Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Balazta Bidasoko bizikletaren aldeko elkarteak eta Artiako Lagunak elkarteak antolatutako ekimenean izan ginen [2021-06-06]

Kaixo, bertsozale:

Pasa den ekainaren 6an, igandez, Balazta Bidasoko bizikletaren aldeko elkarteak antolatu zuen ekimenean parte hartu genuen.

Bidasoko Irun eta Hondarribi arteko lotura den Mendeluko auzoak duen gabezia bistaratzeko bizikleta martxa izan zen. Jakina da, urteetan bidegorria egingo dutela hitz emanagatik, oraindik ere ez dela halakorik gauzatu. Errepide nagusia da eta bizikletaz aritzeko zailtasun nabarmena dago. Hain zuzen ere, horregatik, antolatu zuten ekimena.

Egun mundiala izan zen. Eguraldi bikainak lagunduta zientoka haur, gazte, nerabe eta heldu batu ziren bertan. Tartean, Irunabar, Irungo bertsoaren bilguneko Adrian Arruti eta Aitor Errazkin irundarrak. Ekimenari, helburuari eta bidasoarrei eskaini zizkieten hainbat bertso.

Jarraian, eguneko irudi bat eta kartela.

“Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren harira”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Iruneron.

FRANTZIAKO KONSTITUZIO KONTSEILUAREN EBAZPENAREN HARIRA

Doinua: Nik zonbat pertsu alde
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1.
Champs-Élysées -tik heldu
berri da herrira
ume batzuk jolasten
dabiltzan tokira.
Hark ere jolastu nahi
luke, baina tira,
ez duenez ulertzen
hitzen narratiba
erdi haserreturik
besteei begira
frantsesez aritzeko
agintzen hasi da.

2.
-“Gurekin jolasteko
halako nahastea?
hortarako aski da
pixkat ikastea
ta ez gure hizkuntza
alda araztea”.
hau entzunik pentsatu
du hark ebaztea:
-“ez baldin bada haizu
frantsesez hastea
debekatu behar da
hemen jolastea”.

3.
-Zer egin guri hala
baletorkiguke?-
Umeek jolasean
lasai dihardute.
Gehiago enerbatu
da -Erranen nuke-
eta haren bekaitza
bihurtu da sute.
Mugi ondorenean
zeru zein zerupe
parkean jolastea
debekatu dute.

4.
Gure herriko haurrak,
edozein modura,
jolasten jarraitzeko
badute ohitura.
-Gehiago indartu da
zeukaten lotura-.
Ez dutenez ahanzteko
Pariseko hura
hurbiltzen dira haren
etxe ingurura
pilotak botatzeko
bere teilatura.
Hemen sorta Makalok musikatuta, hark sortutako doinuarekin.

Iturria: https://irunero.eus/frantziako-konstituzio-kontseiluaren-ebazpenaren-harira/

Baztan-Bidasoko XXXIV. Bertsopaper Lehiaketa. Adrian Arrutik epaimahaiaren aipamena jaso du [2021-06-03]

Bortzirietako Bertso Eskolak eta Berako Kultur BatzoBortzirietako Bertso Eskolak eta Berako Kultur Batzordeak Bortzirietako Euskara Mankomunitatearekin batera antolatutako Baztan-Bidasoko XXXIV. Bertsopaper Lehiaketako sariak banatu dituzte ekainaren 3ean Berako Kultur Etxean.

Lau maila ezberdinetako sortak zenbatuta, guztira 59 lan jaso dituzte. Maila nagusian (18 urtetik gorakoentzat), Eneko Fernandez Maritxalar lesakarra nagusitu da, ‘Egia ur azalera’ bertso-sortarekin. Bigarren saria, Aitor Arotzena Albizu lesakarrak lortu du ‘Endara Bizirik’ lanarekin. Irunabarreko Adrian Arruti Bernadet irundarrak, aldiz, epaimahaiaren aipamena jaso du, ‘Pantailaren bestaldean -Alkoholiko bati jarriak-’ lanarekin.

Albistea hemen.

Jarraian, Arrutiren bertso-sorta eta sari banaketako zenbait irudi:

PANTAILAREN BESTALDEAN

-ALKOHOLIKO BATI JARRIAK-

DOINUA: Mikel Urdangarinen “Kideari

1
Mantxako leku batean,
izenik ez dut oroitzen,
ezer hoberik ezean
kapare zaharra heroi zen.
Zoritxarrean eroritako,
Dultzineak ihes egindako,
On Kixotea izaki,
zu beti gertu erasorako
haize errota bihurtutako
ardo botila huts bati.

3
Urte betean, zu hamar
urte zahartu ondoren,
ez dakizu ongi nola
urte bete igaro den.
Ezin baduzu zintzurra blaitu,
zure bizitzak zentzu bat baitu;
deus gabe uzten zaitu zu.
Bakardadeak zahartu zaitu
nahiz bizitza ez zaizun amaitu
zuk amore eman duzu.

5
Eta erori ondoko
goizak orduak batzean
bizilagunek topatzen
zaituzte eskaratzean.
Etxera bueltan in itinere
gorpu istripu bat alafede…
Edateko zer bertute!
Zu beti prestu, zu beti trebe
zerorren ama saltzeko ere
baxoerdi baten truke.

7
Burua garai onetan
eta Casablancan oinak
Parisen geratu dira
zakurrak eta zikoinak.
Hegazkin hura jada joan zen
ordea zu ez zara ohartzen…
Hegan egiten baituzu.
Beraz has zaitez norantza jartzen
ez baduzu zuk garaiz lur hartzen…
Lurrak hartuko zaitu zu.

2
Bataila galdu ondotik
negar dagi begi biez
berriro egin baitio
duintasunari ihes.
Sekula eza eta inoiza
bereiztearen marra bikoitza
sufritzen duzu sobera!
Denbora nola da hain zikoitza?
Abstinentzian egun bakoitza
zuretzat hilabete da!

4
Cirque du Soleil-en artistak
izaten dira nagusi
baina zu bezalakorik
ez dut sekula ikusi.
Jartzen duzu oin bat esperantzan
eta bestea dudan, zalantzan…
Bizi baitzara ezbaian.
Funanbulisten gisara dantzan
abstinentzien sokan balantzan;
aldiro erori nahian.

6
Humphrey Bogart bilakatu
asmotan ari zarela
ginebra duzu eskutan
merkea bezain epela.
Horma eskatzen duzu zuk eta
besteok jotzen dugu pareta
zerorrek baino gehiago.
Edalontzia erdi beteta
ikusten duzun arren tarteka
beti erdi hutsa dago.

8
Pelikula klasikoen
melodramako aktore
baina Mr. Hyde oro zen
behinola Jekyll doktore.
Rola sinetsi duzunez gartsu
Stanislavski metodoak zu
irensten zaitu gauean.
Papera behingoz utzi ezazu
zure bizitza zain baitaukazu
pantailaren bestaldean.

Hemen sorta Makalok musikatuta.

“Xapoketa”. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak, Bidasoko Hitzan.

XAPOKETA

Doinua: Hauxe da ikazketako
Egilea: Andoni Zelaia Otaño

1
Xapoketa heldu da
zer altxor kaxa,
taldean egin edo
norbere kasa,
hartu arnasa,
kolorez hornitua
bere konpasa,
zer den jolasa,
haur eta helduentzat
denbora pasa. (err)

2
Desagertuak nola
desagertzear,
animali sendiak
kondairan zehar,
zenbat eme-har,
bereziak arruntak
lodi ta mehar,
galdu gabe har,
memoria lantzeko
ikasi behar. (err)

3
Zazpi eremuetan
dagoen fauna,
zazpi ekosistema
natur jarduna,
toki kuttuna,
garen eta izana
argi iluna,
zein erresuma,
joko jolas ikasgai
hartu duguna. (err)

4
Ugaztun anfibio
ta narrastiak,
ornogabeak, arrain
ta hegaztiak,
lehor bustiak,
mendi gailurrak eta
itsas azpiak,
non eguzkiak,
goxatu eta indartuz
bizi guztiak. (err)

5
-Iratiko oihana
Behe Nafarroa,
-Uhaitzandi ibarra
da Zuberoa,
lur oparoa,
-Arabako hegoan
mendilerroa,
haize harroa,
-Bardeak basamortu
nafar erroa. (err)

6
-Lapurdi itsasbazter
itsaslabarra,
-hareatza padura
Urdaibai marra,
txoko edarra,
-Ggipuzkoan Aizkorri
artzain iparra
lanbide zaharra,
txalaparta oihartzun
berdin adarra. (err)

7
Eguzki hego haize
euri elurte,
naturaren zikloek
mintzatzen dute,
zenbat ezuste,
unibertso garbiak
onura luke,
zaborran truke,
ortzi oskarbiaren
izar arkupe. (err)

8
Buru begien dantza
xarma ikara,
natur-kume artean
aurkitzen gara,
aukera bat da,
Euskal Herrian zehar
auzo bailara,
xapoketara,
gure ekositeman
landuz euskara. (err)

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/andoni-zelaia-otano-xapoketa/

Hemen Hitzan argitaratutako sorta Makalok musikatuta.

“Alarderako kinto-zerrenda”. Xabier Isasi Balanzategiren bertsoak, Iruneron.

ALARDERAKO KINTO-ZERRENDA

Doinua: Intsumisioarena
Egilea: Xabier Isasi Balanzategi

1
Aizak hi, gixon, esan
zein duk hire dema?
zer daukak nesken aurka?
non zegok problema?
tradizioa dela
hori duk dilema?
oso laburra daukak
ulermen eskema

2
Jairik gabe zeukagu
aurtengo agenda
presta ezak hurrengo
Alarde-legenda
ezak baztertu inoiz
sexu edo enda
hemen bidaltzen diat
kintoen zerrenda

3
Lore, Nerea, Lisa,
Jazinta, Alaia,
Lurdes, Dorleta, Bea,
Ramoni, Amaia,
Edurne, Teodora,
Sekundina, Laia
Bibiñe, Dorotea,
Luisa eta Maia

4
Sebastiana, Señe,
Sua, Adriana,
Itxaropena, Iris,
Itxaso, Diana,
Lola, Garbiñe, Laura,
Juli, Kontxi, Juana,
Begoña, Isturitze,
June_eta Ana

5
Koldobike, Regina,
Maribi, Aintzane,
Nieves, Adelaida,
Santa, Agurtzane,
Guadalupe, Estitxu,
Karlota, Gorane,
Gloria, Elixabet,
Leire_eta Gixane

6
Josebe, Markeliñe,
Zezili, Sagrari,
Kontxesi, Jenobeba,
Maurizia, Mari,
Katalina, Ostaixka,
Onintza, Nahikari
Frantziska, Petronila,
Ninbe_eta Mirari

7
Kristina, Karolina,
Julia, Agate,
Nahia, Itziar, Maddi,
Idoia, Arrate,
Koro, Arritokieta,
Teresa, Eunate,
Kasilda, Katalina,
Xole_eta Olate

8
Mafalda, Susanita,
Ilargi, Goizeder,
Serafina, Silvia,
Eguskiñe, Eider,
Anboto, Anamari,
Engrazia, Maider,
Soledad, Severina,
Maite_eta Maiteder

9
Lierni, Rosario,
Mila, Miren, Rakel,
Maialen, Mikaela,
Zuberoa, Mabel,
Zuriñe, Emilia,
Uxue, Maribel,
neska, andre guztiak
AURRERA JAIZKIBEL

10
Giza eskubideak
ei dira denonak
nori dio axola
galtzak edo gonak
andereak direla,
direla gizonak
baldin eta guztiak
bagara pertsonak

Iturriak: https://irunero.eus/alardeko-kinto-zerrenda/

Hemen Iruneron argitaratutako sorta Makalok musikatuta.

M-1 Langileon Nazioarteko Eguna [2021/05/01]

Larunbatean, maiatzaren 1ean, Oarso-Bidasoko LAB Sindikatuak eta Ezker Abertzaleak elkarretaratzea antolatu zuen Oreretan. Bertan, Langileon Nazioarteko Egunez, manifestaldia egin zuten herriko kale nagusienetatik igarota eta Zumardian bukatu zuten. Hitzartze politiko bakoitzaren aurretik, Txingudiko Bertso Eskolako Adrian Arruti Bernadetek bertsoak bota zituen. Horiekin, bertso sorta ondu eta Iker Eizagirre “Xufi” eta Iban Clementerekin batera musikatu egin zituzten.
Jarraian bertan bildutako bertsoen transkripzioa, eta LAB Sindikatuak bildu diren argazkiekin eta sortarekin argitaratu duen bideoaren esteka:

BERTSO BERRIAK, 2021eko M1ari JARRIAK
[Doinua: Ai hori begi ederra I]

1
Kaixo, lagun agurgarri,
zaurgarri zein ez zaurgarri,
ezinbesteko euskarri.
Pasa ondoren urtebetetik
gora egun errukarri
ikasturteko aldarri
batzuk harturik oinarri
hona zenbait bertso jarri:


2
Bistan da gaurko eguna,
zientoka aldarriduna,
ezin besteko duguna!
Baina falta da lagun ugari,
bada gauza ezaguna:
preso daukaten laguna
zein zendu egin zaiguna
guztiei agur kuttuna!


3
Zaintzarena zer langintza!
Gau eta egun dabiltza
ez sostengu, ez plangintza.
Elkar menpeko baldin bagara
elkar zaintzea da giltza!
Auzolana, herrigintza;
erdigunean bizitza…
Hori da lehen baldintza!


4
Erizain edo mediku
guztiek a zer meritu
lanak ez ditu gelditu.
Inoiz uretan sartu ez eta
orain SURFean aditu!
Uholdea da handitu
jada lau olatu ditu…
Eta ez dira ahitu!


5
Pentsiodunek zer orbain
jada hiru urtez bikain
lana eginagatik zain!
Hainbeste eman digute eta
ez al da hainbeste dohain
bueltan guk emateko lain?
Bizitza ez denez dohain
pentsio duinak orain!


6
Behin ikasteari laga
ostean hasten da traba,
hori normala al da ba?
Prekarietate gordinenean
baitabil gazte bailara!
Eta gu, gazteok, jada
etorkizuna bagara
lana beharrezkoa da!


7
Inoiz ez da topikoa
krisi sistematikoa
dela sintomatikoa.
Kapitalaren erasoa ez
baldin bada begikoa
landu mira kritikoa,
sozio-politikoa
eta tokiz tokikoa.


8
Peraltako Baratzea,
Tubacexen oinazea,
Aiararen loratzea.
Garbitzaile zein jangeletako
andreen esku hartzea,
ostalarien batzea,
langileen oldartzea…
Hori da hori klasea!


9
Pentsiodun burkidea,
fabrikako lankidea,
gaztetxo ikaskidea,
garbitzen edo zaintzan aritzen
den gertuko senidea…
Berdin da ogibidea
ikusirik deklibea…
Argi da zein den bidea!

“Agurrari koplak”. Maddi Sanz Sanchezen bertsoak, Bidasoko Hitzan.

AGURRARI KOPLAK

Doinua: Oihaneko pagoak blai
Egilea: Maddi Sanz Sanchez

1. Izan daiteke mingarri
hontaz mintzatzea sarri
behin bizi izan dudala eta
nahi diot sorta bat jarri

2. Gu garai txarrak bizitzen
eta zu artean hiltzen
medikuaren deia jasota:
“Ez zaio asko gelditzen”

3. Ospitaleko atari
irribarreen ehiztari
bizi genuen argazki horri
ari natzaio kantari

4. Marra gorri zein ubela
hortxe da itxaron gela
“zainketa, larri eta intentsibo”
ene, zer kartel krudela!

5. Urduritasun dardara
ahizparen besarkada
gela osoa isilik baina
oihuka dabil ikara

6. Erizainari begira
zerrendarekin hasi da
zure izena bota du eta
barrura goaz segida

7. Orratza duzu zainean
ikusi zaitudanean
morfina kutsuz utzi dituzu
zure azken hitzak airean

8. Gogorra isilunea
ahotsa ahulgunea
begiratuta galdetu gabe
elkar zaintzeko unea

9. Ordu erdi bat igaro
ia onartzear nago
nire izena zure ahotik
ez dut entzungo gehiago

10. Badator nerbioen tropa
errai artean borroka
zain dagonaren egonezina
ez diot inori opa

11. Makinak dauka fokua
hau jada ez da patua
gogaitu eta lasaitzen duen
atzerantzako kontua

12. Azken arnasa ahula
biziak bejondeizula
pakean zoaz eta bidaia
ona izan dezazula

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/maddi-sanz-sanchez-agurrari-koplak/

Hemen Hitzan argitaratutako sorta Makalok musikatuta.

“Irungo Harrera Sarea”. Abel Zabala Elizazuren bertsoak, Bidasoko Hitzan eta Iruneron.

IRUNGO HARRERA SAREA

Doinua: Kinta jarrita ondorenian
Egilea: Abel Zabala Elizazu

1-Eskualdean bada talde bat
Irungo Harrera Sarea
migranteekin egiten du lan
ederra, paregabea
haiek artatuz haiek lagunduz
haiei goxatuz bidea
bere jarduna plazaratzea
nire sortaren xedea

2-Bi mila eta hemezortziko
udako egun batean
hainbat migrante agertu ziren
RENFE geltokiko atean
egun batzuek pasa zituzten
haiek artatu arte han
ez genekien zenbat gehiago
helduko ziren artean.

3-Geroztik zifrak gora egin du
azkarrago, mantsoago
eta milaka etorri dira
hori begi bistan dago
bi mila eta hogei urtean
bi mila baino gehiago
baina tamalez egoera honek
jarraituko du luzaro.

4-Frantzia edo Alemania
migratearen jomuga
baina zubia zeharkatzea
zer nolako abentura
Hendaialdean harrapatuak
dira gaizkile modura
ta poliziak berriz Iruna
bueltatzea seguru da.

5-Gobernuz kanpo dauden taldeek
jarri zuten interesa
ordezkatzeko agintariek
emandako erantzun eza
ordutik hona bidea noski
ez da izan hain erreza
gure artera heldu den orok
eduki dezan babesa.

6-Hiru taldetan banatzen dute
euren jardueren zama
Gautxorikoak joaten dira
geltokira haiengana
Harrerakoek banatzen dute
informazio andana
eta arropa arduradunek
arropa batzeko lana.

7-Gautxorikoen jarduna noski
kontuan hartu beharko
geltokiraino joaten dira
busa datorrenerako
ahal den azkarren artatu oso
garrantzitsua delako
pasatzaileen eskutan laster
erori daitezkeelako.

8-Harrerakoen taldean ere
bada hainbat jende prestu
noski ederki dakite jakin
pertsona nola babestu
galderarikan inork badauka
ba erantzuna erreztu
eta planorik behar badute
jartzen dute haien esku.

9-Look aldaketak edo itxurak
ez du garrantzi gutxi (e)ta
aldagelara egiten dute
ezinbesteko bisita
eta handikan irteten dira
egokiago jantzita
migrantearen uniformea
alde batera utzita.

10-Bolondres hauen jokabideak
badu nahikoa meritu
debalde ze lan egiten duten
hemen ezin da kabitu
eta norbaitek bere ekintzaz
lagundu nahiko balitu
udaletxeko aurrealdean
hantxe topatuko ditu.

Iturriak:

https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/irunabar-abel-zabala-elizazu-harrera-sarea/

https://irunero.eus/irungo-harrera-sarea/


Etxez etxeko zaintzaileen eguna [2021-03-30]

Joan den larunbatean, martxoaren 27an, Behe Bidasoko Eskubide Sozialen Kartak elkarretaratzea antolatu zuen San Juan plazan. Bertan, martxoaren 30an etxez etxeko zaintzaileen nazioarteko eguna dela erreferentzia harturik, performancea egin zuten. Pentsiodun baten etxeko egongela irudikatu zuten eta bere bakardadea bistaratu. Ondoren, sektoreak nozitzen dituen gaitzen gaineko irakurketa burutu zuten eta Txingudiko Bertso Eskolako Adrian Arruti eta Maddi Sanz kideek bertso sorta musikatu zuten.
Jarraian bertan bildutako bertsoen transkripzioa eta Gari Garaialde argazkilariak jasotako irudiak:

BERTSO BERRIAK, ETXEZ ETXEKO ZAINTZAILEEI JARRIAK
[Doinua: Gogoan daukat ez du aspaldi]

1
Hasi aurretik etxe zaintzaile
denei agur beroenak
lan egoera zein dela ere
gogor lan egin dutenak.
Gureak egin nahi genituzke
zientoka lagunen penak
sektorekoak diren enpresak
prekario dauzkatenak
baina oraindik gehiago dira
kontratu gabe daudenak!

2
Saldu gisara ez ote zen ba
pagotxaren mundua hau?
Zenbat langile aritzen ote
da ez hitzarmen, ez arau?
Txanpon batzuen truke lanean
izan egun zein izan gau…
Zaurgarri dena zaurgarri zainduz
zazpi bider hogeitalau!
Sostengu gisa sostengu gabe;
injustiziak hor dirau!

3
Gure sistema merkatua da.
Gordina bezain krudela.
Suntsitu behar dugun piztia
ezin da izan bestela.
Ohar gaitezen aurrera pauso
garaia iritsi dela:
etxeko zaintzan, zahar-etxeko
zaintzaileekin bezela,
negozioa egiteari
utzi diezaiotela!

4
Historikoki emakumea
zapaldu dugu sobera
lan merkatura jauzi eginda
makina bat gorabehera.
Lanetik irten etxean lana
eta berriro lanera
gizarteak du zorra zuekin,
eta galanta gainera!
Beste izenik ezin du izan
zor patriarkala deitzen da!

5
Zaintza sistema merkatuaren
jarduerak bahitu du
eta gaur hori salatzea da
hemen gaudenon helburu.
Pausorik pauso, pauso txikika,
pauso motz; pauso seguru
elkar zaintzeko sare publiko
integrala behar dugu!
Guk zaintzaileak zaindu ezean
nork zaindu behar gaitu gu?

Landetxako VI. Bertso Saioa

Aurten ere antolatu dute bertso saioa Landetxako Auzo Elkarteko kideek. Martxoaren 13an izan zen saioa, arratsaldeko 17:00etan. Alaia Martin eta Jon Maia aritu ziren bertsotan, eta Zuhaitz Olazabalek jarri zizkien gaiak.

Saioa zuzenean eskaini zuten internet bidez, eta honako loturan duzue ikusgai: https://youtu.be/J4E-SLgpvZg

Post Navigation