Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Archive for the tag “Oarso-Bidasoaldeko Hitza”

Aitor Errazkin Vicentek Irungo AEK euskaltegirako idatzitako bertsoak, Oarso-Bidasoaldeko Hitzan

Aitor Errazkin Vicente irundarrak bertsoak idatzi ditu Irungo AEK euskaltegirako. Bertsoak tamaina handian inprimatu eta hormetan itsatsi dituzte, euskaltegiko harrera-gunetik hasi eta, bi solairutan barrena, liburutegiraino. Euskaltegiko egunerokoarekin zerikusia duten bertsoak dira guztiak, hainbat doinu eta neurritan eginak. Egileak orotara 14 gairekin lotutako bertsoak ondu baditu ere, sail berezi horretako 6 bidali dizkigu guri, bertso jarrien atal honetan argitara ditzagun.

Euskaltegitik kanpoko herritarrek izango dute ikasturtean zehar bertsoak bertatik bertara irakurtzeko aukera, baina izurritearen egoerak ahalbidetzen duen neurrian beharko du, betiere.

1) ONGI ETORRI

Doinua: “Itxaspe aldian egin bazan hau

Jakin ezazu: ez zara sartu
akademia hutsera
hemen euskaraz bizi gara gu
agian zure antzera
baina ikasi nahian bazaude
epe motz edo luzera
ongi etorri euskaldundu nahi
duten guztien etxera.

Hemen erdaraz hitz egiteko
pentsamendutan bazara
aholkutxo bat bihoakizu
aurretik badaezpada
lotsa hizkuntzak praktikatzeko
mundu guztian traba da
egizu lehen hitza euskaraz
eta konponduko gara.

5) EUSKARA DOAN!

Doinua: “Komeni zaigun ixtoria bat

Ikasle askok noski euskara
doan ikasi nahi luke
gu ados gaude, ta hala balitz
askoz nahiago genuke
baina gaur egun beste ondare
klase bat legokiguke
behin debekatzen hasi zirenek
ordaindu izan balute. (biz.)

7.- EUSKALDUN IZATEA

Doinua: “Anton eta Maria

Euskaldun izatea
zer den aroz aro
mudantzan ibili da
beti ahoz aho
euskara “edukitzea”
omen zen lehenago
baina egun behar du
pauso bat harago
erabaki bat da ta
norberagan dago. (biz.)

10) LEHEN HIZKUNTZA(K)

Doinua: “Txikitatikan edukia dut

Ikasitako lehen hizkuntzak
izan bat, bi edo hiru
munduan pausoz pauso ibiltzen
hasteko darabilzkigu.
Haiek sekula ez bazter utzi
nahiz besteenera hurbildu
handiekin ez umildu
ta txikirik ez amildu
aniztasunak bene-benetan
inporta baldin badigu
izan gaitezen askoren jabe
ez bakarraren gatibu. (biz.)

11.- “IRUNEN EZ DAGO NOREKIN EUSKARAZ HITZ EGIN…”

Doinua: “Nire aditzalliak onuntz juntatu”

Erdarak euskararen
gainetik jarri.
Orain, euskara nahi ta
lehen zena sarri
nola ekarri?
Irunen, euskalduna,
ikaragarri!
Baina elkarri
hitzik eman ezean
ezin igarri! (biz.)

13.- “EUSKARA ZAILA DA”

Doinua: “Basatxoritxu mokoluzia

Munduan zazpi mila hizkuntza
bai omen ditugu kasik
batzuek erro bera daukate
badute elkarren antzik
baina ez dago hizkuntza zailik
eta hizkuntza errazik
ikasteko prest dauden hiztunak
eta ez daudenak baizik.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/aitor-errazkin-vicente-aek-euskaltegirako-bertsoak/

Bailarako hedabideekin elkarlanean, beste ikasturte batez

Irunabarren helburuetako bat bertsoa inguruko hainbat txokotara helaraztea ere badenez, badira zenbait ikasturte bailarako hedabideekin elkarlanean ari garela.

Hasi berri dugun 2020/21 hau bigarren ikasturtea dugu Bidasoko Hitzarekin elkarlanean. Irailean hasi eta ekaina bitarte, hilero, eta hilabeteko azken ostiraletan, Txingudiko bertso-eskoletako kide batek bertso-jarriak argitaratuko ditu aipatutako aldizkariko papereko edizioan, eta egun gutxi batzuk igaro ondoren, eskuragarri izango duzue argitalpen hori bera baita bertsio digitalean ere. Nola ez, Irunabarren webgunera ere ekarriko ditugu bertso horiek guztiak.

Irunero aldizkariarekin hasitako elkarlana oraindik lehenagokoa da. 4. ikasturtez jarraian, Txingudiko bertso-eskoletako kideren baten bertso jarriek argia ikusiko dute hilero. Iruneroren kasuan, hilabeteko lehen aldizkarian argitaratuko da elkarlanaren emaitza, eta kasu honetan ere paperezko edizioan zein bertsio digitalean egongo da ikusgai. Ikasturtea urria hasieran hasi eta ekainean amaituko da, eta Iruneroko sorta guztiak ere Irunabarren webgunera ekarriko ditugu.

Azkenik, Antxeta Irratitik zabaltzen den “Kabitik” irratsaioa aipatu behar dugu. Beñat Elosegik eta Gotzon Aizpioleak gidatutako irratsaioa da, eta Kabigorri Bidasoaldeko Ateneoan izurritearen aurretik hilero antolatzen genituen bertso-gauen laburpena eskaintzen zuen. 2020-2021 ikasturtean bertso-saio horiek antolatzeko aukerarik baldin badugu, “Kabitik” irratsaioak ere bide egingo du, eta ekarriko ditugu webgunera.

“Mugaz bestaldeko biztanleak”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Mugaz bestaldeko biztanleak

Doinua: ‘Seteko hondartza’, (Supplique pour être enterré à la plage de Sète, Georges Brassens)
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1)
Mugak irekita lau hil eta gero
Bidarte, Biarritz, Angeluko edo
Hendaiako hondartzara
pasatu zaitezke, eta lasai, beraz,
hemendik goitiko dena duzu erraz…
Berriro herri bat gara.

2)
Ahaleginduko naiz azaltzen, ea, e…
errealitate duzuna EAE
zabiltza jainko gisara
mugaz bestaldean begiratzen ari
zatzaizkiona, maiz, zure zilborrari,
zu, (h)egozentrista zara.

3)
Mugaz bestaldeko biztanle zarena
ikastola-kume, euskaldun zaharrena,
eraikitzaile, eraikin;
hemen batzuei min zerk eragin dien,
edo Frantziako politikarien
zazpi izen ezetz jakin.

4)
Ezagun zaizkizu, Tapia, Ortuzar.
Sanchez, Iglesias, dituzu lagun zahar,
Casado ere, behar bada.
Jakitatez ia dena dakizuna
aipatzerakoan lurraldetasuna
zertaz ari ote zara?

5)
Esaldi luzea bezain barrokoa,
zure berriaren egunerokoa,
Espainian zentsatuta.
Zu, kazetaria, a zer irakaspen!
ustez zabiltzana euskaraz idazten
espainolez pentsatuta.

6)
Lore esperantzan dagoen aihenak,
alde honetako jendarte gehienak,
garuna dauka lehertzeko;
espainol hutsala, edo berezkoa,
bihurtu baituzu derrigorrezkoa
EITB ulertzeko.

7)
Asimilazio bateko partaide
ahantzia duzu zein duzun ahaide.
Ez ote da xelebrea?
Lehen pentsatuta badakizu gero
ez dela han bizi hemen egunero
ikusten dudan jendea.

8)
Iritzi emaile edo bertsolari,
izan langile soil edo agintari
erantzulea zara zu.
Beraz, mugaz muga mugatutakoa
beste aldekoa edo aurkakoa
zaren hautatu ezazu.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/egoitz-zelaia-perez-mugaz-bestaldeko-biztanleak/

“Ikastolara itzulera”. Zuhaitz Olazabal Susperreguiren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Ikastolara itzulera

Doinua: ‘Oraindik hango oihartzun hots bat
Egilea: Zuhaitz Olazabal Susperregui

1.
“Ikastolara joan nahi dut aita
beste askoren moduan
bi hilabete pasa ondoren
etxe barruan guduan”.
Nahiz eta hori dugun semea
aspaldi hontan buruan
Besteen esku gaudela beti
ohartzen gara orduan.

2.
Ikastetxeak irekitzea
erabaki zen Parisen.
Protokolo bat oinarrizkoa
betetzeko ezarri zen.
Eta orain zer egingo dugu?
ez dugu berdin sentitzen
onartzeak ez al gaitu denok
goitik behera zipriztintzen?

3.
Sistema honen joko arauak
barneratzen direnean
jende askoren iritzietan
beldurra dagoenean.
Ikastola bat irekitzea
ona al da azkenean?
Segurtasuna eskubideen
gainetik jartzen denean?

4.
Halakoetan kudeaketak
nola egin bageneki
erabakiak ez bihurtzeko
haserre iturri beti.
Zauriak sortu eta zabalduz
doaz emeki-emeki
ez dugulako adosten jakin
ateak nori ireki.

5.
Mezu uholde amaigabeek
galtzen dute balorea,
hauen atzean norbere nahia
baldin badago gordea.
Ikastolara edo etxean
ez dakit zer den hobea
baina umeek zer behar duten
nork pentsatu du ordea?

6.
Inposaketa berri gehiegi
Ikastola baterako
baliagarri izan litezke
nahiz ez jakin zertarako.
Bete edo ez gaixorik inor
behintzat ez da aterako
argi baitago guzti hau ere
ez dela hainbesterako.

7.
Denbora luzez egon ondoren
denon begiradapean
batzuk etxean besteak berriz
ikastolan bapatean.
Ea lehenbailehen batzen ditugun
umeak ume artean
ikastolako geletan eta
etxe ondoko parkean.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/zuhaitz-olazabal-susperregi-ikastolara-itzulera/

“Bertan goxo”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak Jokin Pinatxo Olaziregik kantatuak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Bertan goxo

Doinua: ‘Bertan goxo
Bertsoak: Manu Goiogana Bengoetxea
Kantua: Jokin Pinatxo Olaziregi

1
Guztiok erori gara
zuloaren ilunean
eta denok jaiki gara
gure indarren xumean.
Baina zer gertatzen zaigu
ohartzen garen unean
han geratu nahi dugula
garenaren hutsunean?
Babes hartu nahi dugula
hondoaren urrunean?
Altxa gaitezkeen arren
altxa nahi ez dugunean?

2
Zenbat aldiz jausi garen
zenbat aldiz altxa gora
barrura behatu gabe
begiratzen da albora.
Ez daukat garbi, akaso
nire gauza izango da,
nahitaez altxa beharra
gal ez dezadan denbora.
Baina gaur ez dut jaiki nahi
ez dut joan nahi kanpora
markatutako bidetik
eta jakin gabe nora.

3
Ez dut izan nahi garaile
ez dut izan nahi ausarta
ez dut izan nahi indartsu
ez dut izan nahi aparta
behar dut geratu nadin
malkoen gozoz negarka
ez dut nahi berriro ari
zutik jartzeko indarka.
Nire momentu bat da hau,
inor mintzen badut barka,
triste egon nahi dudana
eta ahal bada bakarka.

4
Jausteak arrazoi bat du
beti ezin saihestua,
mundua zoramen bat da,
hemen nago babestua.
Zuloan aringarri zait
bizitza aldrebestua,
lasaigarri mina sortzen
didan momentu estua…
Ez dudanez gidoian nahi
normaltasun antzeztua
hementxe geratuko naiz
luzatu arren eskua.

5
Itogarri egiten zait
eguneroko arnasa,
desegonkortzailea zait
zuen animo solasa;
behar dut eror dakidan
bizi dudan anabasa
askatzeko sentipenen
eta ideien mataza.
Badakit zure papera
ez dela oso erraza,
azkenean jaikiko naiz
baina utzi nire kasa.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/manu-goiogana-bengoetxea-eta-jokin-pinatxo-olaziregi-bertan-goxo/

“Denbora”. Beñat Elosegi Ortiz de Zarateren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Denbora

Doinua: ‘Itsasoari begira
Egilea: Beñat Elosegi Ortiz de Zarate

1)
Neguko egun bihozkabean
leihotik nago begira
tantatxo batek irristan behera
eskeini didan diztira
Zenbat denbora behar izan du
heltzeko kristal azpira
momentu, mende, aro, segundu
asti, minutu, berdin da,
tanta guztiak azken batean
putzu bihurtzen baitira.

2)
Pentsatzen jarriz zer da denbora
denok za(ha)rtzen gaituena
estaltzen omen ditu pena, gaitz
eta hainbeste problema
historiari kronologiaz
ezartzen dio ordena
oharkabean behin bizi eta
berriz itzultzen ez dena
milaka bagoiz osaturiko
geltoki gabeko trena.

3)
Azterketako emaitza edo
ospitaleko ilara
zain egotean ezinegonak
sorrarazten du ikara
erloju eta egutegiak
sarri epaile gisara
kondenatuok gure zigorra
noiz iritsiko zain gara
segundu orratz tik-tak leuna
orduan jasangaitza da.

4)
Berri txar batek ekar lezake
ezustea ingurura
nahiz denbora ez paralizatu
momentua izoztu da.
Aldiz udako egun batean
oinak errekan gustura
denbora ere pasatzen da, bai,
baina ez digu ardura
bizitza egin nahi nuke soilik
une hoietxen kontura.

5)
Hamalau mila milioi urte
izadia sortu zela
energi gaiak, espazioa
eta denbora motela
berriz berrehun mila bakarrik
gu lurreratu garela,
harrokeriak utzi ditzagun
ezin da segi horrela
denborak gure lekuan laister
jarriko gaitu bestela.

6)
Jaiotzetikan erlojuaren
kontra gabiltz, badakigu
tximista izan edo marea
kuku hotsaren gatibu
txarra azkartu, ona moteldu
nahiean gabiltz beti gu
geraraztea ezinezkoa
hau gainera datorkigu
geratu dela senti ezkero
kitto, gureak egin du.

7)
Tantatxo batek ekarri dizkit
pentsamenduak gogora
denbora eros ezin daitekeen
gauza bakarra_izango da
biharra ezin ikusi eta
gaur ezin joan atzora
leihoko euri tantei begira
bidaiatuz edonora
denborak eman dit gogoeta
galdu ote dut denbora.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/benat-elosegi-ortiz-de-zarate-denbora/

“Zaldibar argitu”. Xabier Isasi Balanzategiren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Zaldibar argitu

Doinua: ‘Zuek horrela ikusi eta
Egilea: Xabier Isasi Balanzategi

1
Behean Eitzaga goian Elgeta,
Aixolako urtegia
Baso-zelaiak eta baratzak
ederra ikuspegia
ikusgarria izaten baita
naturaren aurpegia
baina bertan eskegia
gaiztakeri-mintegia
jarri zuten hiltegia
santa Ageda biharamonan
lehertu zen zabortegia
bi langile hil lurperaturik
eta haiekin egia (bis)

2
Autobidera zakarrak sartu
elur jausien modura
bidea eten autoak geldi
horra kaosen figura
mendi leherketak harrapaturik
lankideen arrangura
zenbat langile galdu da?
hori gure jakingura
ondorengo negargura
agintaririk ez zen hurbildu
istripuaren lekura
enpresariek errua dute
Lehendakariak ardura (bis)

3
Jaurlaritzaren ordezkariak
lepoa tente jarririk
esaten zigun ez zegoela
lurrean zikinkeririk
airea berriz garbi-garbia
ez zela dioxinarik
holako gizon zuririk
telebistan ikusirik
ezin geratu geldirik
berdin baitio gu nola gauden
hilik edota bizirik
guk zer kulparik dugu izateko
holako agintaririk (bis)

4
Kazetariek jakin nahiean
egin galdera zuzenak
Lehendakariak harrokeriaz
erantzun itsusienak
nola liteke hola zigortu
argi bila doazenak?
erantzunik eskasenak
entzun behar ez direnak
lehendakariarenak
entzun ditzala Urkullu jaunak
gure garraisi ozenak
Joaquin eta Alberto dira
hil dituztenen izenak (bis)

5
Jainkoa balitz horrela dauka
Jaurlaritzaren zerua
oso urruti geratzen zaio
herritarren endredua
ez du entzuten laguntza deia
ez langileen erregua
agintaria: dirua
Iñigo da soldadua
kapitalaren gradua
diru guztia eurentzako da
beraientzat enplegua
Verter Recycling horixe baita
Urkulluren eredua (bis)

6
Dolu-herriak bihurtu dira
Zalla, Markina ta Eibar
bi lagun galdu pozoitu dena
eta hamaika zoritxar
agintariek antza nahi dute
dena jarri haien bizkar
egin behar dugu indar
gaur bezala berdin bihar
denok biltzarrarik biltzar
aurkitu arte gure lagunak
egin dezagun deiadar
gurean bizi nahi dugulako
behingoz argitu Zaldibar (bis)

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/xabier-isasi-balanzategi-zaldibar-argitu/

“Gaur egungo folklorea”. Garbiñe Beraetxe Moralesen bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Gaur egungo folklorea

Doinua: ‘Besarkadak eta labankadak
Egilea: Garbiñe Beraetxe Morales

1)
Garai berriak iritsi dira
eta gai zaharrek oztopo
feminismoa gaur egun baita
matxismoan antidoto
letra matxistak eduki arren
musika ez dut gorroto
feminista naiz ta harro diot
perreoa dut gustoko

2)
Jamaikarren erritmoa dugu
gizartean murgilduta
Azken finean tradizioak
amaiera bat badu ta
Arin-arina ta fandangoa
dance hall-arekin nahastuta
hauetako bat aukeratzea
da nire barne burruka

3)
Skin, txonia, pijoa edo
abertzaleen tankera,
Gu Oialumen ibili ohi gera
Daddy Yankeeren antzera
Regetoia gaur egun delako
erromeri saiakera
Itsuragatik ez du ematen
baina denak fansak gera

4)
Adidas eta salomonekin
sarritan goaz dotore
Gozategi, Tapia ta Leturia
eman zazue amore
Gaur egunean gazteak gara
trikitixaren traidore
regetoia ta perreoa
bihurtu dira folklore!

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/garbine-beraetxe-morales-gaur-egungo-folfklorea/

“Bertso berriak, Antxeta Irratiari jarriak”. Aitor Errazkin Vicenteren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Bertso berriak, Antxeta Irratiari jarriak

(Bertso-sorta entzuteko: https://www.antxetamedia.eus/news/guk-ere-baditugu-gure-bertsoak-aitor-errazkin-bert/)

Doinua: ‘Oraindik hango oihartzun hots bat
Egilea: Aitor Errazkin Vicente

1.
Kalatxorien karranka arrotz
zen bi mila ta batean
baina Antxeta sortu zen Behe
Bidasoako partean
komunitate euskaldunari
parte hemen ta parte han
euskara hutsez berri emateko
goizetik moko betean.

2.
Irrati izan nahi izan zuen
afizio, ofizio…
Hendaia beti habia sendo
baina izateko zio
sortze beretik Euskal Herria
nahimen, irrika, desio
eta urteak bete ahala
ametsak bete zaizkio.

3.
Hegan, ibiltzen zein igerian
guztietan da trebea
aurrerabide erraza, baina,
ez da laguntza gabea
Antxetak bizi iraungo badu
gertu behar du taldea
elkarlanean edo bakarrik
badago-eta aldea!

4.
Euskal Irrati, Arrosa eta
Radio Kultura bidaide
Antxetak uhin bidez darama
gure berri airez aire
sentiarazten ditu Barkoxe
Hondarribia, Luzaide
tokian toki berezi eta
herri bereko partaide.

5.
Donostiara ere heldu zen
Bidasoatik harago
orain Iruña, Gasteiz ta Bilbo!
Izango al da gehiago?
Aurrez txikitik eragitera
Antxeta ohituta dago
baina badaki behar denean
handira jotzen hordago.

6.
Horra Antxetak azken boladan
iritsi duen tamaina
legea bera borrokatzeak
ekarri dion ordaina.
Geroa kezka iturri dauka
aktualitatea haina
hegoak zabal iparra galdu
gabe jardun behar, baina.

7.
Orain Itsasu daukagu Bilbon
eta Gasteizen Heleta
Donostia aldean, Iruñerrian
Domintxaine-Berroeta
mugak apurtzen trebea izan
da betidanik Antxeta
mugaz gaindi-ak muga badela
onartzea dakar eta.

8.
Euskaldunontzat irla bat zara
irratien itsasoan
zenbat etxetan sartzen da sortzen
dena Behe Bidasoan?
Garoa ez da kalte gurean
ez kresala lur gozoan
ezer sustraitu asmorik bada
gure lurralde osoan.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/aitor-errazkin-vicente-bertso-berriak-antxeta-irratiari-jarriak/

“Zaldunborda”. Adrian Arruti Bernadeten bertsoak, Oarso-Bidasoaldeko Hitzan.

Zaldunborda

Doinua: ‘Komeni zaigun ixtoria bat (A)’
Egilea: Adrian Arruti Bernadet

1.
Bere garaian erraustegiaz
jarri gintuzten jakean,
orain saltoki handi batekin
hasi dira atakean.
Jaurlaritzaren mugatze lege
handienaren atean
dena lotuta utzi nahi izan
zuten uda gau batean.

2.
Iluntasun ta alebosiaz
batzuen kudeaketa
bikaina denez, zertarako gu?
Zertarako zundaketa?
Zaldunbordako gainean egin
nahi dute makro outleta
eskualdeko merkatariek
baliorik ez dute ta.

3.
Haien eredu jasangarria
zabaltzen alderik alde
aritu arren diskurtso hori
ez da izaten debalde
azpiegiturez suntsitzen dute
izaki zein mendialde
gero haritz bat landatzen dute
ekosistemaren alde.

4.
Hainbat alderdi bihurtu ohi da
horrela progre nahiz eko.
Makro outletak bertute asko
omen dauzka banatzeko
prest daudelako hainbat lan duin
hiltzera kondenatzeko
Beraien ordez beste bi mila
duingabe eratzeko.

5.
Lanen baldintza duin gabeaz
sarri dut hitz jarioa:
Euskal Herriko beharginek maiz
dute sufrikarioa.
Berrogei lagun hil dira aurten,
nolako kalbarioa!
Sarri lan batek bihurtu ohi du
bizitza prekarioa!

6.
Behar denean behar duenak
gaitzari eginez uko
esperantzaren berdea erraz
bihurtu izan du luto.
Sortu ditzaken ezbehar denak
izanagatik gertuko
gure odolak ez dio inoiz
arropa zipriztinduko.

7.
Norbanakoak ez du indarrik;
ez botereak adina
guk Zaldunborda Gelditu dugu
borroka ildo egina
batu zaitezte plataformara
ez da erronka arina!
Honek guztiak Bidasoaz gain
daukalako eragina.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/adrian-arruti-bernadet-zaldunborda/

Post Navigation