Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Archive for the tag “Irunero”

“ASMAKIZUNAK… (… eta erantzun errimadunak)”. Aitor Errazkin Vicenteren bertsoak, Iruneron.

ASMAKIZUNAK… (… eta erantzun errimadunak)

Egilea: Aitor Errazkin Vicente

Doinua: Hamabost-hamasei urte

1.-
Pipitaki-papataki (biz.)
asmakizunak izaki
galderatxo bat koplako
erantzuna zeinek daki? (biz.)
Pipitaki papataki…

2.-
Bilintzi eta balantza (biz.)
hiru hatz artean dantza
bere zeregin bakarra
marrak egitean datza (biz.)
bilintzi eta balantza.

3.-
Borobila da erronka (biz.)
astindu, indartsu bota
lurrera, airean edo
harrizko hormaren kontra (biz.)
borobila da erronka.

4.-
Usaina eta kolorea (biz.)
urdina edo morea
ontzian baino zelaian
dauka itxura hobea (biz.)
usaina eta kolorea.

5.-
Lau hariko tresna fina (biz.)
arkua zurdaz egina
zuzen igurtzi ezean
ez du soinu atsegina (biz.)
lau hariko tresna fina

6.-
Amu bat buruz behera (biz.)
umeak sarri sobera
erantzunera heltzeko
bide motzena ote da? (biz.)
Amu bat buruz behera?

7.-
“Mate”, “Inguru”, kirola… (biz.)
Ezagutzaren arbola
ikasteko tokia da
txoritxoek hegan nola (biz.)
“mate”, “Inguru”, kirola…

8.-
Herri nortasunen funtsa (biz.)
ez da hitz egite hutsa
handiez egiten dugu
txikiagoen hilkutxa (biz.)
herri nortasunen funtsa.

9.-
Iritsi ezina, presa (biz.)
barne patxadarik eza
eritasun izatera
heldu liteke, ez pentsa! (biz.)
Iritsi ezina, presa.

10.-
Berdinak eta libreak (biz.)
bagina, adiskideak,
sobran leudeke denonak:
zuenak eta nireak (biz.)
berdinak eta libreak.

11.-
Bi besoren betekada (biz.)
aukerakoa zaplada
benetakotzat jotzen da
estuetan estu bada (biz.)
bi besoren betekada.

12.-
Pipitaki-papataki (biz.)
asmakizunak izaki
esango al dizkiozu
orain zuk besteren bati? (biz.)
pipitaki-papataki…

Erantzunak (atzekoz aurrera idatzita): 2.- aztakra; 3.- atolip; 4.- aerol; 5.- aniloib; 6.- aredlag; 7.- alokse; 8.- aztnukzih; 9.- asertse; 10.- kaedibukse(-azig); 11.- adakraseb

Iturria: https://irunero.eus/asmakizunak/

“50 urte”. Abel Zabala Elizazuren bertsoak, Iruneron.

50 URTE

Egilea: Abel Zabala Elizazu
Doinua: Kazkazurik jarriak

1-
Sorta hau idazteko
hartua dut beta
buruari emanda
makina bat buelta
adinaren gaineko
nire hausnarketa
berrogeita hamar urte
bete ditu eta.

2-
Jaiotzak haurtzaroa
dakar parez-pare
zenbat momentu eder
nintzela nerabe
bat bestearen atzetik
zenbakiek alde!
Urteak joan zaizkit
konturatu gabe.

3-
Sasoiko sentitzen naiz
badaukat indarra
baina hain da lausoa
adinaren marra
linbo batean nago
ai zer zoritxarra
za(ha)rrentzat gaztea naiz
gazteentzat zaharra.

4-
”Zahartzen ari zara
ta goiari eutsi!”
hori gezurra dala
nola erakutsi
zalantzari tarte bat
nahi nioke utzi
zenbat da urte asko?
zenbat urte gutxi?

5-
Galdera potoloa
dugu alafede!
Nork bere erantzuna
egin behar bere
aktiboa izatea
beti da mesede
zenbait ederki daude
laurogeikin ere.

6-
Denboraren joanak
dakar desgastea
eta ezinezkoa
hori saihestea
baina izpiritua
badugu askea
ezin ahal da bihurtu
zaharra gaztea?

7-
Hogei eta laurogei
ez direnez berdin
mirari haundirikan
ezin leike egin
buruari ahal dela
egoki eragin
gorputza hein berean
emendatu dadin.

8-
Berrogeita hamar urte
berdin mende erdi
ongi bizitzekotan
ez dira gehiegi!
Nik zortea izan dut
argi gera bedi
baina gehiago batzen
nahiko nuke segi. (Bis)

Iturria: https://irunero.eus/50-urte/

Jarraian bertso-sorta entzungai Peio Etxeberriak musikatuta:

Hemen jaitsi dezakezu

“2020ko maiatzak 03ko whatsap-tik”. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak, Iruneron.

2020ko maiatzak 03ko whatsap-tik

Egilea: Andoni Zelaia Otaño
Doinua: Alduderi begira

1
Udaberri usaina
barazki labore,
fruituaren aurretik
sortzen zaion lore
mendian urrunera
berezko kolore,
polita jarraitzeko
kapaz da gerore.

2
Konfinamenduari
zen antitesia,
berritzulerarako
ezin ikasia,
etxetikan bertsotan
txalo garrasia,
egunero berrituz
adore dosia.

3
Ikasgai bat gehiago
bakoitzan jarrera,
itxialdi bateko
bertsoen karrera,
egonezinak kezkak
kanpora atera,
aparte egonarren
nolabait batera.

4
Egoerak bultzata
iritxi hontara,
bakoitzaren lexiko
bakoitzan erara,
bertsoen bertsioan
saiatuaz hara,
bertso banakin hasi
eta bertso sortara.

5
Etxetar izan edo
etxea kaiola,
ezezaguna zena
tokatzen zen rol-a,
inguru dena geldi
beldurrez dagola,
norbanakoentzako
izan da eskola.

6
Ordubeteko bira
eman eta gero,
berriro bertsoekin
hartzeko endredo,
goizeko Txen sortari
erantzunez edo,
baina sorta lortzea
ez nuen espero.

7
Bertso filosofian
hitza jolas bada,
drogatzen gaitu edo
hau ez da normala,
ximurtzen hasia dut
iada betazala,
elkarri enbidoka
musean bezala.

8
Deseskalada dator
edo desegite,
normaltasuna edo
sisteman destripe,
zuzendu behar dira
zenbait hutsegite,
askatasun gosea
sentitzen dut nike.

9
Ea elkartzen garen
egunen batean,
mendi punta batetik
edo elkartean,
mahai baten ondoan
platera betean,
bertsotan aurrez aurre
eta bapatean.

Iturria: https://irunero.eus/2020ko-maiatzak-03ko-whatsap-tik/

“Orri zuri”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak, Iruneron.

ORRI ZURI

Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea
Doinua: Alemaniyako Gerrari

1)
Orri zuri gaur zuri bertsoak
hitz neurtuen orekan.
Formetan zaren laukizuzena
bezain zuri koloretan;
zeinen txikia zinen umetan
koloreekin olgetan
eta zein handi guztia muga
dudan momentu honetan

2)
Geroxeago piko-pikoak
hegazkinekin batera:
hortik ebaki, handik tolestu,
egunaren arabera.
Lehenengoetan beti zabaltzen
genuen kolore bera
ta bigarrenek egiten zuten
aurrera baino atzera.

3)
Iskin batean oin zerrenda bat
eta txarrenak baztertu,
idazten zuzen hasiagatik
ohartzerako okertu…
Lehen bertsoak orri zuritan
uzten genituen gertu,
ordutik nahiko horitu zara,
baina ez gara aspertu.

4)
Nola ahaztu lehendabiziko
gutunak eta aitortzak
txiskeroaren gar puntarekin
ilunduta ertz zorrotzak.
Zuk zure baitan sarri eraman
dituzu arkatzen hotsak,
nik aurrez aurre isildutako
sentipenak eta lotsak.

5)
Gero iritsi ginen, itxuraz,
azterketak pasatzera:
galdera goian eta orri, zu,
krudelki zuri antzera.
Orduan pasa bide nintzen zu
nigandik urrun jartzera,
sortzeko gogoz hartu beharrean
ikaratuta hartzera.

6)
Orain eskutan beharrean zaude
sarean partekatuta,
arkatzen punta zorroztu ordez
teklatua sakatuta.
Orri zuri gaur zauzkate kasik
erabat debekatuta
zeinen tristea zu ikustea
pantaila bilakatuta.

7)
Ikasturtea hastean dena
da neurrizko_eta zentzudun,
baina bidea sortu behar da
hitzez hitz, egunez egun.
Etapa oro nola_orri zuri
bat bezalakoa dugun
ea kurtsoa amaitzerako
nola betetzen zaitugun.

Iturria: https://irunero.eus/orri-zuri/

Emankorra izan zen Bertso-jartzaileen I. topaketa

Joan den irailaren 17an, larunbatarekin, egin zen Bertso-jartzaileen I. topaketa. 11 lagun bildu ziren, primerako lan-giroan. Saio amaieran parte-hartzaile guztiek ongi baloratu zuten jardunaldia, guztien artean egoeraren diagnosia osatzeko eta aurrera begirako lan-ildoak zerrendatzeko gai izan baitziren.

Irunabarrek Irunero eta Bidasoko Hitzarako ikasturtez ikasturte bertsoak idazten egiten duen elkarlanak bertso-egileengan sortutako kezka eta beharren jiran antolatu dira topaketak. Aurrerantzean topaketa gehiago antolatu beharra dagoela ebatzi zuten parte-hartzaileek, kezkatzen dituzten gaiak lantzen eta haien gaineko iritzi eta esperientziak partekatzen jarraitzeko.

Ikasturte honetan ere bailarako hedabideekin elkarlanean ariko gara

Irunabarren helburuetako bat bertsoa inguruko hainbat txokotara helaraztea ere badenez, badira zenbait ikasturte bailarako hedabideekin elkarlanean ari garela.

Hasi berri dugun 2022/23 hau laugarren ikasturtea dugu Bidasoko Hitzarekin elkarlanean. Irailean hasi eta ekaina bitarte, hilero, eta hilabeteko azken ostiraletan, Txingudiko bertso-eskoletako kide batek bertso-jarriak argitaratuko ditu aipatutako aldizkariko papereko edizioan, eta egun gutxi batzuk igaro ondoren, eskuragarri izango duzue argitalpen hori bera baita bertsio digitalean ere. Nola ez, Irunabarren webgunera ere ekarriko ditugu bertso horiek guztiak.

Irunero aldizkariarekin hasitako elkarlana oraindik lehenagokoa da. 6. ikasturtez jarraian, Txingudiko bertso-eskoletako kideren baten bertso jarriek argia ikusiko dute hilero. Iruneroren kasuan, hilabete hasieran argitaratuko da elkarlanaren emaitza, eta kasu honetan ere paperezko edizioan zein bertsio digitalean egongo da ikusgai. Ikasturtea urria hasieran hasi eta ekainean amaituko da, eta Iruneroko sorta guztiak ere Irunabarren webgunera ekarriko ditugu.

Horretaz gain, osagarri modura, idatzitako sorta hauek musikatzen direnean ere eskuragarri izango dituzue webguneko argitalpenetan zein Ivoox-eko gure kanalean (harpidetu zaitezte!). Gero eta gehiago zarete elkarlan hauetako bertso-sortaren bat musikatzera animatu zaretenak. Ikasturte honetan ere animatuko bazinate plazer handiz jasoko genituzke zuek musikatu eta kantatutako bertso-sortak irunabar@gmail.com helbidean.

Hona hemen pasa den ikasturtean argitaratu eta musikatutako bertso-sorta pare bat:

  • “Bizitzako gauzarik onenak doan”, Aitor Errazkin Vicentek 2022ko maiatzean Iruneron argitaratu eta Aitorrek berak musikatutako bertso-sorta:
Hemen jaitsi dezakezu

  • “Bidasoa”, Adrian Arruti Bernadetek 2022ko otsailean Bidasoko Hitzan argitaratu eta Peio Etxeberriak musikatutako bertso-sorta:
Hemen jaitsi dezakezu

Bertso-jartzaileen I. topaketa

Kaixo, lagun:

6 ikasturte badira Irunabarren ekimenez Irunero eta Hitza tokiko hedabideetan bertso-sortak argitaratzen ditugula. 2022-2023 ikasturteari begira ere asmo hori bera dugu, dagoeneko hitzartu baitugu nork idatziko duen hitz-emana dugun 19 bertso-sortetatik bakoitza.

Hala eta guztiz ere, ikasturtetik ikasturterako martxak erakutsi digu ez dela lan samurra izaten bertsoak idazteko konpromisoari helduko dion jendea topatzen. Izan ere, sarritan, estu hartzen gaitu bertsoak idazteko lan bakartiak, eta gaur arte, behintzat, ez dugu espaziorik izan egiteko horrek berekin dakartzan zailtasunei buruz hitz egiteko eta zailtasun horiei berei aurre egiten saiatzeko, ez bada bertso-eskolaren batean gaiari berariaz heldu zaion aldi bakanetan.

Hori dela eta, ikasturte honetan “Bertso-jartzaileen I. topaketa” antolatu dugu, bertso idazteko jardunari gure bakardadean heltzen jarraitu ordez, elkartu eta jardunari modu kolektiboan erreparatzen hastea guztion mesedetan izan daitekeela sinetsita: bertso idazten ari izan baina utzita daudenen itzulera ahalbidetzeko; ari garenok trebatu eta lasaiago, errazago, babestuago ari gaitezen; eta etorkizunean bertso-idazten abiatu nahi dutenek aurrekook izan ez genuen abiapuntua izan dezaten.

Gisa horretako ekimenak aurrerabidea izan dezakeela erabat sinetsita gaude. Uste berekoa bazara, zatoz, parte hartu eta bide egin dezagun elkarrekin. 2022ko irailaren 17an izango da, larunbatarekin, Irungo AEK euskaltegiaren egoitzan, goizeko 10:00etan hasi (9:30ean lehen kaferako aukera inguruko tabernaren batean) eta 13:30ak bitarte. Antolaketa kontuak errazteko, adieraz iezaguzu etorriko zaren, faborez, irunabar@gmail.com helbidera edo 675005894 zenbakira idatzita, irailaren 10a baino lehen.

Eskerrik asko aldez aurretik eta bertan elkar ikusiko dugulakoan, jaso agur beroa,

“Mugarriak”. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak, Iruneron.

MUGARRIAK

Doinua: Saltarina da txepetxa eta
Egilea: Andoni Zelaia Otaño

1
Mugarriaren zentzu anitza
lerro geografikora,
administratu politizatu
lekua eta denbora,
asentamentu komunitate
geziak eta aizkora,
gizateria asmakizunez
iritsi zen sutondora,
eta zenbat metafora.

2
Etxe txikiak etxe multzoak
etxaldeak baserriak,
kobazuloak utzi ondoren
ziran egoitza berriak,
izotz-arotik laborantzara
bidaia harrigarriak,
basapiztiak etxekotzeko
ehizatik erakarriak,
gero datoz mugarriak.

3
Lan eta bizi moldatzen ziran
famili edo taldeetan,
naturarekin ikasi zuten
jolasten eta hizketan,
lur eremuak mendi basoak
mugak herri auzoetan,
berdin estatu nola nazio
udalerriko sailetan,
ondu zituzten lurretan.

4
Erreka ibai eta zuhaitzak
muga bihurtu ohi dira,
Larrun puntatik sarri egona
hara honera begira,
Bidasoaren ertz banatan, bi
estatuen lubakira,
nazio txiki bat zatitzeak
darama hondamendira,
kontra-natura hori da.

5
Mila zazpiehun laurogei eta
hamahiru hamabostera,
Frantzia eta Espainiaren
konbentzioko frentera,
Itsasutikan gazte multzo bat
bertako mugak zaintzera,
Frantziarentzat defenditzea
Euskaldunentzat galera,
ihesi hego aldera.

6
Mendi gailurra mendi lepoa
itsaso ertza padura,
kontrabandoa gaueko lana
ogi-bidea onura,
bi karlistada, bi mundu gerra
frankismoa diktadura,
gudarientzat pasabideak
egiten ziran modura,
mugalarien kontura.

7
Harriak mugan sareak mugan
muga oztopoz betea,
etorkinentzat bilakatu da
infernurako atea,
moral bikoitzak harrapatu du
agintari elitea,
uniformedun sasi jakintsu
bere esku egotea,
eskubide patentea.

8
Boteredunak, kapitalistak
eta multinazionalak,
beraiek jarri beraientzako
non paradisu fiskalak,
hemen besteok bizi ditugu
muga artifizialak,
normala dela sinestarazi
baina ez dira normalak,
dauzkagun muga mentalak.

Iturria: https://irunero.eus/mugarriak/

“Bizitzako gauzarik onenak doan”. Aitor Errazkin Vicenteren bertsoak, Iruneron.

BIZITZAKO GAUZARIK ONENAK DOAN

Doinua: Besarkada bat, adiskideak
Egilea: Aitor Errazkin Vicente

1/ Besarkada bat, adiskideak,
barre alaienak,
amets, maitasun, muxu, familia
eta oroimenak.
Doan direla diote
bizitzan gauza onenak…
Ikus dezagun benetan
hala ote diren denak.

2/ Ez da erraza besarkadekin
egitea herren
baina badago lortzen duenik
zaila izan arren
estutu gaiztorik ez da
utziko zaitu pozarren
esku artean aiztorik
baldin eta ez dakarren.

3/ Gizakia da animalia
interesatua
zilborrari so bizi beharra
da gure patua
laguntasun ugari da
ertz horretxek urratua
ederki hasiagatik
penagarri bukatua.

4/ Irriak irri, barreak barre
algarak algara
poza horien araberako
kontua al da ba?
Nahiz karkailaz jo daitekeen
zorionaren aldaba
grazia gutxi egiten du
gure bizkar baldin bada.

5/ Ametsa aske eta doako
dugu, alajaina!
Eta egia bihurtzen saia
gintezke, bai, baina
beti ez da erdiesten
amestutako ordaina
sistema honek ez baitu
gu guztiontzako haina.

6/ Maitasunari buruz hainbeste
dago esateko…
Sorta osoa dedikatuta
akaso hobeto
gorrotoak, maiteminak,
frustrazioak tarteko
ifrentzu txarra du txanpon
horrek doan izateko.

7/ Muxuak eman soilik onartu
nahi dizkizun hari
gehien behar den unean edo
noizean opari
erne! Eskuraezinak
ere badira eta adi!
Halakoetan eman “pa”
baina zeure buruari.

8/ Gaur “familia” aipatzen duen
hark zertaz dihardu?
Batzuk erosi nahian dabiltza
beste batzuk saldu
guk onartu behar dugu
edota familiak gu?
Pagotxa izan daiteke
bietatik baldin badu.

9/ Oroimen txarrek egiten dute
pertsona nahasi
irudikortu, lotsagorritu
ta damuarazi
morrontza horretan ezin
zorion betean hazi
onartu eta haiekin
elkarbizitzen ikasi.

10/ “Bizitzan gauza ederrak doan”
esaten da hala
salbuespena garrantzitsua
ez balitz bezala
argiune bakoitzeko
loratu denez itzala
kontuak norberak egin
edo desegin ditzala.

Iturria: https://irunero.eus/bizitzako-gauzarik-onenak-doan/

Jarraian entzungai, Aitorrek berak musikatu eta kantatuta:

Hemen jaitsi dezakezu

“Motxilako petatxuak josten”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak, Iruneron.

MOTXILAKO PETATXUAK JOSTEN

Doinua: Langile baten semea naiz ni
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Bi euskaldunen semea naiz ni
ni ere euskaldun,
nahiko nukeena aldiro nire
lehen hizkuntzan jardun.
Traba ugari daudela
nahiz eta dugun ezagun
bada garaia gure motxila
arindu dezagun.

2)
Erabileraz egin ondoren
aski analisi
salbatzaile on gisa mugitu
ginen bizi-bizi;
egin ginen Belarriprest,
egin ginen Ahobizi:
ardurak beti norbanakoon
gainera lehenbizi.

3)
Euskara ito egin daiteke,
ez da agortuko,
erabilerak, beraz, kalterik
ez digu sortuko.
Nahiz eta denok Hitzekin
beharra dugun aitortuko
ogia euskaraz erosiz soilik
ez da deus lortuko.

4)
Erakundeek jarraitzen dute
egiten entzungor
hartu beharrean behar diren beste
neurri eraginkor.
Arduradunen postuek
nola ardura duten zor
ni adibide batzuk bertsotan
salatzera nator.

5)
Diru-laguntzak dira hedabide
askoren sostengu
baina Lakuan erdarazkoak
dira nabarmendu.
Hor erabaki behar da,
nori eman, nori kendu, …
letrez ulertu nahi ez duenak
zifrez ulertzen du.

6)
Zifrekin segiz, Laudion hara
nolako ranking-a,
elebakarrek hizkuntza zailak
sailkatuz egina.
Ikasten egingo zuen
sekulako ahalegina
toga daraman hark arrazoiak
bilatzen adina.

7)
Ez dago jarri beharrik, ordea,
kanpora begira
Irunen ere udaltzainekin
zenbat tirabira!
Behingoz lortzean lege bat
eskubideen neurrira
epaitegiak tentakuluak
bilakatzen dira.

8)
Nonbait ez da hain derrigorrezko
Irunen euskara,
erabilera baxua baita
dioten erara;
etengabe doa behera
hamarkadaz hamarkada
eta Udala horren konplize
nabarmenena da.

9)
Nik segiko dut ogia beti
euskaraz erosten,
euskararekin eta euskaraz
pizten eta pozten,
baina noiz arte ariko
gara petatxuak josten
arduradunek ez dutelako
besterik adosten?
baina noiz arte ariko
gara petatxuak josten,
erabakiak hartu beharrean
ogia erosten?

Iturria: https://irunero.eus/motxilako-petatxuak-josten/

Iban Clementek, Iker Eizagirre “Xufik”, Beñat Elosegik eta Rafa Rodrigok lagundu dute musikaz Manu. Jarraian entzungai:

Hemen jaitsi dezakezu

Post Navigation