Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Archive for the tag “Oarso-Bidasoaldeko Hitza”

“Pantailetatik zintzilik”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak, Bidasoko Hitzan.

PANTAILETATIK ZINTZILIK

Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

Doinua: Gizakiak harri bat

1)
Idatzi nahiko nuke
dudan sentipenaz,
kezka baitut pantailek
duten hedapenaz.
Orain uneoro da
lehen zena apenas,
haurrak pantailen menpe,
ni penaren penaz,
hausnartu ote dugu
euren garapenaz? (Bis)

2)
Nahi baititugu isil
antzean mantendu
etengabe pantailak
ditugu sostengu.
Unean irtenbide
ona ematen du,
baina ondorioak
ohi dira gailendu:
isilarazten ditu
baina loa kendu. (Bis)

3)
Bideo zentzugabe
motzen zaintzapean
hainbeste estimulu
azkar ematean
horra ohituko dira
eurentzat kaltean.
Gero_eskuak burura
inork esatean
ezin dela murgildu
liburu batean. (Bis)

4)
Kognitiboki zenbat
dien eragiten
hausnartu gabe zaila
genuen jakiten.
Bideoak ikusten,
nahiz zer ez dakiten,
pilatu beharrean
hamaika bizipen
mundua esploratzen
eta hitz egiten. (Bis)

5)
Aldiro umeek ze
dopamina txute,
pentsa hori lutzatzen
bada urtez urte
eguneroko jardun
luzearen truke
pantailak bilakatzen
dituzte arkupe
ta euren mundua han
eraikitzen dute. (Bis)

6)
Ez den baden zerbait da
mundu digitala,
oso oso luzea
duena itzala.
Nork ez du_ikusi haur bat
mobila daukala
pantaila aurpegira
hurbilduz doala,
mugikorrak xurgatu
behar balu bezala. (Bis)

7)
Etxea txukuntzeko,
orrazteko apain,
laneko estresak ez
diezagun har gain…
lehen aiton-amonak,
mugikorrak orain.
Gurasoak ez beste
edozein umezain
eta artean haurra
haurtzaro baten zain. (Bis)

8)
Ez ditzagun haurrak har
hain era estuan,
gu ere baikabiltza
ezin saihestuan.
Mobila erabiltzen
beti aurreskuan,
haurren hobe beharrez
kezka antzeztuan
beraiei debekatzen
geurea eskuan. (Bis)

9)
Geratzeko etorri
zaigunez mundura
pantailen, edukien
ta hormonen guda,
nahiz eta haur gehienek
ikusi gustura,
ez ditzagula utzi
beraien eskura,
ta erabil ditzagun
behar den modura. (Bis)

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-manu-goiogana-2/

“Josu Zabala 76 50”. Igauri Lopetegi Amostegiren bertsoak, Bidasoko Hitzan.

JOSU ZABALA 76 50

Egilea: Igauri Lopetegi Amostegi

Doinua: Hamalau heriotzena I

Hemen jaitsi dezakezu

2026ko Hondarbiko Gazte Egunean egindako omenaldian kantatuak

1)
24 urteko
Irungo gazte bat
ta 24 urteko
Irungo beste bat
hizketan ginelako
izan dut uste bat,
nola kontatzen zidan
istori triste bat,
bizia bera galdu
zuen desastre bat:

2)
“76
ta Irailak 8.
50 urte
ez dira, ba, gutxi!
Eskolan ez dizute
inoiz erakutsi,
gaurkoa ez dezazun
hain garbi ikusi,
baina nik ondo dakit
ta kontatzen utzi.

3)
Alardea bukatu,
manifa bat hasi
Pertur egin zuten ta
desagerrarazi.
Guardia Zibilak giro
nahasi hura nahasi.
Amnistia! egiten
genula garraxi,
bizitzak egin zidan
ahotik ihesi.

4)
“Hemen Zabala hil zuten”
paretan ageri,
nahiz ta hiltzen ahal zuten
beste bat, beste bi…
Heriotza jartzeko
aurpegiz aurpegi,
bala hark bizkarrean
eman zidan neri,
apuntatuta hemen
gauden guztieri.

5)
Cabacas hil ta inor ez
kartzelara joan,
bat galdua barrabil
bat desalojoan,
Gasteizen pelotazo
batek jo ahoan…
Ni bezelako asko
oraindik dago han.
Dei nazazue Josu
guztiak gogoan!”

6)
Zabalak memoria
nahi balu zabaldu,
bere ahotik guk geuk
beharko azaldu.
Gu gazte bat, beste bat
guzti bat gara gu,
ta Hondarbiyan Gu horrek
Josu izena du.
Dagonan aurka egin
beharra daukagu!


Hemen dituzue ikusgai Igauri Lopetegik omenaldian kantatutako bertsoak Jon Aperribaik saxofoiaren lagunduta:

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-igauri-lopetegi-2/

Beste ikasturte batez Irunero eta Bidasoako Hitzarekin elkarlanean

Irunabarren, ondo dakizuen bezala, bertso idatziek ere badute euren lekua. Bertsolaritza eta bertso-jarriak inguruko txoko eta plaza ezberdinetara eramateko asmoz, hainbat urtez aritu gara bailarako hedabideekin elkarlanean, eta bide horretan 149 argitalpen egin ditugu, 142 bertso-sorta ezberdinek ikusi dute argia eta 28 bertso-jartzaile izan ditugu bidelagun. Ikasturte honetan ere, elkarlan horiei eutsiko diegu.

Hasi berri dugun 2026/27 ikasturtea hamargarrena izango da Irunerorekin elkarlanean. Urritik ekainera bitarte, hilero, hilabetearen hasieran, Txingudiko bertso-eskoletako kide batek sortutako bertso-jarriak argitaratuko dira aldizkariaren paperezko edizioan. Handik egun gutxira, argitalpen bera formatu digitalean ere izango duzue eskuragarri. Eta, noski, sorta guztiak Irunabarren webgunera ere ekarriko ditugu.

Bestalde, zortzigarren ikasturtea izango dugu Bidasoko Hitzarekin elkarlanean. Txingudiko bertso-eskoletako kideren baten bertso-jarriak hilabeteko azken ostiraletan argitaratuko dira, irailetik ekainera bitarte. Kasu honetan ere, paperezko edizioan zein bertsio digitalean izango dituzue irakurgai, eta Hitzan argitaratutako sorta guztiak Irunabarren webgunean ere bilduko ditugu.

Horrez gain, elkarlan hauen osagarri gisa, idatzitako bertso-sortak musikatuak direnean ere zabalduko ditugu gure webguneko argitalpenetan eta Ivoox-eko kanalean. Beraz, ikasturte honetan ere animatzen bazarete, plazer handiz jasoko ditugu zuek musikatu eta kantatutako bertso-sortak irunabar@gmail.com helbidean.

Eskerrik asko, beste behin ere, elkarlan hau posible egiten duzuen guztioi!

“Ai, Xenpelarrek baleki”. Xabier Isasi Balanzategiren bertsoak, Bidasoko Hitzan.

AI, XENPELARREK BALEKI

Egilea: Xabier Isasi Balanzategi

Doinua: Iparragirre abila dela

1)
Petriarena, Juan Frantzisko
Xenpelar izenordeko
Errenteriko bertsolaria
gizona, izen oneko
orain bere kalteko
ernegu egoteko
Ai Xenpelarrek baleki
zer gertatu den Errenterian
bere eskolan zehazki!

2)
Emazte batzuk salatu dute
eraso latzak eskolan
irakasleak iraindu eta
tratamendu txarrak eman
neska gazteek jasan
eskolan eta plazan
Ai Xenpelarrek baleki
esango luke orain ez dela
lehengoa baino hobeki

3)
Alkateak du agindu eman
ixteko bertso eskola
arriskutsua dela deritzo
matxismoaren gandola
kiratsa dariola
uhertu erriola
Ai Xenpelarrek baleki
bere hobian egingo luke
amorruz negar emeki

4)
Errespetua galtzen badugu
edozein pertsonarekin
egindakoa ez da zuzentzen
aitorpen hutsalarekin
jendilaje horrekin
edo basabereekin
Ai Xenpelarrek baleki
bera errudun senti zitekeen
gure antzera bereki

5)
Bertso eskola izan dadila
denon eremu seguru
irakaslea ez dadin izan
ez jainko eta ez  guru
biktimak zu eta gu
salatu behar dugu
Ai Xenpelarrek baleki
errudunak non gordeta dauden
aitortu eragabeki

6)
Emakumeek epaitu dute
Errenteriko auzia
hori ez al da beste modu bat
egiteko justizia?
matxismoren jauzia
errotik erauzia
Ai Xenpelarrek baleki
berriro ere berrehun bat urte
bizi behar herabeki

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-xabier-isasi-balenziaga/

“Txakur bedeinkatuak”. Beñat Elosegi Ortiz de Zarateren bertsoak, Bidasoko Hitzan.

TXAKUR BEDEINKATUAK

Egilea: Beñat Elosegi Ortiz de Zarate

Doinua: Zer buruzbide bihotz gabe

Hemen jaitsi dezakezu

1)
Umeak baino txakur gehiago
ditugulako dut kezka,
jaso gabeko kakak direla
ixkinetan pixa festa,
belardietan ezin ibili
ez mutil eta ez neska,
hainbat jarrera desegokiek
egin digute gainezka,
maskoten jabe askoren aurka
egin behar dut protesta. (Bir)

2)
Pit-bull lotua ez da urruntzen
askea saltoka bizkor,
nik ez dut deusen kulparik baina
nigana jostari dator,
beldurrak seko ni irentsi nau,
zakurrak, berriz, hortxe hor;
ez zaizkit zertan gustatu behar
eta salatzera nator.
Dena den, horra, bistakoa da,
zerk paseatzen duen nor. (Bir)

3)
Bigarreneko zakur zaunkak
burusoileraino nauka,
jakin nahi nuke zer ote duen
etxe osoaren aurka.
Norberak soilik behar duenez
bizitzako xenda hauta,
bakardadea ezkutatzeko
agian maskota dauka;
txakurrek inor epaitu gabe
egiten baitute zaunka. (Bir)

4)
Orga batean faraoi legez
soinean jantzita xira,
pet_fashionak mugarik ez du
denok modari begira,
txorakeria hasi da eta
honek badakar segida,
gurtu ditzagun, hementxe datoz
jainko berriak herrira;
Irun bihurtzen hasia zaigu
lau hankekoen neurrira. (Bir)

5)
Auzoko bati eman zioten
artzain-txakur bat, gaztea,
paseatzeko prestatu nintzen
ez baitzen beti askea.
Mendi bidean otu zitzaion
espaloia marraztea,
hortxe hasi zen sormena eta
arte guztien nahastea,
zipaiotegi parean utzi
zuen kriston borrastea.
(Badaezpada pentsatu nuen
uzta jasotzen hastea.)

6)
Abere baino, jabe askoren
portaera txarren aurka
protesta eta purrustadaka
etsipenean galduta,
pertsonala den borrokan nabil
azkenaldian sartuta,
nahiz benetako sentimenduak
ezin ditudan ezkuta:
txakur gehienak maite baititut
bi hankekoak kenduta. (Bir)

7)
Leku askotan, Irunen ere,
hain da arazo haundia,
kale, terraza, parke, zein plaza,
gainezka dago mendia,
zaunkari oro jainkotu eta
zerutzat dute hiria.
Nire mezua zentzuduna da,
zintzoa eta garbia:
-Zuon txakurrak ez dira behiak,
eta hau ez da India!!! (Bir)

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-6/

“Lagunaren heriotza”. Adrian Arruti Bernadeten bertsoak, Bidasoko Hitzan.

LAGUNAREN HERIOTZA

Egilea: Adrian Arruti Bernadet

Doinua: Hamalau heriotzena I

2026ko apirilaren 1ean Eneko Sanchez Segurola zendu zen. Eneko Irunabar, Irungo bertsoaren bilguneko kide zen eta, Txingudiko bertso-eskoletan egoteaz gainera, eragile izan zen urteetan.
Irunabarren eta bere komunitatearen izenean, besarkada estu eta sentituenak helarazi nahi dizkiegu gertuko kide guztiei eta, bereziki, Ariane, Galder eta Ekairi.
Adrian Arruti Bernadeten bertso-sorta jarraian, Ruper Ordorikaren Bakarka diskoko Lagunaren heriotza kantuan oinarrituta.

1)
Bertsoak idaztea
gogorra zelako
uzteko prest nengoen
eta betirako.
Baina azken berriak
mindu nauelako
idazten ausartu naiz,
aitortu beharko,
lapurra gaur etxean
sartu zaigulako.

2)
Inortxok ere esan
izango ez balit
argirik ez denean
ez dela itzalik
lo egingo nukeen
ohean zabalik.
Lapur zitalak ez du
egin lan makalik!
Ez baitigu lapurtu
ondasun hutsalik.

3)
Garrantzitsuagoa
zen zerbait, jakina.
Artoski gordetzeko
a zer ahalegina!
Guztion isilpean
eduki du grina
adiskide-bilduma
hartzeko adina
eta osteko ale
ordezkaezina.

4)
Ni egonik galduen
artean galduen
kargu hartu zenidan
“Adrien, mecaguen!
No me jodas, begira
ni nola nagoen!”

Senti zintzadan ongi;
ahal bezain gertuen.
Ez nizun esan, baina
arrazoi zenuen.

5)
Ruperrek Bakarka Bat
disko biniloan
daukan kantu bat daukat
hoska garondoan.
Halaxe idatzi dut
sorta hau gaurkoan.
Nahiz eta zauria beti
orbaintzera doan
beti egongo zara
guztion gogoan.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-adrian-arruti/

“Herri Dantzaria”. Aiora Fagoaga Izaren bertsoak, Bidasoako Hitzan.

HERRI DANTZARIA

Egilea: Aiora Fagoaga Iza
Doinua: Aita San Migel Idurretako

Hemen jaitsi dezakezu

1
Iturenen eta Zubietan
joaldunen joariak
hamaika herritan dantzan eta
hartzak atera nagiak.
Puska biltzera ta sorgin dantzan
herriak daude biziak
udaberria loratutzeko,
gora gora inauteriak!

2
Kriskitin hotsak entzun Oñatin
denak badoaz plazara.
Urdiainen ta Biasterin San Juan,
ekainan dena algara
Hernani eta Andoain ere
axeri-dantzan festara
urteko penak sutan erreta,
ongi pasatu udara.

3
Zubi, herria dantzariz betez,
Lesakak badu distira
Trokeo dantzak Iruñan bizi
plazan jira eta bira.
Euskal Herria dantza ta dantza
mila tokira begira
udara eta egun beroak
segituan pasa dira.

4
Katximorroa Eltziegon eta
biba Bobo ta Otsagi!
Cortesen ere makilak jota
indarra Erriberari.
Ezpata, makil ta txintxarriak
entzuten dira ugari
eta Iurretan hanka altxatuz
esan agur irailari!

5
Inauteritan puska biltzera
ezetz etorri laguna
Soka-dantzakin gaur jaiak hasi,
bihar da San Juan eguna
Ezpata-dantza irailan dugu
ekainan galdu duzuna
beti kanpora begira baina
hau da hemen daukaguna.

6
Laburpentxoko dantza guztiek
badute bere magia
Euskal Herriko dantzen zerrenda
da luze ta ugaria.
Gure Bidasoa txiki hontan
badabil hor gazteria,
Euskal Herria zerbait bada da
herri oso dantzaria.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-aiora-fagoaga-2/

“Zaharra, umea eta astoarean alegia”. Jon Luzuriaga Iurramendiren bertsoak, Bidasoako Hitzan.

ZAHARRA, UMEA ETA ASTOAREN ALEGIA

Egilea: Jon Luzuriaga Iurramendi

Doinuak: Manuel Narruk atzo esan dit C / Minberatu zaizkigu

Hemen jaitsi dezakezu Hemen jaitsi dezakezu

1)
Adineko bat eta ume bat
astoa sokan lotuta
herrira doaz pausaon oinez
eguzkiak berotuta
baina zer pentsa eduki dute
ez daude eta ohituta
ume koadrilla bat hasi zaie
barrezka eta ohiuka:

2)
-Zuek leher eginda
ez ote zaudete?
oinez zabiltzatenez
ia ordubete.
Inuzente xamarrak
izango zarete
asto gainean ere
joan zaitezkete!

3)
Ustekabeko kritika entzun
dutelako adi-adi
asto gainera igo da haurra
eutsi nahian orekari
zaharrak berriz oinez ondoan
ekin dio bideari
herritar batzuk hasi bitarte
kontu eske umeari:

4)
-Tokia zaharrari
haurrak ebasteak
erakutsi dizkigu
zuon kontrasteak.
Tristura ematen du
pentsatzen hasteak
errespeturik ez du
egungo gazteak…


5)
Umiltasunez haien kritika
iristean belarrira
umea jaitsi eta zaharra
asto gainean jarri da
herrira heldu nahi zuten baina
ezin joan urrutira
bidean zeuden hiru agure
kexaka hasi baitira:

6)
-Haurrak hartu bitarte
halako jipoia
patxadaz pasa duzu
kaleko kantoia.
Adina izan arren
baduzu sasioa,
nola izan zaitezke
horren zeurekoia?

7)
Erdi betilun, erdi haserre
(badute aski motibo)
biak batera aberearen
bizkarrera dira igo
modu horretan bidean barna
jarraitu arren astiro
ohartzerako geldiarazi
dituzte biak berriro:

8)
-Biak astoan lasai
nik ez dakit nora
zoazten baina ezetz
iritsi inora…
Astoa lehertzear
doa maldan gora
halako kargarekin
laister itoko da.

9)
Bien artean besotan hartu
dute asto handi hura
eta zubia pasa behar den
unean dena da duda…
Asto gaixoa ikaratuta
errekara amildu da
dena ikusi duen andreak
hau esan die gustura:

10)
-Astoa bizkarrean
zuek ezin eutsi,
ikusi dudana nik
ezin dut sinetsi,
errekan zuengandik
dijoa ihesi
normala, besterik ez
zenuten merezi.

11)
Denei atsegin eman beharrez
eta azkenean larri
alegia hau besteen gisan
denotzat erakusgarri.
Etengabeko kritikei hobe
arreta txikia jarri
norberak bere zentzua ere
galtzen duelako sarri!

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/jon-luzuriaga-iurramendi-zaharra-umea-eta-astoarean-alegia/

“Badator Herriartekoa!”. Aitor Errazkin Vicenteren bertsoak, Iruneron.

BADATOR HERRIARTEKOA

Egilea: Aitor Errazkin Vicente

Doinua: Agur maiteño, gudara noian

Hemen jaitsi dezakezu

1)
Bi mila eta hamazazpian
joan ginen lehen aldiz
gaur bederatzi urte ondotik
izena eman dugu berriz…

2)
Martxa arindu behar, ordea
gainean daukagu eta
Gipuzkoako Herriarteko
Taldekako Txapelketa!

3)
Talde-izenak aurreko berak:
“Txingudi bat”, “Txingudi bi”
originalak ez dira baina
bai oso baten erdi bi.

4)
Saririk bada talde-izenen
kontu hori gora-behera
guri ematen izango dute
guk hartutako lan bera.

5)
Bi talde, beraz, beren epaile
gai-jartzaile, arduradun
kargu adina parte hartzaile
ez dakit nik badaukagun…

6)
Baina badugu estrategia
erne ibili besteak
atzegoardia zaharrak gara
lehen ilaran gazteak!

7)
Desira bakar bat daramagu
(norberak bereak ditu):
antolakuntza-lanak ez gaitzan
guda zelaian zauritu.

8)
Eta bidean etsairik gabe
lagunik eginez gero,
ezin esango dugu, aizue,
ez genuenik espero…

9)
Eskualdean pare bat saio
Kabigorrin, ahal badugu
lubaki horrek lehendik ere
babestu izan gaitu gu!

10)
Nahi duzuenok egingo dugu
nahiz irabazi, nahiz galdu
saioetara bildu, aditu
eta elkarrekin afaldu.

11)
Estrategia horrekin goaz
zer iruditzen zaizue?
Zatozte gure ondoan ongi
pasatu nahi baduzue!

12)
Data zehatzik ez da oraindik
baina horra azken bala:
postaz helduko zaizkizue guk
haien berri izan ahala.

Iturria: https://irunero.eus/badator-herriartekoa/

“Kanpolarrosak”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak, Bidasoko Hitzan.

KANPOLARROSAK

Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

Doinua: Emazte baten bihotz xamurra I

1)
Bertsolariok aritzen gara
inoiz goxo, inoiz zakar,
gaurkoak ere, nor den hartzaile,
pixka bat denetik dakar.
Dena den, argi utzi nahi nuke,
egin aurretik atzapar,
ni neu naizela idatzitako
hitzen erantzule bakar.

2)
Bertsolariak behar ditu plazak
eta ikasten joatea,
transmiti dadin, zabaldu dadin,
eten ez dadin katea.
Erakundeek zein elkarteek
hala itxita atea
utopia da Bidasoako
bertsolari izatea.

3)
Bertso munduan Gipuzkoako
Elkarteak badu sona,
alboratuta, gutxietsita
duena hemengo zona.
Beraien mapak duen itxurak
sortzen dit ezinegona:
Gipuzkoarik ba ote dago
Gaintxurizketatik hona?

4)
Urrunekotik abiatu naiz,
baina, tira, ez du zertan,
zer hausnartua, zer konpondua
ere badaukagu bertan.
Irungo Udalak bista beti du
urrutiko intxaurretan:
bertako zeinek kantatu du ba
Irungo San Martzialetan?

5)
Abenduaren hasieran, bai,
kantatu dut honezkero,
baina aurpegi zuritze hori
onartzerik ez espero…
Kulturaz eta diru partidez
hitz egiten dute gero,
baina ez dakit nondik hasten den
euren km0.

6)
Euskal Jiraren jarrera ere
ez da bere onenean
nahiz eta esku asko ez dauden
lanerako orenean.
Azken aldian gure jardunik
ez dute oroimenean,
baina agudo oroitu ziren
sosik ez zegoenean.

7)
Nahiz ez nukeen inor mindu nahi
nire usteen aitortzan,
bertsotan beti lehenik besteak
eta gu euren morrontzan.
Imajinatzen al dituzue,
etsenplu bat otzan-otzan,
Auntxa eta Kemen deitu ez eta
Solano eta Kukai oholtzan?

8)
Hondarribiko Udala ere
sar dadila kalabazan,
arduradunen itsutasunak
guri nola ez erasan?
Bailarakoen presentzia ere
ez al da nahiko eskas han?
Hasi zenetik nork kantatu du
Santiago kaleko plazan?

9)
Bertan daudenak nahi baditugu
arrimatu kulturara
herri gogoak udaletxetik
izan behar du bultzada.
Dagoeneko ailegatu zait
pazientzia mugara:
ez da alderdi kontua soilik
borondate kontua da.

10)
Nahiz eta ez den deus aldatuko
bertsook idaztearren
azken boladan nire barruak
husteko nahia nekarren.
Esperantzara kondenatuta
bizi nahi ez nukeen arren
bi mila eta hogeita seiak
ea berririk dakarren.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/manu-goiogana-bengoetxea-kanpolarrosak/

Post Navigation