Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

“Teknorlogiak” Iruneron. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak.

Teknorlogiak

Doinua: Zer da gaur Donostian
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Nahiz eta ezagutu
asmatzaile legez
Tales, Einstein, Edison
edo Arkimedes,
erdiak ezkutatu
dizkigute berez;
pertsona asko jardun
ziren gogo trebez
ez zirenak gizonak
zuriak ere ez.

2)
Ada Lovelace aditu
zen teknologian,
Babbage-en laguntzaile
zena, teorian.
Munduak eduki du
ahazteko zorian…
Lehen programatzaile
gisa historian
gorde behar genuke
gure memorian!

3)
Mária Telkes ere
ez da maiz agertu,
eguzki-energia
zuena ikertu.
Lehen eguzki-labea
utzi zigun gertu
eta landako zenbait
herrixka suspertu…
Argindarra dugunok
zergatik eskertu?

4)
Zaila da Hedy Lamarr
izarra iluntzen:
aritu zen uhinak
sumagaitz bihurtzen,
seinale sekretuen
teknika taxutzen;
Wifia ere hari
esker garatu zen…
eta zergatik ez du
inork ezagutzen?

5)
Jakin nahi duzunean
non zauden benetan
Gladys West-ekin senti
zaitezke zorretan:
funtsezkoa izan zen
ikerketen bueltan
gaurko GPSen
matematiketan,
baina ezin kokatu
gure orbitetan.

6)
Margaret Crane-en bizitzaz
hastean galdezka
ariko ginateke
galderei iheska;
ba hark asmatu zuen,
protestak protesta,
etxean egiteko
haurdunaldi testa…
gizon zuriarentzat
huskeria, ezta?

7)
Ur edangarria da
askoren helburu
Deepika Kurup-ek erraztu
duena seguru:
Eguzki energia
hartuz iturburu
ura arazten duen
teknika sortu du…
Merezi bezainbeste
eskertu al dugu?

8)
Maitane Alonso-ri
jarrita begira
makina bat sortzeko
gai izan zen, tira:
bertan elikagaiak
kontserbatzen dira
jasangarritasuna
hobetuz, argi da…
NASAn ezaguna da,
hemen ez dakit ba…

9)
Sortzen diren heinean
zenbait beharrizan
jartzen gara erantzun
onenen peskizan.
Emakume ugari,
aipatuen gisan,
nahiz eta nahita utzi
dituzten gerizan
ez dezagun sinetsi
ez zirenik izan!

Iturria: https://irunero.eus/teknorlogiak/

“GAUr EGUN”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

GAUr EGUN

Doinua: ‘Se me olvidó otra vez’
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1.
The Walking Dead-eko extra txarren antzera.
lanetik etxera sartua naiz atzera.
-lana badut eta ez noa kexatzera-
Joanen nintzake trago batzuk hartzera,
lagunekin bildu eta “desfasatzera”;
helduko nintzake, agian, dantzatzera…
baina dena itxi digute, eta zera,
berriz, aspertuta, bakarrik ohantzera.



2.
Will Byers bezala, luza ahala zangoa,

nonbait, desagertu egin da azaroa.
Ihesean joan aurretik gaztaroa,
berriz dastatu nahi nuke zure ahoa,
nire gorputzean gorde zure alboa.
Abendurako prest daukat sarkofagoa;
luzatu ezkero hau bihurtzera doa,
katu baten mihia baino lakarragoa.



3.
Eguberria ez da Brasil otsailean

batzuk ari gara nahiaren itzalean
aditza jokatu ezinik pluralean.
Euri tantak irrist eginez kristalean
hotz ari du modu diskriminatzailean,
guziak etxean, inor guti kalean;
beroa hartuaz botilen magalean
hartu beharrean besteen azalean.



4.
Hartu aitzin Sherlock-en detektibe kutsuak,

nahiz, garaian izan horren arriskutsuak
nahi ditut besteen alibi amultsuak;
Dena ahantziz, beraz, piztu ditzagun suak
ahanzteko hotzak eta euri-truxuak,
berreskuratzeko hitz-jolas burutsuak,
behatu konplize, besarkada sutsuak,
tekila, limoia, gatza eta musuak.

5.
Abenduak sortu du nahikoa debate
EAEk terrazak zabaldu baititzake,
Nafarroan ere, hau zen prioritate,
Lapurdin, bakarrik, lanerako gauzkate.
Gazteago banintz erotuko nintzake.
Zein dute harreman, zein afektibitate?
Enpatia pixka bat sentitu nezake;
Eni ere gauak ebatsi dizkidate.



6.
Laikarik gabeko enegarren Sputnik
batean joateko antza baino ez dut nik.
Ezin aterata hain ataka estutik
mikatzetik daukat lehen nuena prestutik.
Hogeiak” deus guti izan du amestutik,
ene hitzen minak ez dakar, berez, tutik.
Urtarrila heltzen ez bazaigu belztutik,
ea zeinek duen “hogeita bat” eskutik!

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/egoitz-zelaia-gaur-egun/

“Aiako Harriari”. Urko Casado Usandizagaren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan eta Iruneron

AIAKO HARRIARI
Doinua: Urki zelaiko puntan
Egilea: Urko Casado Usandizaga
1
Kantak jarriko ditut zure maitemiñez
sentimendurik hitzez azaldu eziñez.
Berdin du jazten zeran gris edo urdiñez,
hosto ugariz edo soineko ariñez,
ezin ederragoa nola zaren ziñez.

2
Bat edo hiru zaren askoren zalantza,K” batek karteletan dabilkien dantza!!
Toponimia du sarri hizkuntzak ardatza,
udalean zenbaitek ez dakite antza,
eta errespetua horretantxe datza.

 3
Hurbiltzeko parada nola sarri dedan,
zenbat denbora pasa ote det zuregan
zentzu guztiak erne (e)ta burua hegan,
denbora ere gelditu egiten ote dan…
zure parte izaterik bagenu aukeran!

4
Haseran tontorretan zen nire arreta,
Txurrumurru, Erroilbide, Hirumugarrieta,
eta sartalderantza daukazun pareta.
Ondoren baso, magal, zoko (e) ta erreka,
Zenbat sorpresa dezu neretzat gordeta?

5
Landaredia dezu benetan anitza,
Pago, txilar, astigar, iñar nahiz haritza,
zumar, gaztainondo, haltza, urki ta hurritza,
gorosti, lizar, ametz, sahats zein zumitza,
gai zera edonondik sortzeko bizitza.

6
Orkatza, azeria, xagua, azkonarra,
arrabioa, igela, trikua, muxarra, 
muskerra, sugandila, saia, xaguzarra…
Pertsonok ez genuke onartzea txarra
haiek soilik dutela zurekin beharra.

7
Berez duzun oreka pertsonok irauli,
errespetorik gabe hainbeste ahali.
Ardi, behi edo behor mendira bidali,
zuregan bizi arren, nahiz askok estali,
abere bakoitzeko mila animali.

8
Etzarenez osatzen soilik lur publikoz,
lehenengo jo zintuen pinuak ostikoz.
Pertsonon mixerian dirua beti poz!!
ia etzaituzten janzten inoiz eukalitoz,
zuhaizti (e)ta basoak betirako itoz.

9
Beti ez dut erdi hutsa ikusten botila,
lau jantzirekin dabil zuregan okila.
Aurten hurbildu zaizu sekulako pila,
pinu lehorretara alimentu bila,
bizitzaz betetzeko txulo borobila.

10
Kantak jarri dizkizut Aiako Harria,
gutxi den bezain leku liluragarria.
Artzain-basozain biko maiz kontrajarria,
elkarlanerako da nere aldarria,
bakarra izanki lotzen gaitu(e)n uztarria

Iturriak:
https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/urko-casado-usandizaga-aiako-harriari/
https://irunero.eus/aiako-harriari/

 

“Bizhitza”. Igauri Lopetegi Amostegiren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan eta Iruneron

Bizhitza
Doinua: Irun badaukazu zerbait
Egilea: Igauri Lopetegi Amostegi

1)
Hauts batetik sortu ginen
hala kontatu didate
Horrelaxe egin omen
ginen munduaren parte
Bertan topatu ditugu
ezin konta disparate
Sagutxo perez, gabonak
dena nork sinets dezake
Gizarte konspiranoiko
baten gezurra konstante
Zoriona da helburu
baina gezurra bitarte
Besteen pentsanenduak
ikusi bagenitzake
Gezurra gizakiaren
beste errai bat litzake

2)
Koxkortzen hasitakoan
agudo gara nerabe
Ai zeinen garai polita
zein itsusia bestalde
Nik hau amaitu berri dut
agian amaitu gabe
Orain gerora begira
atsekabez atsekabe
Nahiz ta lanean ibili
mundu berri baten alde
Guztiok mantentzen gara
kapitalaren mirabe
Hola ez gara izango
geure buruaren jabe
Bizitzaren atarian
amaia ikusten gaude

3)
Gu biziko garen arren
kapitalaren menpeko
Mundura ez ginen sortu
beti triste egoteko
Bilatuz gero bizitza
gauza onez dago lepo
Lasai hau ez dut esaten
dagoena ukatzeko
Baina bizitza ulertzen
hasi naiz dagoeneko
Ezer gutxi daukagunez
dena daukagu lortzeko
Beraz ez gaiten larritu
ez bagabiltza perfekto
Hemendik ehun urtera
ez gaitu inork maiteko

4)
Horregatik ez pentsatu
bizitza denik iluna
Konplikatua da baina
poesiaren jarduna
Egiren bat bota nahian
gezurrari erantzuna
Geroa dugu urruna
ta iragana lurruna
Metafora itzela da
antitesiaren booma
Bizitzak ez du itzultzen
bertan ematen duguna
Beraz gozatu dezagun
gozatu dezakeguna
Finean hiperbole bat
da ta zoriontasuna.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/igauri-lopetegi-amostegi-bizhitza/
Iturria: https://irunero.eus/bizhitza/

2020ko Xilaba Bertsulari Txapelketa etetea erabaki dute

Kaixo, bertsozale:

Xilaba Bertsulari Txapelketan urriaren 17an ekin zioten final herenei. Bertan aritu zen kantuan Txingudiko Bertso-eskolako Irati Alcantarilla, eta zuzenean final erdietan aritzeko txartela eskuratu zuen.

Aste bete beranduago, hilaren 24an, aritu ziren Sohütan Txingudiko Bertso-eskolako beste bi kide; Iker Altuna eta Egoitz Zelaia. Tamalez, Egoitz Zelaiak baino ez zuen matematikoki lortu final erdietan kantatzeko txartela.

Azken final herenaren atarian, izurrite kontu eta etxeratze aginduak direla-eta, Txapelketa etetea erabaki zuen talde antolatzaileak. Txapelketari berrekiteko erabakira arte itxaron beharko dugu, bada. Txapelketa berriro abiatzen denean, final herenetatik aurrera ekingo diote, beraz, berriro ere kantatu beharko dute gure hiru kideek.

Laster arte.

Kabigorriko bertso-gauak bertan behera berriz ere

2020-2021 ikasturteko urriko bertso-gaua aurrera ateratzea lortu bagenuen ere, azarokoa ere bertan behera utzi behar izan dugu, joan den ikasturteko apirileko, maiatzeko eta ekaineko bertso-gauak bezalaxe. Motiboa, COVID-19ak eragindako egoera, bistan da.

Egoerak aukera eman bezain laster saiatuko gara bertso-gauak berriz ere martxan jartzen. Bien bitartean, zaindu eta laster arte.

2020ko Xilabako Bertsulari Txapelketa aurrera doa

Kaixo, bertsozale:

2020ko Xilabako Bertsulari Txapelketa aurrera doa eta Txingudiko Bertso Eskoletako kideak ere bai. Irailaren 19an egin zuten lehen saioa Hiriburun. Orduan Irati Alcantarilla eta Egoitz Zelaia aritu ziren eta hurrengo faserako sailkatzeko adina puntu eskuratu zituzten. Bi aste beranduago, Ainhoan aritu zen Iker Altuna eta honek ere saio ederra erdietsi zuen. Hurrengo kanporaketan izango da bera ere.

Final herenak asteburu honetan hasiko dira, urriaren 17an, Senperen. Bertan arituko da kantuan Irati Alcantarilla. Iker Altuna eta Egoitz Zelaia saio berean egokitu dira, urriaren 24an, Sohütan.

Bestalde, Epaile taldean dauzkagu Zuhaitz Olazabal eta Abel Zabala. Lehen kanporaketan biak aritu ziren epaile lanetan, bigarren honetan, ordea, Zuhaitz Olazabal arituko da, eta Abel batuko zaio aurrerago berriz.

Animo, denei eta zorte on!

Berri eguneratuak https://www.bertsozale.eus/eu/xiberoa-lapurdi-baxenabarre/xilaba-2020 webgunean.

Kabigorriko Bertso-Gauak hemen dira, berriz!

Izurritea medio, aurtengo martxoko itxialditik daramagu Kabigorriko Bertso-Gaurik antolatu gabe. Osasun egoera alde ez badugu ere, 2020-2021 ikasturtea hastearekin batera bertso gauak antolatzen berritik hasteko hautua egin dugu Kabigorrik eta Irunabarrek.

Legeak eta segurtasun arauak aldatu bitartean, aforo mugatua izanen dute saioek. Gehienez 40 pertsona sartu ahal izanen da saio bakoitzeko. Sarrerak barran izanen dituzue eskuragarri.

Behar bezala aritzeko guztion laguntza ezinbestekoa izango da: errespeta ditzagun unean uneko eta tokian tokiko osasun neurriak. Horren baitan izango baita, hein handi batean, bertso-saioak antolatzen jarraitu ahal izatea edo ez.

Lehen saioa Urriaren 8an, ostegunez, egingo da. Saioa 19:30ean hasiko da, eta kantuan, Odei Barroso Gomila, Izarne Zelaia Arratibel, Iker Altuna eta Maddi Sarasua Laskarai ariko dira. Gai-emaile lanetan Aitor Errazkin Vicente eta bertso-jarriekin Adrian Arruti Bernadet.

“(poli-tik-a)”, Iruneron. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak.

(poli-tik-a)

Doinua: Delikatua baitut (Anje Duhalde)
Egilea: Andoni Zelaia Otaño

1
Batetikan keria
bestetik ismoa,
hitz potolo kutsua
ote den susmoa,
irudimenez jantzi
euskaldun kosmoa,
elkartzeko bakoitzan
mundu intimoa.

2
Amesten den artean
egin leike hegan,
probatzen ez duenak
nola jakin zer dan,
ametsaren erdia
gogoratzen dedan,
oraingoz ezingo det
ur hortatik edan.

3
Pentsamentu askea
ta ideiak argi,
aldaketaren alde
agertuaz garbi,
egia da oraindik
gabiltzala nagi,
bat gahi bat elkartuta
egiten dira bi.

4
Okerren dagoena
hobetze aldera,
berari laguntzea
guztion afera,
birusan ikasgaia
ez bada sobera,
gure harrotasuna
itsua ote da.

5
Gizarte askearen
Euskal Herri aske,
politika ohiturak
bilakatuz gazte,
jerarkiak baztertuz
berritasun eske,
ezkerretik jokatuz
indar eta ospe.

6
Beren menpe herriak
eta nor banako,
eskubia hobe da
boteretik flako,
gizarte justuaren
arrisku dalako,
arrazoi ez dugula
pobre garelako.

7
Historia luzean
zenbat ukazio,
politiko askoren
sasi negozio,
herriarentzat ez dut
gehiago desio,
borroka burutsua
bihurtu pasio.

8
Askatasuna ez da
zenbaki kontua,
Eskubidea ez da
batzuen patua,
Berdintasuna ez da
zerbait pribatua,
hau lortzea ezin da
izan delitua.

Iturria: https://irunero.eus/poli-tik-a/

Aitor Errazkin Vicentek Irungo AEK euskaltegirako idatzitako bertsoak, Oarso-Bidasoaldeko Hitzan

Aitor Errazkin Vicente irundarrak bertsoak idatzi ditu Irungo AEK euskaltegirako. Bertsoak tamaina handian inprimatu eta hormetan itsatsi dituzte, euskaltegiko harrera-gunetik hasi eta, bi solairutan barrena, liburutegiraino. Euskaltegiko egunerokoarekin zerikusia duten bertsoak dira guztiak, hainbat doinu eta neurritan eginak. Egileak orotara 14 gairekin lotutako bertsoak ondu baditu ere, sail berezi horretako 6 bidali dizkigu guri, bertso jarrien atal honetan argitara ditzagun.

Euskaltegitik kanpoko herritarrek izango dute ikasturtean zehar bertsoak bertatik bertara irakurtzeko aukera, baina izurritearen egoerak ahalbidetzen duen neurrian beharko du, betiere.

1) ONGI ETORRI

Doinua: “Itxaspe aldian egin bazan hau

Jakin ezazu: ez zara sartu
akademia hutsera
hemen euskaraz bizi gara gu
agian zure antzera
baina ikasi nahian bazaude
epe motz edo luzera
ongi etorri euskaldundu nahi
duten guztien etxera.

Hemen erdaraz hitz egiteko
pentsamendutan bazara
aholkutxo bat bihoakizu
aurretik badaezpada
lotsa hizkuntzak praktikatzeko
mundu guztian traba da
egizu lehen hitza euskaraz
eta konponduko gara.

5) EUSKARA DOAN!

Doinua: “Komeni zaigun ixtoria bat

Ikasle askok noski euskara
doan ikasi nahi luke
gu ados gaude, ta hala balitz
askoz nahiago genuke
baina gaur egun beste ondare
klase bat legokiguke
behin debekatzen hasi zirenek
ordaindu izan balute. (biz.)

7.- EUSKALDUN IZATEA

Doinua: “Anton eta Maria

Euskaldun izatea
zer den aroz aro
mudantzan ibili da
beti ahoz aho
euskara “edukitzea”
omen zen lehenago
baina egun behar du
pauso bat harago
erabaki bat da ta
norberagan dago. (biz.)

10) LEHEN HIZKUNTZA(K)

Doinua: “Txikitatikan edukia dut

Ikasitako lehen hizkuntzak
izan bat, bi edo hiru
munduan pausoz pauso ibiltzen
hasteko darabilzkigu.
Haiek sekula ez bazter utzi
nahiz besteenera hurbildu
handiekin ez umildu
ta txikirik ez amildu
aniztasunak bene-benetan
inporta baldin badigu
izan gaitezen askoren jabe
ez bakarraren gatibu. (biz.)

11.- “IRUNEN EZ DAGO NOREKIN EUSKARAZ HITZ EGIN…”

Doinua: “Nire aditzalliak onuntz juntatu”

Erdarak euskararen
gainetik jarri.
Orain, euskara nahi ta
lehen zena sarri
nola ekarri?
Irunen, euskalduna,
ikaragarri!
Baina elkarri
hitzik eman ezean
ezin igarri! (biz.)

13.- “EUSKARA ZAILA DA”

Doinua: “Basatxoritxu mokoluzia

Munduan zazpi mila hizkuntza
bai omen ditugu kasik
batzuek erro bera daukate
badute elkarren antzik
baina ez dago hizkuntza zailik
eta hizkuntza errazik
ikasteko prest dauden hiztunak
eta ez daudenak baizik.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/aitor-errazkin-vicente-aek-euskaltegirako-bertsoak/

Post Navigation