Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Archive for the category “Bertsoak”

2020ko Xilabako Bertsulari Txapelketa aurrera doa

Kaixo, bertsozale:

2020ko Xilabako Bertsulari Txapelketa aurrera doa eta Txingudiko Bertso Eskoletako kideak ere bai. Irailaren 19an egin zuten lehen saioa Hiriburun. Orduan Irati Alcantarilla eta Egoitz Zelaia aritu ziren eta hurrengo faserako sailkatzeko adina puntu eskuratu zituzten. Bi aste beranduago, Ainhoan aritu zen Iker Altuna eta honek ere saio ederra erdietsi zuen. Hurrengo kanporaketan izango da bera ere.

Final herenak asteburu honetan hasiko dira, urriaren 17an, Senperen. Bertan arituko da kantuan Irati Alcantarilla. Iker Altuna eta Egoitz Zelaia saio berean egokitu dira, urriaren 24an, Sohütan.

Bestalde, Epaile taldean dauzkagu Zuhaitz Olazabal eta Abel Zabala. Lehen kanporaketan biak aritu ziren epaile lanetan, bigarren honetan, ordea, Zuhaitz Olazabal arituko da, eta Abel batuko zaio aurrerago berriz.

Animo, denei eta zorte on!

Berri eguneratuak https://www.bertsozale.eus/eu/xiberoa-lapurdi-baxenabarre/xilaba-2020 webgunean.

“(poli-tik-a)”, Iruneron. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak.

(poli-tik-a)

Doinua: Delikatua baitut (Anje Duhalde)
Egilea: Andoni Zelaia Otaño

1
Batetikan keria
bestetik ismoa,
hitz potolo kutsua
ote den susmoa,
irudimenez jantzi
euskaldun kosmoa,
elkartzeko bakoitzan
mundu intimoa.

2
Amesten den artean
egin leike hegan,
probatzen ez duenak
nola jakin zer dan,
ametsaren erdia
gogoratzen dedan,
oraingoz ezingo det
ur hortatik edan.

3
Pentsamentu askea
ta ideiak argi,
aldaketaren alde
agertuaz garbi,
egia da oraindik
gabiltzala nagi,
bat gahi bat elkartuta
egiten dira bi.

4
Okerren dagoena
hobetze aldera,
berari laguntzea
guztion afera,
birusan ikasgaia
ez bada sobera,
gure harrotasuna
itsua ote da.

5
Gizarte askearen
Euskal Herri aske,
politika ohiturak
bilakatuz gazte,
jerarkiak baztertuz
berritasun eske,
ezkerretik jokatuz
indar eta ospe.

6
Beren menpe herriak
eta nor banako,
eskubia hobe da
boteretik flako,
gizarte justuaren
arrisku dalako,
arrazoi ez dugula
pobre garelako.

7
Historia luzean
zenbat ukazio,
politiko askoren
sasi negozio,
herriarentzat ez dut
gehiago desio,
borroka burutsua
bihurtu pasio.

8
Askatasuna ez da
zenbaki kontua,
Eskubidea ez da
batzuen patua,
Berdintasuna ez da
zerbait pribatua,
hau lortzea ezin da
izan delitua.

Iturria: https://irunero.eus/poli-tik-a/

Aitor Errazkin Vicentek Irungo AEK euskaltegirako idatzitako bertsoak, Oarso-Bidasoaldeko Hitzan

Aitor Errazkin Vicente irundarrak bertsoak idatzi ditu Irungo AEK euskaltegirako. Bertsoak tamaina handian inprimatu eta hormetan itsatsi dituzte, euskaltegiko harrera-gunetik hasi eta, bi solairutan barrena, liburutegiraino. Euskaltegiko egunerokoarekin zerikusia duten bertsoak dira guztiak, hainbat doinu eta neurritan eginak. Egileak orotara 14 gairekin lotutako bertsoak ondu baditu ere, sail berezi horretako 6 bidali dizkigu guri, bertso jarrien atal honetan argitara ditzagun.

Euskaltegitik kanpoko herritarrek izango dute ikasturtean zehar bertsoak bertatik bertara irakurtzeko aukera, baina izurritearen egoerak ahalbidetzen duen neurrian beharko du, betiere.

1) ONGI ETORRI

Doinua: “Itxaspe aldian egin bazan hau

Jakin ezazu: ez zara sartu
akademia hutsera
hemen euskaraz bizi gara gu
agian zure antzera
baina ikasi nahian bazaude
epe motz edo luzera
ongi etorri euskaldundu nahi
duten guztien etxera.

Hemen erdaraz hitz egiteko
pentsamendutan bazara
aholkutxo bat bihoakizu
aurretik badaezpada
lotsa hizkuntzak praktikatzeko
mundu guztian traba da
egizu lehen hitza euskaraz
eta konponduko gara.

5) EUSKARA DOAN!

Doinua: “Komeni zaigun ixtoria bat

Ikasle askok noski euskara
doan ikasi nahi luke
gu ados gaude, ta hala balitz
askoz nahiago genuke
baina gaur egun beste ondare
klase bat legokiguke
behin debekatzen hasi zirenek
ordaindu izan balute. (biz.)

7.- EUSKALDUN IZATEA

Doinua: “Anton eta Maria

Euskaldun izatea
zer den aroz aro
mudantzan ibili da
beti ahoz aho
euskara “edukitzea”
omen zen lehenago
baina egun behar du
pauso bat harago
erabaki bat da ta
norberagan dago. (biz.)

10) LEHEN HIZKUNTZA(K)

Doinua: “Txikitatikan edukia dut

Ikasitako lehen hizkuntzak
izan bat, bi edo hiru
munduan pausoz pauso ibiltzen
hasteko darabilzkigu.
Haiek sekula ez bazter utzi
nahiz besteenera hurbildu
handiekin ez umildu
ta txikirik ez amildu
aniztasunak bene-benetan
inporta baldin badigu
izan gaitezen askoren jabe
ez bakarraren gatibu. (biz.)

11.- “IRUNEN EZ DAGO NOREKIN EUSKARAZ HITZ EGIN…”

Doinua: “Nire aditzalliak onuntz juntatu”

Erdarak euskararen
gainetik jarri.
Orain, euskara nahi ta
lehen zena sarri
nola ekarri?
Irunen, euskalduna,
ikaragarri!
Baina elkarri
hitzik eman ezean
ezin igarri! (biz.)

13.- “EUSKARA ZAILA DA”

Doinua: “Basatxoritxu mokoluzia

Munduan zazpi mila hizkuntza
bai omen ditugu kasik
batzuek erro bera daukate
badute elkarren antzik
baina ez dago hizkuntza zailik
eta hizkuntza errazik
ikasteko prest dauden hiztunak
eta ez daudenak baizik.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/aitor-errazkin-vicente-aek-euskaltegirako-bertsoak/

“Mugaz bestaldeko biztanleak”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Mugaz bestaldeko biztanleak

Doinua: ‘Seteko hondartza’, (Supplique pour être enterré à la plage de Sète, Georges Brassens)
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1)
Mugak irekita lau hil eta gero
Bidarte, Biarritz, Angeluko edo
Hendaiako hondartzara
pasatu zaitezke, eta lasai, beraz,
hemendik goitiko dena duzu erraz…
Berriro herri bat gara.

2)
Ahaleginduko naiz azaltzen, ea, e…
errealitate duzuna EAE
zabiltza jainko gisara
mugaz bestaldean begiratzen ari
zatzaizkiona, maiz, zure zilborrari,
zu, (h)egozentrista zara.

3)
Mugaz bestaldeko biztanle zarena
ikastola-kume, euskaldun zaharrena,
eraikitzaile, eraikin;
hemen batzuei min zerk eragin dien,
edo Frantziako politikarien
zazpi izen ezetz jakin.

4)
Ezagun zaizkizu, Tapia, Ortuzar.
Sanchez, Iglesias, dituzu lagun zahar,
Casado ere, behar bada.
Jakitatez ia dena dakizuna
aipatzerakoan lurraldetasuna
zertaz ari ote zara?

5)
Esaldi luzea bezain barrokoa,
zure berriaren egunerokoa,
Espainian zentsatuta.
Zu, kazetaria, a zer irakaspen!
ustez zabiltzana euskaraz idazten
espainolez pentsatuta.

6)
Lore esperantzan dagoen aihenak,
alde honetako jendarte gehienak,
garuna dauka lehertzeko;
espainol hutsala, edo berezkoa,
bihurtu baituzu derrigorrezkoa
EITB ulertzeko.

7)
Asimilazio bateko partaide
ahantzia duzu zein duzun ahaide.
Ez ote da xelebrea?
Lehen pentsatuta badakizu gero
ez dela han bizi hemen egunero
ikusten dudan jendea.

8)
Iritzi emaile edo bertsolari,
izan langile soil edo agintari
erantzulea zara zu.
Beraz, mugaz muga mugatutakoa
beste aldekoa edo aurkakoa
zaren hautatu ezazu.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/egoitz-zelaia-perez-mugaz-bestaldeko-biztanleak/

“Poeta eta Moriko”, Iruneron. Xabier Isasi Balanzategiren bertsoak.

Poeta eta Moriko

Doinua: ‘Zazpiak ohial batetik
Egilea: Xabier Isasi Balanzategi

1
Hondarribiko Asturiagan
harkaitzak eta arteak
berrogeita hamar polizi zeuden
fusilak balaz beteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

2
Hirurogeita hamalaugarren
egin zituen urteak
maiatzak hogei egun eta gau
lautan goia jo mareak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

3
Donibanetik itsasoratu
hiru eskifaikideak:
poliziaren salataria
eta bi militanteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

4
Iheslariak iparraldean
han bizi ziren gordeak
errefuxiatu kartila zuten
bazekien gendarmeak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

5
Roke maitea kontuz ibili
esan zion emazteak
beldurrez bizi ziren artean
militanteen senideak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

6
Ugari ziren guardia zibilen
erasoen albisteak
faxistek eta militar askok
erasokor aldarteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

7
Nori ireki bazizkioten
haien etxeko ateak
Zer gertatzen zen ez zekitela
zeintzuk zitezkeen kalteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

8
Cocolisoren bihotz ustela
onak gazteen usteak
berak hilketa prestatu zuen
hiltzaile ziren besteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

9
Heriotzara zihoazela
hala beharko suerteak
nahiz uste zuten haiek zirela
borrokalari askeak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

10
Lehorreratuz, zabaldu ziren
infernuaren ateak
tirokatuta zauri eta hil
garondon bala kolpeak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

11
Asturiaga estali zuen
hiltzaileen tiro-keak
horrela bertan piztu zituzten
GAL erasoen suteak
Santurtzi eta Arrasateko
Roke, Jose Luis gazteak
haiek gogoan ez du etenik
oroimenaren kateak

12
Gogoramena ez du hil behar
diktaduraren tankeak
hil ziren baina gugan dauzkate
oroimenaren etxeak
santurtziar ta arrasatear
bi gazte abertzaleak
gazte haiei zor dizkiegu gaur
guztion libertateak

Iturria: https://irunero.eus/poeta-eta-moriko/

“Ikastolara itzulera”. Zuhaitz Olazabal Susperreguiren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Ikastolara itzulera

Doinua: ‘Oraindik hango oihartzun hots bat
Egilea: Zuhaitz Olazabal Susperregui

1.
“Ikastolara joan nahi dut aita
beste askoren moduan
bi hilabete pasa ondoren
etxe barruan guduan”.
Nahiz eta hori dugun semea
aspaldi hontan buruan
Besteen esku gaudela beti
ohartzen gara orduan.

2.
Ikastetxeak irekitzea
erabaki zen Parisen.
Protokolo bat oinarrizkoa
betetzeko ezarri zen.
Eta orain zer egingo dugu?
ez dugu berdin sentitzen
onartzeak ez al gaitu denok
goitik behera zipriztintzen?

3.
Sistema honen joko arauak
barneratzen direnean
jende askoren iritzietan
beldurra dagoenean.
Ikastola bat irekitzea
ona al da azkenean?
Segurtasuna eskubideen
gainetik jartzen denean?

4.
Halakoetan kudeaketak
nola egin bageneki
erabakiak ez bihurtzeko
haserre iturri beti.
Zauriak sortu eta zabalduz
doaz emeki-emeki
ez dugulako adosten jakin
ateak nori ireki.

5.
Mezu uholde amaigabeek
galtzen dute balorea,
hauen atzean norbere nahia
baldin badago gordea.
Ikastolara edo etxean
ez dakit zer den hobea
baina umeek zer behar duten
nork pentsatu du ordea?

6.
Inposaketa berri gehiegi
Ikastola baterako
baliagarri izan litezke
nahiz ez jakin zertarako.
Bete edo ez gaixorik inor
behintzat ez da aterako
argi baitago guzti hau ere
ez dela hainbesterako.

7.
Denbora luzez egon ondoren
denon begiradapean
batzuk etxean besteak berriz
ikastolan bapatean.
Ea lehenbailehen batzen ditugun
umeak ume artean
ikastolako geletan eta
etxe ondoko parkean.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/zuhaitz-olazabal-susperregi-ikastolara-itzulera/

“Enegarrenez etxera”, Iruneron. Maddi Sanz Sanchezen bertsoak.

ENEGARRENEZ ETXERA

Doinua: ‘Itsasoari begira
Egilea: Maddi Sanz Sanchez

1)
Afalostean, lagun artean
azkena hartzen genbiltzala,
ilun dago ta etxera buelta
ez da izu kasuala
hogeita hamar minutu luze
bidea ez da hutsala
plaza atzean utzi orduko
ni sentitu naiz huts hala
giltzak eutsita, mobila eskuan
normala balitz bezala.

2)
Pausu motzean, bakardadean,
bide hutsa parez pare.
Farola azpian ez dakit naizen
egoera honen jabe
saiatu arren jartzen barrena
itsasoa bezain bare
oraingo honetan nire olatuek
ez dute astintzen suabe
etxera buelta egin nahi nuke
batere beldurrik gabe.

3)
Bide ilunez, bakardadeaz
izaten ohi gara kexu,
denen ahotik erantzun bera:
gaia da oso konplexu.
Denen ahotan egonda ere
hantxe bakarrik zaude zu
zuhaitza eta pareta izkinei
ere beldurra diezu.
Ba lasai egon, korrika eta
oihu egin dezakezu.

4)
Urtean bitan halako gaiak
izaten dira protesta,
eta halere mila lagunek
gaua buka aldrebeska
ez da normala etxera bueltan
begiratzea trabeska
eta buruan irri guztiak
bihurtzea soilik kezka,
eta oraindik epaile jauna
zer jantzi nuen galdezka.

Iturria: https://irunero.eus/enegarrenez-etxera/

“Bertan goxo”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak Jokin Pinatxo Olaziregik kantatuak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Bertan goxo

Doinua: ‘Bertan goxo
Bertsoak: Manu Goiogana Bengoetxea
Kantua: Jokin Pinatxo Olaziregi

1
Guztiok erori gara
zuloaren ilunean
eta denok jaiki gara
gure indarren xumean.
Baina zer gertatzen zaigu
ohartzen garen unean
han geratu nahi dugula
garenaren hutsunean?
Babes hartu nahi dugula
hondoaren urrunean?
Altxa gaitezkeen arren
altxa nahi ez dugunean?

2
Zenbat aldiz jausi garen
zenbat aldiz altxa gora
barrura behatu gabe
begiratzen da albora.
Ez daukat garbi, akaso
nire gauza izango da,
nahitaez altxa beharra
gal ez dezadan denbora.
Baina gaur ez dut jaiki nahi
ez dut joan nahi kanpora
markatutako bidetik
eta jakin gabe nora.

3
Ez dut izan nahi garaile
ez dut izan nahi ausarta
ez dut izan nahi indartsu
ez dut izan nahi aparta
behar dut geratu nadin
malkoen gozoz negarka
ez dut nahi berriro ari
zutik jartzeko indarka.
Nire momentu bat da hau,
inor mintzen badut barka,
triste egon nahi dudana
eta ahal bada bakarka.

4
Jausteak arrazoi bat du
beti ezin saihestua,
mundua zoramen bat da,
hemen nago babestua.
Zuloan aringarri zait
bizitza aldrebestua,
lasaigarri mina sortzen
didan momentu estua…
Ez dudanez gidoian nahi
normaltasun antzeztua
hementxe geratuko naiz
luzatu arren eskua.

5
Itogarri egiten zait
eguneroko arnasa,
desegonkortzailea zait
zuen animo solasa;
behar dut eror dakidan
bizi dudan anabasa
askatzeko sentipenen
eta ideien mataza.
Badakit zure papera
ez dela oso erraza,
azkenean jaikiko naiz
baina utzi nire kasa.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/manu-goiogana-bengoetxea-eta-jokin-pinatxo-olaziregi-bertan-goxo/

“Etxekalte”, Iruneron. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak.

ETXEKALTE

Doinua: ‘Esperantzarik gabeko zenbait
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1)
Hamabi urte baino ez ditu
eta Angelun bizi da,
ikastetxea itxi dutenez
umeak etxean dira.
Haren ezpainen ertza iristen
da irribarre ttikira;
berandu arte lo egin eta
bideo-joko partida…
bizi osoa pasako luke
telebistari begira.

2)
Hogeita batak bete berritan
eta Gasteizko neguko
hotzen artean lagunik ez da
ingurura azalduko.
Fakultateko lanak eginez
eguna hasi orduko,
atera nahia irentsiz, bera
eta beraren moduko
anitz, irrikaz dabil hurrengo
osteguna noiz helduko.

3)
Ipuin, marrazki, kilimen gerra,
eskulan batzuk bestela,
ustekabean jolas eremu
bilakatu da jangela.
Nahia deitzen da sei urte ditu,
alaba bakar, fidela,
eta badira jada lau egun
pentsatzen hasia dela
txakurra bera baino gehiago
maitatu dezaketela.

4)
Ertzaintzarako oposizio
prestaketetan dohatsu
aritu denak baditu hainbat
momentu gorabeheratsu.
Ordiziako Unai ere bai
ibili da horrelatsu.
Baina kanpoko birusarentzat,
denarentzat loriatsu,
alferrik dira autoritate,
pistola eta mehatxu.

5)
Haren herrian aditzen zuen
aurkako komentario
ostean heldu zen Lesbosera
mehatxuen kontrario.
Geroztik dena izanagatik
laguntza boluntario
dabil etxe bat noiz aurkituko,
kalbarioz kalbario,
baina etxean dagoenari
horrek zer axola dio?

6)
Hirurogeita hamasei urte,
ez da lehen bezain abil.
Kutsatua den ongi ez daki,
baina susmoa darabil.
Etxaldeetako bakardadean
guztia da kutx ala pil.
Jatsun bizi da eta ez du nahi
halako egoeran hil.
Lehen herio urrun zebilen
orain ate joka dabil.

7)
“Etxean izan bermatu dadin
zure seguritatea”
esaldi hori Anerentzat ez
da errealitatea.
Orain mozkor bat biolentoa
da lehen zena maitea.
Aspaldidanik arriskuan da
bere ongi-izatea
lehen, bederen, izaten zuen
zortzi orduko bakea.

8)
Jada kanpoan aukerarik ez
denez bazterrak nahasteko,
ordenagailu aurrean pasaz
berrogei ordu asteko,
bertsolari bat dabil Hendaian
gertu hitzak orrazteko
borrokan dabil ideia on bat
erakarri arazteko,
baina tartea atera digu
bertso hauen idazteko.

Iturria: https://irunero.eus/etxekalte/

“Denbora”. Beñat Elosegi Ortiz de Zarateren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Denbora

Doinua: ‘Itsasoari begira
Egilea: Beñat Elosegi Ortiz de Zarate

1)
Neguko egun bihozkabean
leihotik nago begira
tantatxo batek irristan behera
eskeini didan diztira
Zenbat denbora behar izan du
heltzeko kristal azpira
momentu, mende, aro, segundu
asti, minutu, berdin da,
tanta guztiak azken batean
putzu bihurtzen baitira.

2)
Pentsatzen jarriz zer da denbora
denok za(ha)rtzen gaituena
estaltzen omen ditu pena, gaitz
eta hainbeste problema
historiari kronologiaz
ezartzen dio ordena
oharkabean behin bizi eta
berriz itzultzen ez dena
milaka bagoiz osaturiko
geltoki gabeko trena.

3)
Azterketako emaitza edo
ospitaleko ilara
zain egotean ezinegonak
sorrarazten du ikara
erloju eta egutegiak
sarri epaile gisara
kondenatuok gure zigorra
noiz iritsiko zain gara
segundu orratz tik-tak leuna
orduan jasangaitza da.

4)
Berri txar batek ekar lezake
ezustea ingurura
nahiz denbora ez paralizatu
momentua izoztu da.
Aldiz udako egun batean
oinak errekan gustura
denbora ere pasatzen da, bai,
baina ez digu ardura
bizitza egin nahi nuke soilik
une hoietxen kontura.

5)
Hamalau mila milioi urte
izadia sortu zela
energi gaiak, espazioa
eta denbora motela
berriz berrehun mila bakarrik
gu lurreratu garela,
harrokeriak utzi ditzagun
ezin da segi horrela
denborak gure lekuan laister
jarriko gaitu bestela.

6)
Jaiotzetikan erlojuaren
kontra gabiltz, badakigu
tximista izan edo marea
kuku hotsaren gatibu
txarra azkartu, ona moteldu
nahiean gabiltz beti gu
geraraztea ezinezkoa
hau gainera datorkigu
geratu dela senti ezkero
kitto, gureak egin du.

7)
Tantatxo batek ekarri dizkit
pentsamenduak gogora
denbora eros ezin daitekeen
gauza bakarra_izango da
biharra ezin ikusi eta
gaur ezin joan atzora
leihoko euri tantei begira
bidaiatuz edonora
denborak eman dit gogoeta
galdu ote dut denbora.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/benat-elosegi-ortiz-de-zarate-denbora/

Post Navigation