badago
aukera adina mota
flamenkoa, funk-a, blues-a
reggaetoi, ska, hip hop-a
metal-a, punka, technoa
reggae-a, rantxera, popa
trikitixa, jazza, salsa
trap-a, rap-a edo rock-a
soberan ez dago inor
irautea da erronka
euskal musika munduan
denen beharra dago ta! (bis)

10)
Azkena azkena bada
berriz ez da itzuliko
bizitzan nola musikan
gehiegi baita “betiko”.
Artista jaioa denak
nola ez du ba begiko
berarekin hunkitzea,
bihurtzea denen mito…
Baina desberdinik bada
bertzeen moldeekiko…
salbuespena, nola ez,
zu izan behar, Benito!
Ez amaierako bira
edo kontzertu magiko,
egindakoak eginda
“bukatu da eta kito!“ (bis)


x²+y²=r²

Egilea: Jon Luzuriaga Iurramendi

Doinua: Agur sagar beltzeran

1)
Lehen puntutik azken
puntura bidaian
hamaika bira eman
eta gero gaian,
matematikaz hitzik
ez dugun garaian,
hemen hamaika bertso
elkarren jarraian
zirkunferentzia zer
den azaldu nahian.

2)
Gurpilak dira lehen
erreferentziak
biraketa ekartzen
baitu inertziak;
denok txunditu arren
bere presentziak,
bere perfekzioak,
bere esentziak…
mutur dezente ditu
zirkunferentziak.

3)
Izan matematika,
izan bertsogintza,
izan kimika, izan
hizkuntzalaritza…
Baldin kontzeptu bati
buruz hartuz hitza
azterketa bat egin
nahian bagabiltza
definitzea ez al
da lehen baldintza?

4)
Planoko punturen bat
har dezagun, hara,
eta zentro hartatik,
bertatik bertara,
erradio deituko
den distantziara
topatu ditzakegun
puntuen ilara
horrek marrazten duen
kurba itxia da.

5)
Kurbaren luzerari,
hain ospetsu dena,
perimetroa jarri
zioten izena;
diametroa dugu
segmentu zuzena,
gaur egungo kurbarik
preziatuena
bi zati berdinetan
banatzen duena.

6)
Kristo aurretik, zenbat
zaila da jakiten,
matematikalari
onak ziruditen,
nahiz doitasun osorik
ez zerabilkiten
azalera kalkulu
duin bat egiten
babiloniatarrek
zerbait bazekiten.

7)
Beti, borobil ñaño
zein erraldoiaren
perimetroa eta
diametroaren
erlazioa nola
zenbaki bera den,
esango al zenuke
argi eta garden
ze konstanteri buruz
ari ote garen?

8)
Infinitu digituz
betetako hizki
greko honek ze ospe
eta argi izpi;
batzuontzat magiko,
besteentzat pizti.
Nahiz ikertu izan den
arreta handiz pi,
haren sekretuak hark
ere ez dakizki!

9)
Gurean ez ditugu
oso urrunean:
baloian, erlojuan,
zein eraztunean,
Viturbioren gizon
hain ezagunean
edo eskuan harri
bat dugun unean
eta putzu erdira
bota dugunean.

10)
Lehen gurpil hartarik,
zeinek sinetsiko?
kurba hau bihurtu zen
ospe bereziko,
mekanikak inoiz ez
du gutxietsiko,
gaur egun edukirik
hainbeste exito,
bertso-sorta bat nola
ez du mereziko?

11)
Ideiak bertsotara
makurtzeko gudan
nahiz modu egokian
aritu itxuran;
behin zirkunferentzia
harturik jomugan,
bertso-sorta honekin
nabil duda-mudan,
ez dakit behar beste
borobildu dudan…


Maiatzaren 26ra arte baino ez bertso kantu bazkarirako tiketak erosteko!

Aspalditik ari gara maiatzaren 31n Irungo Atsegiña Elkartean egingo dugun bazkarirako prestaketa lanetan. Dakizuenez, Joxe Mari Lopetegi zena orain 150 urte jaio zen, eta hura oroitzeko eta omentzeko antolatu dugu, eta geuk prest dugu gehien-gehiena; orain zeu(e)k txartela erostea baino ez zaigu falta. Horretarako, gogoan izan maiatzaren 26ra bitarte izango ditugula salgai, Irungo Atsegiña tabernan eta Bidasoko AEK Irungo euskaltegian, 20 euroan. Anima zaitez(te)!

Bertso kantu bazkaria maiatzaren 31n, Joxe Mari Lopetegiren jaiotzaren 150. urteurrena ospatzen jarraitzeko

Irungo Atsegiña Elkartean bertso kantu bazkaria antolatu dugu Txingudiko bertso eskolako bertso-tailerrak eta Irunabarrek, maiatzaren 31rako. Txartelak Atsegiña tabernan eta Bidasoko AEK Irungo euskaltegian izango dituzue salgai, 20 euroan, maiatzaren 26ra arte, gehienez ere. Beraz, bizkor ibili!

Joxe Mariren ondorengoak eta haien adiskideak ere burubelarri ditugu antolakuntza lanetan murgilduta, bazkari prestaketa kontuetan, besteak beste. Horren harira, txartela erosten duten bazkaltiarrek antolatzaileekin harremanetan jartzeko modua izango dute 688 826 433 telefono zenbakira idatzita, elikaduraren nahasmendurik edo menuaren gaineko oharrik egin nahi izanez gero (haragirik ez…).

Ea apirilaren 13koa bezain arrakastatsua egiten dugun maiatzaren 31koa ere. Zuen zain izango gara. Anima zaitezte. Primeran bazkaldu eta hobeto pasatuko dugu.

Post Navigation