Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Archive for the tag “Irunero”

“Ez ginen gogoratzen duguna”. Xabier Isasi Balanzategiren bertsoak, Iruneron.

EZ GINEN GOGORATZEN DUGUNA

Doinua: ETAren su-etenetik
Egilea: Xabier Isasi Balanzategi

1
Laurogei urte inguru
edadeko gizona zen
Kalean gora ta behera
noraezean zebilen
ni ikusi ninduela
hasi zitzaidan galdetzen:
jauna arren badakizu
ni non bizi ote naizen
itaun harek hunkituta
zer nahasketa zer eromen
izanaren oinarriak:
adimen eta oroimen
horiek gabe bizi ahal
gaitezke orain eta hemen?


2
Gizonak itxura ona
sikieran kanpokoa
dotore jantzita baina
oroimen galdutakoa
zenbat buruhauste eta
zer pentsatzeko nahikoa
gogoramenaren falta
hara zer falta gaiztoa
memoria galdu eta
horrek ekarritakoa
ez etxerik ezta ere
norbera izandakoa,
pertsona ote daiteke
oroimenik gabekoa?


3
Oraina amaitu ondoren
zain dugu etorkizuna
herenegun gero atzo
bihar, etziko eguna
atzo ginena garela
hori da denen zentzuna
egunero esnatzean
piztu berriz nortasuna
izanaren jarioan
goizeroko erantzuna
argitu behar da eta
iraganaren iluna
artean ez ginelako
gaur gogoratzen duguna
4
Izatekotan gu gara
izan zirenen ordaina
usteagatik garela
gure arbasoen haina
ustez gainditu dugula
prestutasunaren gaina
iraganari kiratsa
gurea berriz usaina
iragana itsusia
gure garaia liraina
nonbait arbasorik gabe
bizi daitekeela baina
ostuz gero iragana
kentzen digute oraina


5
Eskuko telefonoak
zerbait argitu lezake
agenda ireki eta
Miren, Aiert edo Maite
seme-alaben izenak
suhi,errain edo emazte
banan banan deika hasi
Jon, Ane eta Arrate
azken horrek hartu zuen
agian jakin dezake:
esan zigun kalera jo
sotoz soto, atez ate
aurkitu genuen eta
hara zein poz eta bake!


6
Zelan bereiz ditzakegu
haritz, urki eta ezpel
esateko: hau zein argi!
bestea, berriz, zein ergel!
bizitza hauskorra dela,
gauza leun eta zimel
udaberriko hostoak
udagoieneko orbel
gogoratzean alaitsu
oroimenik gabe goibel
gaixotasun hori baino
bada zerbait bezain krudel
egunero pentsatzen dut
nola biziko da Manuel?

Iturria: https://irunero.eus/ez-ginen-gogoratzen-duguna/

“Leihotik”. Iker Altuna Albisuren bertsoak, Iruneron.

LEIHOTIK

Doinua: Hogeigarren urtera
Egilea: Iker Altuna Albisu

Sorta hau 2zio taldearen izen bereko kantuan oinarritua dago.

1. Gela zuri batean
egunak dira beltz;
ospitalea etxe,
osasuna amets.
Makina bati lotu
behar derrigorrez,
gaitzarentzat adinik
ez dago tamalez.
Makina bati lotu
behar derrigorrez,
horrela bizi ziren
Miren eta Amets.

2. Bertsua bazen ere
bien dolamena,
diferentzia bat zen
aski nabarmena.
Ametsek zuen ustez
oherik onena,
ez politena eta
ez erosoena.
Ametsek zuen ustez
oherik onena,
ganberako leihoa
ondoan zuena.

3. Biak egonagatik
gelan preso katez,
leihoa ihesbide
bat zuten, izatez.
Miren uros izan zen
garai luze batez,
Ametsek deskribatzen
zion dena artez.
Miren uros izan zen
garai luze batez,
mundua ikusten zuen
Ametsen bitartez.

4. “Arreta jar dezagun
zuhaitz-adaxketan,
han txori bat kantari
dabil jostaketan.
Zabalera begira,
zabalguneetan;
ume bat zoriontsu
dabil gordeketan.
Zabalera begira,
zabalguneetan;
bizia sentitzen da
txoko guzietan”.

5. Asteburuan eta
astean, orobat,
arreta zuzentzen zen
aldiro leihorat.
Bidaiatu nahi zuten
gelatik kanporat,
beren bizi dorpea
ahanzteko erabat.
Bidaiatu nahi zuten
gelatik kanporat,
hala egiten zuten
munduarekin bat.

6. Baina denborak Miren
zuen erasana,
eta sumatzen ari
zen kontraesana.
Dolu zuen leihorik
hurbil ez izana,
irudikatu behar
Ametsek esana.
Dolu zuen leihorik
hurbil ez izana,
pixka bat pisuago
zen zeraman zama.

7. Amets usaintzen hasi
zen giro goibela,
eta azpimarratu
zion behin honela:
Sekula ez ahantzi ber
atakan gaudela,
nire bi begi hauek
zureak direla.
Sekula ez ahantzi ber
atakan gaudela,
eta biok izate
bakarra garela.”

8. Baina Miren zegoen
zalantzaz josia,
hark ere nahi baitzuen
ikusi ortzia.
Galdera bilakatu
zen diagnosia:
ez al dut nik merezi
hark duen dosia?
Galdera bilakatu
zen diagnosia:
ez al da auzokide
txarra jelosia?

9. Azken horrek, tamalez,
pertsona noizetik
noizera kolpatzen du
barren-barrenetik.
Amets behatu zuen
hurbil-hurbiletik,
eta pentsatu zuen:
“Ken zaitez paretik!”
Amets behatu zuen
hurbil-hurbiletik,
eta haren bihotza
eten zen kolpetik.

10. Leihoraino hurbildu
zen goizean goizik,
eta ezin ulertu
Mirenek zipitzik.
Ez zuen deus sentitzen
harridura baizik,
ezin zuen atera
mingainetik hitzik.
Ez zuen deus sentitzen
harridura baizik,
leihotik haratago
ez zegoen fitsik.

Iturria: https://irunero.eus/leihotik/

“Azaroa ate joka”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Iruneron.

AZAROA ATE JOKA

Doinua: Azaroa ate joka
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1)
Azaroa ate joka
ari da axolagabe
iparraldeko haizea
sartzen hasi da herabe.
Azken aldian lanera
noala, presarik gabe,
Dunbarriak, goizean goiz,
izan ditut parez pare…
Egunsentiak sekula
baino ederrago daude.

2)
Marea gora. Etxetik
usain daiteke kresala
lainoak metatu dira
marrazten argi-itzala.
Nik ikusteko moduan
utzi du gutun-azala.
Arratsaldez ikusi dut
poteatzen genbiltzala
pena edaten ardoa
izanen balitz bezala.

3)
Begiratzen du herriko
zure argazkietara
behar bada zu bilatzen,
zu aurkitzen, behar bada…
Aietetik hona nola
aldatu den begirada.
Tarteka entzuten diot:
arras erraz ohitu gara
bake asmorik gabeko
bake garai honetara”.

4)
Begiak nahigabetuak
eta bozean dardara
burua ezin altxatu
darama azken bolada.
Noizbehinka perfilatzen du
irri baten ingerada.
Lau hormen artean preso
duenarentzat alaba,
nonbait, bizitza laburra
eta pena luzea da.

5)
Hurbilketei begiratuz
bada aski datu dantza
zurrumurruei ematen
ari zaie egiantza
mugimenduak daudela
eta badu konfiantza
burumakur dabil baina
ez du guztiz galdu, antza,
noizbait etxera sartuko
zarenaren esperantza.

6)
Bederen nahiko zintugun
hemendik ahalik hurbilen.
Urte eta erdi pasa
ez zaituela ediren
hurrengoa noiz ote den
ez dakit oso argi den
amarekin joateko
ideiarekin nenbilen
ea bisitak lehen bai lehen
lehenera itzultzen diren.

Hemendik jaitsi dezakezu


Iturria: https://irunero.eus/azaroa-ate-joka/

“Bidasoa”. Abel Zabala Elizazuren bertsoak, Iruneron.

BIDASOA

Doinua: Ia gureak egin du
Egilea: Abel Zabala Elizazu

1-Bidasoa dut kantugai
bere zubi bere ibai (Bis)
izango ote naiz gai?
saiatu behar dut, bai!
azaleratzen egia
dagoena, alegia.

2-Munduan migrante asko
ez direnak bizi bapo (Bis)
sorterritik eskapo
gerra dagoelako
edo gosea bestela
errealitate krudela.

3-Eta iristean hona
zein gustu txarreko broma (Bis)
zubirik ez, da horma
parez-pare dagona
eta hori nola pasa
ez da batere erraza

4-Bi zubi bi pasabide
hainbat polizia kide (Bis)
aizazu adiskide!
muga ez dago libre!
jendeak dion bezala
beltza baduzu azala.

5-Askok ez dakigu nola
gainditzen duten kontrola (Bis)
zortearen tonbola
aurrez-aurre dagola
behin ta berriro saiatuz
sarri helburua lortuz.

6-Egunaren arabera
ez daukate zorte bera (Bis)
ez bada ongi atera
animoak gainbehera,
horren da bat-batekoa
hartzen den kankatekoa

7-Desesperazioaren
ondorioak zein diren (Bis)
bertan jauzi ondoren
frustrazioari men
edozer egiteko gai
uretaratzeko ere bai.

8-Igeri ez dakienak
izan ditzake problemak (Bis)
sortzen diren eszenak
itsusiak gehienak
zenbat momentu kritiko
ta azkenerako ito

9-Bat ez ote da gehiegi
eta dagoeneko bi (Bis)
hain krudela da hori
Bidasoa hilobi
ezin dugu bilakatu:
irtenbide bat topatu!

10-Arduradunei kritika
hau lotsagarria baita (Bis)
non da zuen etika?
Aldatu politika
gizatasunik badago
ez dadin hil bat gehiago!

Iturria: https://irunero.eus/bidasoa/

Jaitsi audioa

Ikasturte honetan ere bailarako hedabideekin elkarlanean ariko gara

Irunabarren helburuetako bat bertsoa inguruko hainbat txokotara helaraztea ere badenez, badira zenbait ikasturte bailarako hedabideekin elkarlanean ari garela.

Hasi berri dugun 2021/22 hau hirugarren ikasturtea dugu Bidasoko Hitzarekin elkarlanean. Irailean hasi eta ekaina bitarte, hilero, eta hilabeteko azken ostiraletan, Txingudiko bertso-eskoletako kide batek bertso-jarriak argitaratuko ditu aipatutako aldizkariko papereko edizioan, eta egun gutxi batzuk igaro ondoren, eskuragarri izango duzue argitalpen hori bera baita bertsio digitalean ere. Nola ez, Irunabarren webgunera ere ekarriko ditugu bertso horiek guztiak.

Irunero aldizkariarekin hasitako elkarlana oraindik lehenagokoa da. 5. ikasturtez jarraian, Txingudiko bertso-eskoletako kideren baten bertso jarriek argia ikusiko dute hilero. Iruneroren kasuan, hilabeteko lehen aldizkarian argitaratuko da elkarlanaren emaitza, eta kasu honetan ere paperezko edizioan zein bertsio digitalean egongo da ikusgai. Ikasturtea urria hasieran hasi eta ekainean amaituko da, eta Iruneroko sorta guztiak ere Irunabarren webgunera ekarriko ditugu.

Horretaz gain, osagarri modura, idatzitako sorta hauek musikatzen direnean ere eskuragarri izango dituzue webguneko argitalpenetan zein Ivoox-eko gure kanalean (harpidetu zaitezte!). Orain arte Makalo eta Maddi Sanzek musikatutakoak ipini dizkizuegu, baina beste inor animatuko balitz ere plazer handiz jasoko genituzke zuek musikatu eta kantatutako bertso-sortak irunabar@gmail.com helbidean.

Hona hemen pasa den ikasturtean argitaratu eta musikatutako bertso-sorta pare bat:

  • “Irungo Harrera Sarea”, Abel Zabala Elizazuk 2021eko apirilean Iruneron argitaratu eta Makalok musikatutako bertso-sorta:
Jaitsi audioa

  • “Agurrari koplak”, Maddi Sanz Sanchezek 2021eko apirilean Bidasoko Hitzan argitaratu eta Maddik berak musikatutako bertso-sorta:
Jaitsi audioa

“Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ebazpenaren harira”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Iruneron.

FRANTZIAKO KONSTITUZIO KONTSEILUAREN EBAZPENAREN HARIRA

Doinua: Nik zonbat pertsu alde
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1.
Champs-Élysées -tik heldu
berri da herrira
ume batzuk jolasten
dabiltzan tokira.
Hark ere jolastu nahi
luke, baina tira,
ez duenez ulertzen
hitzen narratiba
erdi haserreturik
besteei begira
frantsesez aritzeko
agintzen hasi da.

2.
-“Gurekin jolasteko
halako nahastea?
hortarako aski da
pixkat ikastea
ta ez gure hizkuntza
alda araztea”.
hau entzunik pentsatu
du hark ebaztea:
-“ez baldin bada haizu
frantsesez hastea
debekatu behar da
hemen jolastea”.

3.
-Zer egin guri hala
baletorkiguke?-
Umeek jolasean
lasai dihardute.
Gehiago enerbatu
da -Erranen nuke-
eta haren bekaitza
bihurtu da sute.
Mugi ondorenean
zeru zein zerupe
parkean jolastea
debekatu dute.

4.
Gure herriko haurrak,
edozein modura,
jolasten jarraitzeko
badute ohitura.
-Gehiago indartu da
zeukaten lotura-.
Ez dutenez ahanzteko
Pariseko hura
hurbiltzen dira haren
etxe ingurura
pilotak botatzeko
bere teilatura.

Iturria: https://irunero.eus/frantziako-konstituzio-kontseiluaren-ebazpenaren-harira/

Jaitsi audioa

“Alarderako kinto-zerrenda”. Xabier Isasi Balanzategiren bertsoak, Iruneron.

ALARDERAKO KINTO-ZERRENDA

Doinua: Intsumisioarena
Egilea: Xabier Isasi Balanzategi

1
Aizak hi, gixon, esan
zein duk hire dema?
zer daukak nesken aurka?
non zegok problema?
tradizioa dela
hori duk dilema?
oso laburra daukak
ulermen eskema

2
Jairik gabe zeukagu
aurtengo agenda
presta ezak hurrengo
Alarde-legenda
ezak baztertu inoiz
sexu edo enda
hemen bidaltzen diat
kintoen zerrenda

3
Lore, Nerea, Lisa,
Jazinta, Alaia,
Lurdes, Dorleta, Bea,
Ramoni, Amaia,
Edurne, Teodora,
Sekundina, Laia
Bibiñe, Dorotea,
Luisa eta Maia

4
Sebastiana, Señe,
Sua, Adriana,
Itxaropena, Iris,
Itxaso, Diana,
Lola, Garbiñe, Laura,
Juli, Kontxi, Juana,
Begoña, Isturitze,
June_eta Ana

5
Koldobike, Regina,
Maribi, Aintzane,
Nieves, Adelaida,
Santa, Agurtzane,
Guadalupe, Estitxu,
Karlota, Gorane,
Gloria, Elixabet,
Leire_eta Gixane

6
Josebe, Markeliñe,
Zezili, Sagrari,
Kontxesi, Jenobeba,
Maurizia, Mari,
Katalina, Ostaixka,
Onintza, Nahikari
Frantziska, Petronila,
Ninbe_eta Mirari

7
Kristina, Karolina,
Julia, Agate,
Nahia, Itziar, Maddi,
Idoia, Arrate,
Koro, Arritokieta,
Teresa, Eunate,
Kasilda, Katalina,
Xole_eta Olate

8
Mafalda, Susanita,
Ilargi, Goizeder,
Serafina, Silvia,
Eguskiñe, Eider,
Anboto, Anamari,
Engrazia, Maider,
Soledad, Severina,
Maite_eta Maiteder

9
Lierni, Rosario,
Mila, Miren, Rakel,
Maialen, Mikaela,
Zuberoa, Mabel,
Zuriñe, Emilia,
Uxue, Maribel,
neska, andre guztiak
AURRERA JAIZKIBEL

10
Giza eskubideak
ei dira denonak
nori dio axola
galtzak edo gonak
andereak direla,
direla gizonak
baldin eta guztiak
bagara pertsonak

Iturriak: https://irunero.eus/alardeko-kinto-zerrenda/

“Irungo Harrera Sarea”. Abel Zabala Elizazuren bertsoak, Bidasoko Hitzan eta Iruneron.

IRUNGO HARRERA SAREA

Doinua: Kinta jarrita ondorenian
Egilea: Abel Zabala Elizazu

1-Eskualdean bada talde bat
Irungo Harrera Sarea
migranteekin egiten du lan
ederra, paregabea
haiek artatuz haiek lagunduz
haiei goxatuz bidea
bere jarduna plazaratzea
nire sortaren xedea

2-Bi mila eta hemezortziko
udako egun batean
hainbat migrante agertu ziren
RENFE geltokiko atean
egun batzuek pasa zituzten
haiek artatu arte han
ez genekien zenbat gehiago
helduko ziren artean.

3-Geroztik zifrak gora egin du
azkarrago, mantsoago
eta milaka etorri dira
hori begi bistan dago
bi mila eta hogei urtean
bi mila baino gehiago
baina tamalez egoera honek
jarraituko du luzaro.

4-Frantzia edo Alemania
migratearen jomuga
baina zubia zeharkatzea
zer nolako abentura
Hendaialdean harrapatuak
dira gaizkile modura
ta poliziak berriz Iruna
bueltatzea seguru da.

5-Gobernuz kanpo dauden taldeek
jarri zuten interesa
ordezkatzeko agintariek
emandako erantzun eza
ordutik hona bidea noski
ez da izan hain erreza
gure artera heldu den orok
eduki dezan babesa.

6-Hiru taldetan banatzen dute
euren jardueren zama
Gautxorikoak joaten dira
geltokira haiengana
Harrerakoek banatzen dute
informazio andana
eta arropa arduradunek
arropa batzeko lana.

7-Gautxorikoen jarduna noski
kontuan hartu beharko
geltokiraino joaten dira
busa datorrenerako
ahal den azkarren artatu oso
garrantzitsua delako
pasatzaileen eskutan laster
erori daitezkeelako.

8-Harrerakoen taldean ere
bada hainbat jende prestu
noski ederki dakite jakin
pertsona nola babestu
galderarikan inork badauka
ba erantzuna erreztu
eta planorik behar badute
jartzen dute haien esku.

9-Look aldaketak edo itxurak
ez du garrantzi gutxi (e)ta
aldagelara egiten dute
ezinbesteko bisita
eta handikan irteten dira
egokiago jantzita
migrantearen uniformea
alde batera utzita.

10-Bolondres hauen jokabideak
badu nahikoa meritu
debalde ze lan egiten duten
hemen ezin da kabitu
eta norbaitek bere ekintzaz
lagundu nahiko balitu
udaletxeko aurrealdean
hantxe topatuko ditu.

Iturriak: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/irunabar-abel-zabala-elizazu-harrera-sarea/

Audioa jaitsi

“Soka jolas” Iruneron. Aitor Errazkin Vicenteren bertsoak.

Soka jolas

Doinua: Asteburu aldera
Egilea: Aitor Errazkin Vicente

1)
Haurrak itzuli izan
zaizkigu jostari (biz.)
eskolan soka bana
jasota opari.
Wifi-aren garaian
nahikoa mirari!
Meritua zor zaio
eman zien hari:
Mertxe, autobuseko
begiraleari.

2)
Sokak metro inguru,
komeni neurrira (biz.)
bi muturrak elkarri
lotu eta tira;
barrutik esku biak
sartu ahala, di-da,
ia aldi berean
ipiniko dira
ahurrak eta haurrak
elkarri begira.

3)
Piramidea”, “zerra”,
sehaska”, “erratza”… (biz.)
Guztiak eraikitzen
ez dago erraza…
ez bazara bat ere
sortzeko kapaza
jausiko zaizu esku
artera mataza…
berritik hasi eta
baietz ongi pasa!

4)
Bakarrik ezin bada,
bikoteka ekin (biz.)
bi eskurekin baino
hobeto laurekin
guztia marra zuzen
plegu eta erpin
lehenik zu nirekin
gero ni zurekin”
dena errazagoa
baita elkarrekin.

5)
Laguntzak ez du inoiz
umerik eskasten (biz.)
baizik eta lagundu
elkarrekin hazten
jolas honekin ere
zenbat irakaspen!
hariekin mundua(k)
airean marrazten
elkarren hatzen beha
elkarri ikasten.

6)
Ez da zertan jostatu
haurrek haina ordu (biz.)
ohartzeko badela
ume haina modu
irudimenak muga
eza du lurzoru
beraz, hegan bagoaz
denak balio du…
Jolasari araua
topatu diogu!

7)
Beraz, ari zintezke
sobera arreta (biz.)
jarri gabe ere zer
sortuko, zer gerta …
Mugimendu arauei
horrenbeste buelta
eman gabe hariak
ezker-eskuin tenka!
zuk nahi duzun huraxe
izango da eta.

8)
Horrelako jolasek
badute ahalmena (biz.)
indartzeko sormena
eta mintzamena.
Umea gai denean
kontatzeko dena,
ikusten dena eta
ikusten ez dena
bai al dakigu horrek
balio duena?

9)
Memoria ordea
erdi oporretan (biz.)
sumatu izan zaie
batzu-batzuetan
batez ere ostiral
arratsaldeetan
autobusetik jaitsi
izan direnetan
txamarra ahaztu baina
soka eskuetan.

10)
Zenbatsu belaunaldi
ez ote gara-ba, (biz.)
jolas berberarekin
dibertitu jada?
Eta bikaina dela
agerikoa da,
gure seme-alabei
soka xabalkara
esku artetik kentzen
ibiltzen baikara!

11)
Bi hilabetez edo
iraun die grinak (biz.)
azkar itzuli baietz
hari, kordel finak
grisak, moreak, beltzak,
gorriak, urdinak…
Sokak soka, finean,
une ahaztezinak
betirako baitira
umetan eginak.

11)
Eskerrik asko, Mertxe,
bihotzez, goratik (biz.)
autobusean haurrak
goxatzeagatik
eskolara eraman,
ekartzeagatik
eta helduoi ere
bide beretatik
haurtzarora itzultzen
laguntzeagatik.

Iturria: https://irunero.eus/soka-jolas/

“2021″. Iker Altuna Albisuren bertsoak, Bidasoko Hitzan eta Iruneron.

2021

Doinua: Sentimentua sartu zitzaidan
Egilea: Iker Altuna Albisu

1)
Etorkizunak zer izango du
bere barruan gordea?
Zein izango da, aurrerantzean,
munduaren kolorea?
Nahiz topikoak baliatzea
ez den oso dotorea;
honek badauka, oraintxe bertan,
berez balio doblea:
ea urte hau izaten dugun
bestea baino hobea!

2)
Koronabirus, gu guztiokin,
izan ezazu gupida;
eta pixka bat estutu zaitez
jarri dizugun neurrira.
Antzematen dut, nire barruan,
zu suntsitzeko desira.
Baina, badakit, ezinezko da;
onartu behar dut, tira!
Gaixotasunak, ezinbestean,
bizitzaren parte dira.

3)
Txalotzekoa izan da, zinez,
jende batzuen kemena;
txalotzekoa, jende batzuek
erakutsi duten sena.
Ebidentea izanagatik
eragindako problema,
ebidentea izanagatik
jende askorengan pena;
holakoetan ateratzen da
ondoriorik onena.

4)
Askatasuna murriztu zaigu,
dastatu dugu kartzela;
eta lehenago alaia zena
bilakatu da goibela.
Baina berriro lor dezakegu
denok nahi dugun epela,
nahiz badakidan nahi eta nahi ez
ez dela izango horrela;
pentsatu nahi dut trantze txar honek
indartuko gaituela.

5)
Ni kontziente naiz birusak hemen
egin duen desmasiaz,
jendarte honek ahosabaian
daukan zapore gaziaz.
Baina egoera gaindi daiteke,
neurri batean, graziaz;
eta musika kontzertu on bat
itxaroten dut antsiaz.
Bene-benetan ohar gaitezen
kulturaren garrantziaz!

6)
Hemen ez da deus zuri ala beltz,
galdu ala irabazi;
dakidana da behar dugula
jende oro pentsarazi.
Irakurlea, mindu bazaitut,
behar dut esaten hasi:
jendarteari nire ikuskera
nahi nion hemen erantsi,
azken finean nire barruan
neukan hori adierazi.

Iturriak:
https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/183939/
https://irunero.eus/2021-2/

Post Navigation