Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Archive for the tag “Irunero”

“Irungo Harrera Sarea”. Abel Zabala Elizazuren bertsoak, Bidasoko Hitzan eta Iruneron.

IRUNGO HARRERA SAREA

Doinua: Kinta jarrita ondorenian
Egilea: Abel Zabala Elizazu

1-Eskualdean bada talde bat
Irungo Harrera Sarea
migranteekin egiten du lan
ederra, paregabea
haiek artatuz haiek lagunduz
haiei goxatuz bidea
bere jarduna plazaratzea
nire sortaren xedea

2-Bi mila eta hemezortziko
udako egun batean
hainbat migrante agertu ziren
RENFE geltokiko atean
egun batzuek pasa zituzten
haiek artatu arte han
ez genekien zenbat gehiago
helduko ziren artean.

3-Geroztik zifrak gora egin du
azkarrago, mantsoago
eta milaka etorri dira
hori begi bistan dago
bi mila eta hogei urtean
bi mila baino gehiago
baina tamalez egoera honek
jarraituko du luzaro.

4-Frantzia edo Alemania
migratearen jomuga
baina zubia zeharkatzea
zer nolako abentura
Hendaialdean harrapatuak
dira gaizkile modura
ta poliziak berriz Iruna
bueltatzea seguru da.

5-Gobernuz kanpo dauden taldeek
jarri zuten interesa
ordezkatzeko agintariek
emandako erantzun eza
ordutik hona bidea noski
ez da izan hain erreza
gure artera heldu den orok
eduki dezan babesa.

6-Hiru taldetan banatzen dute
euren jardueren zama
Gautxorikoak joaten dira
geltokira haiengana
Harrerakoek banatzen dute
informazio andana
eta arropa arduradunek
arropa batzeko lana.

7-Gautxorikoen jarduna noski
kontuan hartu beharko
geltokiraino joaten dira
busa datorrenerako
ahal den azkarren artatu oso
garrantzitsua delako
pasatzaileen eskutan laster
erori daitezkeelako.

8-Harrerakoen taldean ere
bada hainbat jende prestu
noski ederki dakite jakin
pertsona nola babestu
galderarikan inork badauka
ba erantzuna erreztu
eta planorik behar badute
jartzen dute haien esku.

9-Look aldaketak edo itxurak
ez du garrantzi gutxi (e)ta
aldagelara egiten dute
ezinbesteko bisita
eta handikan irteten dira
egokiago jantzita
migrantearen uniformea
alde batera utzita.

10-Bolondres hauen jokabideak
badu nahikoa meritu
debalde ze lan egiten duten
hemen ezin da kabitu
eta norbaitek bere ekintzaz
lagundu nahiko balitu
udaletxeko aurrealdean
hantxe topatuko ditu.

Iturriak:

https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/irunabar-abel-zabala-elizazu-harrera-sarea/

https://irunero.eus/irungo-harrera-sarea/


“Soka jolas” Iruneron. Aitor Errazkin Vicenteren bertsoak.

Soka jolas

Doinua: Asteburu aldera
Egilea: Aitor Errazkin Vicente

1)
Haurrak itzuli izan
zaizkigu jostari (biz.)
eskolan soka bana
jasota opari.
Wifi-aren garaian
nahikoa mirari!
Meritua zor zaio
eman zien hari:
Mertxe, autobuseko
begiraleari.

2)
Sokak metro inguru,
komeni neurrira (biz.)
bi muturrak elkarri
lotu eta tira;
barrutik esku biak
sartu ahala, di-da,
ia aldi berean
ipiniko dira
ahurrak eta haurrak
elkarri begira.

3)
Piramidea”, “zerra”,
sehaska”, “erratza”… (biz.)
Guztiak eraikitzen
ez dago erraza…
ez bazara bat ere
sortzeko kapaza
jausiko zaizu esku
artera mataza…
berritik hasi eta
baietz ongi pasa!

4)
Bakarrik ezin bada,
bikoteka ekin (biz.)
bi eskurekin baino
hobeto laurekin
guztia marra zuzen
plegu eta erpin
lehenik zu nirekin
gero ni zurekin”
dena errazagoa
baita elkarrekin.

5)
Laguntzak ez du inoiz
umerik eskasten (biz.)
baizik eta lagundu
elkarrekin hazten
jolas honekin ere
zenbat irakaspen!
hariekin mundua(k)
airean marrazten
elkarren hatzen beha
elkarri ikasten.

6)
Ez da zertan jostatu
haurrek haina ordu (biz.)
ohartzeko badela
ume haina modu
irudimenak muga
eza du lurzoru
beraz, hegan bagoaz
denak balio du…
Jolasari araua
topatu diogu!

7)
Beraz, ari zintezke
sobera arreta (biz.)
jarri gabe ere zer
sortuko, zer gerta …
Mugimendu arauei
horrenbeste buelta
eman gabe hariak
ezker-eskuin tenka!
zuk nahi duzun huraxe
izango da eta.

8)
Horrelako jolasek
badute ahalmena (biz.)
indartzeko sormena
eta mintzamena.
Umea gai denean
kontatzeko dena,
ikusten dena eta
ikusten ez dena
bai al dakigu horrek
balio duena?

9)
Memoria ordea
erdi oporretan (biz.)
sumatu izan zaie
batzu-batzuetan
batez ere ostiral
arratsaldeetan
autobusetik jaitsi
izan direnetan
txamarra ahaztu baina
soka eskuetan.

10)
Zenbatsu belaunaldi
ez ote gara-ba, (biz.)
jolas berberarekin
dibertitu jada?
Eta bikaina dela
agerikoa da,
gure seme-alabei
soka xabalkara
esku artetik kentzen
ibiltzen baikara!

11)
Bi hilabetez edo
iraun die grinak (biz.)
azkar itzuli baietz
hari, kordel finak
grisak, moreak, beltzak,
gorriak, urdinak…
Sokak soka, finean,
une ahaztezinak
betirako baitira
umetan eginak.

11)
Eskerrik asko, Mertxe,
bihotzez, goratik (biz.)
autobusean haurrak
goxatzeagatik
eskolara eraman,
ekartzeagatik
eta helduoi ere
bide beretatik
haurtzarora itzultzen
laguntzeagatik.

Iturria: https://irunero.eus/soka-jolas/

“2021″. Iker Altuna Albisuren bertsoak, Bidasoko Hitzan eta Iruneron.

2021

Doinua: Sentimentua sartu zitzaidan
Egilea: Iker Altuna Albisu

1)
Etorkizunak zer izango du
bere barruan gordea?
Zein izango da, aurrerantzean,
munduaren kolorea?
Nahiz topikoak baliatzea
ez den oso dotorea;
honek badauka, oraintxe bertan,
berez balio doblea:
ea urte hau izaten dugun
bestea baino hobea!

2)
Koronabirus, gu guztiokin,
izan ezazu gupida;
eta pixka bat estutu zaitez
jarri dizugun neurrira.
Antzematen dut, nire barruan,
zu suntsitzeko desira.
Baina, badakit, ezinezko da;
onartu behar dut, tira!
Gaixotasunak, ezinbestean,
bizitzaren parte dira.

3)
Txalotzekoa izan da, zinez,
jende batzuen kemena;
txalotzekoa, jende batzuek
erakutsi duten sena.
Ebidentea izanagatik
eragindako problema,
ebidentea izanagatik
jende askorengan pena;
holakoetan ateratzen da
ondoriorik onena.

4)
Askatasuna murriztu zaigu,
dastatu dugu kartzela;
eta lehenago alaia zena
bilakatu da goibela.
Baina berriro lor dezakegu
denok nahi dugun epela,
nahiz badakidan nahi eta nahi ez
ez dela izango horrela;
pentsatu nahi dut trantze txar honek
indartuko gaituela.

5)
Ni kontziente naiz birusak hemen
egin duen desmasiaz,
jendarte honek ahosabaian
daukan zapore gaziaz.
Baina egoera gaindi daiteke,
neurri batean, graziaz;
eta musika kontzertu on bat
itxaroten dut antsiaz.
Bene-benetan ohar gaitezen
kulturaren garrantziaz!

6)
Hemen ez da deus zuri ala beltz,
galdu ala irabazi;
dakidana da behar dugula
jende oro pentsarazi.
Irakurlea, mindu bazaitut,
behar dut esaten hasi:
jendarteari nire ikuskera
nahi nion hemen erantsi,
azken finean nire barruan
neukan hori adierazi.

Iturriak:
https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/183939/
https://irunero.eus/2021-2/

“Teknorlogiak” Iruneron. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak.

Teknorlogiak

Doinua: Zer da gaur Donostian
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Nahiz eta ezagutu
asmatzaile legez
Tales, Einstein, Edison
edo Arkimedes,
erdiak ezkutatu
dizkigute berez;
pertsona asko jardun
ziren gogo trebez
ez zirenak gizonak
zuriak ere ez.

2)
Ada Lovelace aditu
zen teknologian,
Babbage-en laguntzaile
zena, teorian.
Munduak eduki du
ahazteko zorian…
Lehen programatzaile
gisa historian
gorde behar genuke
gure memorian!

3)
Mária Telkes ere
ez da maiz agertu,
eguzki-energia
zuena ikertu.
Lehen eguzki-labea
utzi zigun gertu
eta landako zenbait
herrixka suspertu…
Argindarra dugunok
zergatik eskertu?

4)
Zaila da Hedy Lamarr
izarra iluntzen:
aritu zen uhinak
sumagaitz bihurtzen,
seinale sekretuen
teknika taxutzen;
Wifia ere hari
esker garatu zen…
eta zergatik ez du
inork ezagutzen?

5)
Jakin nahi duzunean
non zauden benetan
Gladys West-ekin senti
zaitezke zorretan:
funtsezkoa izan zen
ikerketen bueltan
gaurko GPSen
matematiketan,
baina ezin kokatu
gure orbitetan.

6)
Margaret Crane-en bizitzaz
hastean galdezka
ariko ginateke
galderei iheska;
ba hark asmatu zuen,
protestak protesta,
etxean egiteko
haurdunaldi testa…
gizon zuriarentzat
huskeria, ezta?

7)
Ur edangarria da
askoren helburu
Deepika Kurup-ek erraztu
duena seguru:
Eguzki energia
hartuz iturburu
ura arazten duen
teknika sortu du…
Merezi bezainbeste
eskertu al dugu?

8)
Maitane Alonso-ri
jarrita begira
makina bat sortzeko
gai izan zen, tira:
bertan elikagaiak
kontserbatzen dira
jasangarritasuna
hobetuz, argi da…
NASAn ezaguna da,
hemen ez dakit ba…

9)
Sortzen diren heinean
zenbait beharrizan
jartzen gara erantzun
onenen peskizan.
Emakume ugari,
aipatuen gisan,
nahiz eta nahita utzi
dituzten gerizan
ez dezagun sinetsi
ez zirenik izan!

Iturria: https://irunero.eus/teknorlogiak/

“Aiako Harriari”. Urko Casado Usandizagaren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan eta Iruneron

AIAKO HARRIARI
Doinua: Urki zelaiko puntan
Egilea: Urko Casado Usandizaga
1
Kantak jarriko ditut zure maitemiñez
sentimendurik hitzez azaldu eziñez.
Berdin du jazten zeran gris edo urdiñez,
hosto ugariz edo soineko ariñez,
ezin ederragoa nola zaren ziñez.

2
Bat edo hiru zaren askoren zalantza,K” batek karteletan dabilkien dantza!!
Toponimia du sarri hizkuntzak ardatza,
udalean zenbaitek ez dakite antza,
eta errespetua horretantxe datza.

 3
Hurbiltzeko parada nola sarri dedan,
zenbat denbora pasa ote det zuregan
zentzu guztiak erne (e)ta burua hegan,
denbora ere gelditu egiten ote dan…
zure parte izaterik bagenu aukeran!

4
Haseran tontorretan zen nire arreta,
Txurrumurru, Erroilbide, Hirumugarrieta,
eta sartalderantza daukazun pareta.
Ondoren baso, magal, zoko (e) ta erreka,
Zenbat sorpresa dezu neretzat gordeta?

5
Landaredia dezu benetan anitza,
Pago, txilar, astigar, iñar nahiz haritza,
zumar, gaztainondo, haltza, urki ta hurritza,
gorosti, lizar, ametz, sahats zein zumitza,
gai zera edonondik sortzeko bizitza.

6
Orkatza, azeria, xagua, azkonarra,
arrabioa, igela, trikua, muxarra, 
muskerra, sugandila, saia, xaguzarra…
Pertsonok ez genuke onartzea txarra
haiek soilik dutela zurekin beharra.

7
Berez duzun oreka pertsonok irauli,
errespetorik gabe hainbeste ahali.
Ardi, behi edo behor mendira bidali,
zuregan bizi arren, nahiz askok estali,
abere bakoitzeko mila animali.

8
Etzarenez osatzen soilik lur publikoz,
lehenengo jo zintuen pinuak ostikoz.
Pertsonon mixerian dirua beti poz!!
ia etzaituzten janzten inoiz eukalitoz,
zuhaizti (e)ta basoak betirako itoz.

9
Beti ez dut erdi hutsa ikusten botila,
lau jantzirekin dabil zuregan okila.
Aurten hurbildu zaizu sekulako pila,
pinu lehorretara alimentu bila,
bizitzaz betetzeko txulo borobila.

10
Kantak jarri dizkizut Aiako Harria,
gutxi den bezain leku liluragarria.
Artzain-basozain biko maiz kontrajarria,
elkarlanerako da nere aldarria,
bakarra izanki lotzen gaitu(e)n uztarria

Iturriak:
https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/urko-casado-usandizaga-aiako-harriari/
https://irunero.eus/aiako-harriari/

 

“Bizhitza”. Igauri Lopetegi Amostegiren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan eta Iruneron

Bizhitza
Doinua: Irun badaukazu zerbait
Egilea: Igauri Lopetegi Amostegi

1)
Hauts batetik sortu ginen
hala kontatu didate
Horrelaxe egin omen
ginen munduaren parte
Bertan topatu ditugu
ezin konta disparate
Sagutxo perez, gabonak
dena nork sinets dezake
Gizarte konspiranoiko
baten gezurra konstante
Zoriona da helburu
baina gezurra bitarte
Besteen pentsanenduak
ikusi bagenitzake
Gezurra gizakiaren
beste errai bat litzake

2)
Koxkortzen hasitakoan
agudo gara nerabe
Ai zeinen garai polita
zein itsusia bestalde
Nik hau amaitu berri dut
agian amaitu gabe
Orain gerora begira
atsekabez atsekabe
Nahiz ta lanean ibili
mundu berri baten alde
Guztiok mantentzen gara
kapitalaren mirabe
Hola ez gara izango
geure buruaren jabe
Bizitzaren atarian
amaia ikusten gaude

3)
Gu biziko garen arren
kapitalaren menpeko
Mundura ez ginen sortu
beti triste egoteko
Bilatuz gero bizitza
gauza onez dago lepo
Lasai hau ez dut esaten
dagoena ukatzeko
Baina bizitza ulertzen
hasi naiz dagoeneko
Ezer gutxi daukagunez
dena daukagu lortzeko
Beraz ez gaiten larritu
ez bagabiltza perfekto
Hemendik ehun urtera
ez gaitu inork maiteko

4)
Horregatik ez pentsatu
bizitza denik iluna
Konplikatua da baina
poesiaren jarduna
Egiren bat bota nahian
gezurrari erantzuna
Geroa dugu urruna
ta iragana lurruna
Metafora itzela da
antitesiaren booma
Bizitzak ez du itzultzen
bertan ematen duguna
Beraz gozatu dezagun
gozatu dezakeguna
Finean hiperbole bat
da ta zoriontasuna.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/igauri-lopetegi-amostegi-bizhitza/
Iturria: https://irunero.eus/bizhitza/

“(poli-tik-a)”, Iruneron. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak.

(poli-tik-a)

Doinua: Delikatua baitut (Anje Duhalde)
Egilea: Andoni Zelaia Otaño

1
Batetikan keria
bestetik ismoa,
hitz potolo kutsua
ote den susmoa,
irudimenez jantzi
euskaldun kosmoa,
elkartzeko bakoitzan
mundu intimoa.

2
Amesten den artean
egin leike hegan,
probatzen ez duenak
nola jakin zer dan,
ametsaren erdia
gogoratzen dedan,
oraingoz ezingo det
ur hortatik edan.

3
Pentsamentu askea
ta ideiak argi,
aldaketaren alde
agertuaz garbi,
egia da oraindik
gabiltzala nagi,
bat gahi bat elkartuta
egiten dira bi.

4
Okerren dagoena
hobetze aldera,
berari laguntzea
guztion afera,
birusan ikasgaia
ez bada sobera,
gure harrotasuna
itsua ote da.

5
Gizarte askearen
Euskal Herri aske,
politika ohiturak
bilakatuz gazte,
jerarkiak baztertuz
berritasun eske,
ezkerretik jokatuz
indar eta ospe.

6
Beren menpe herriak
eta nor banako,
eskubia hobe da
boteretik flako,
gizarte justuaren
arrisku dalako,
arrazoi ez dugula
pobre garelako.

7
Historia luzean
zenbat ukazio,
politiko askoren
sasi negozio,
herriarentzat ez dut
gehiago desio,
borroka burutsua
bihurtu pasio.

8
Askatasuna ez da
zenbaki kontua,
Eskubidea ez da
batzuen patua,
Berdintasuna ez da
zerbait pribatua,
hau lortzea ezin da
izan delitua.

Iturria: https://irunero.eus/poli-tik-a/

Bailarako hedabideekin elkarlanean, beste ikasturte batez

Irunabarren helburuetako bat bertsoa inguruko hainbat txokotara helaraztea ere badenez, badira zenbait ikasturte bailarako hedabideekin elkarlanean ari garela.

Hasi berri dugun 2020/21 hau bigarren ikasturtea dugu Bidasoko Hitzarekin elkarlanean. Irailean hasi eta ekaina bitarte, hilero, eta hilabeteko azken ostiraletan, Txingudiko bertso-eskoletako kide batek bertso-jarriak argitaratuko ditu aipatutako aldizkariko papereko edizioan, eta egun gutxi batzuk igaro ondoren, eskuragarri izango duzue argitalpen hori bera baita bertsio digitalean ere. Nola ez, Irunabarren webgunera ere ekarriko ditugu bertso horiek guztiak.

Irunero aldizkariarekin hasitako elkarlana oraindik lehenagokoa da. 4. ikasturtez jarraian, Txingudiko bertso-eskoletako kideren baten bertso jarriek argia ikusiko dute hilero. Iruneroren kasuan, hilabeteko lehen aldizkarian argitaratuko da elkarlanaren emaitza, eta kasu honetan ere paperezko edizioan zein bertsio digitalean egongo da ikusgai. Ikasturtea urria hasieran hasi eta ekainean amaituko da, eta Iruneroko sorta guztiak ere Irunabarren webgunera ekarriko ditugu.

Azkenik, Antxeta Irratitik zabaltzen den “Kabitik” irratsaioa aipatu behar dugu. Beñat Elosegik eta Gotzon Aizpioleak gidatutako irratsaioa da, eta Kabigorri Bidasoaldeko Ateneoan izurritearen aurretik hilero antolatzen genituen bertso-gauen laburpena eskaintzen zuen. 2020-2021 ikasturtean bertso-saio horiek antolatzeko aukerarik baldin badugu, “Kabitik” irratsaioak ere bide egingo du, eta ekarriko ditugu webgunera.

“Poeta eta Moriko”, Iruneron. Xabier Isasi Balanzategiren bertsoak.

Poeta eta Moriko

Doinua: ‘Zazpiak ohial batetik
Egilea: Xabier Isasi Balanzategi

1
Hondarribiko Asturiagan
harkaitzak eta arteak
berrogeita hamar polizi zeuden
fusilak balaz beteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

2
Hirurogeita hamalaugarren
egin zituen urteak
maiatzak hogei egun eta gau
lautan goia jo mareak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

3
Donibanetik itsasoratu
hiru eskifaikideak:
poliziaren salataria
eta bi militanteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

4
Iheslariak iparraldean
han bizi ziren gordeak
errefuxiatu kartila zuten
bazekien gendarmeak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

5
Roke maitea kontuz ibili
esan zion emazteak
beldurrez bizi ziren artean
militanteen senideak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

6
Ugari ziren guardia zibilen
erasoen albisteak
faxistek eta militar askok
erasokor aldarteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

7
Nori ireki bazizkioten
haien etxeko ateak
Zer gertatzen zen ez zekitela
zeintzuk zitezkeen kalteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

8
Cocolisoren bihotz ustela
onak gazteen usteak
berak hilketa prestatu zuen
hiltzaile ziren besteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

9
Heriotzara zihoazela
hala beharko suerteak
nahiz uste zuten haiek zirela
borrokalari askeak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

10
Lehorreratuz, zabaldu ziren
infernuaren ateak
tirokatuta zauri eta hil
garondon bala kolpeak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

11
Asturiaga estali zuen
hiltzaileen tiro-keak
horrela bertan piztu zituzten
GAL erasoen suteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

12
Gogoramena ez du hil behar
diktaduraren tankeak
hil ziren baina gugan dauzkate
oroimenaren etxeak
santurtziar ta arrasatear
bi gazte abertzaleak
gazte haiei zor dizkiegu gaur
guztion libertateak

Iturria: https://irunero.eus/poeta-eta-moriko/

“Enegarrenez etxera”, Iruneron. Maddi Sanz Sanchezen bertsoak.

ENEGARRENEZ ETXERA

Doinua: ‘Itsasoari begira
Egilea: Maddi Sanz Sanchez

1)
Afalostean, lagun artean
azkena hartzen genbiltzala,
ilun dago ta etxera buelta
ez da izu kasuala
hogeita hamar minutu luze
bidea ez da hutsala
plaza atzean utzi orduko
ni sentitu naiz huts hala
giltzak eutsita, mobila eskuan
normala balitz bezala.

2)
Pausu motzean, bakardadean,
bide hutsa parez pare.
Farola azpian ez dakit naizen
egoera honen jabe
saiatu arren jartzen barrena
itsasoa bezain bare
oraingo honetan nire olatuek
ez dute astintzen suabe
etxera buelta egin nahi nuke
batere beldurrik gabe.

3)
Bide ilunez, bakardadeaz
izaten ohi gara kexu,
denen ahotik erantzun bera:
gaia da oso konplexu.
Denen ahotan egonda ere
hantxe bakarrik zaude zu
zuhaitza eta pareta izkinei
ere beldurra diezu.
Ba lasai egon, korrika eta
oihu egin dezakezu.

4)
Urtean bitan halako gaiak
izaten dira protesta,
eta halere mila lagunek
gaua buka aldrebeska
ez da normala etxera bueltan
begiratzea trabeska
eta buruan irri guztiak
bihurtzea soilik kezka,
eta oraindik epaile jauna
zer jantzi nuen galdezka.

Iturria: https://irunero.eus/enegarrenez-etxera/

Post Navigation