Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Archive for the tag “Manu Goiogana”

“Indiferentzia metatua”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak, Bidasoko Hitzan.

INDIFERENTZIA METATUA

Doinua: Basatxoritxu mokoluzia
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Covidak bete dituenean
ZIUak, albistegiak,
bertso-jarriak, sare sozialak
eta laborategiak
ukatu gabe bizi ditugun
momentu larriegiak
beste gaitz larri batean jarri
nahiko nituzke begiak

2)
Estatistikak begiratuta
datua da nabarmena:
heriotzaren kausa bat dela
zirkulazio-sistema,
hain zuzen ere iaz hildako
gehien utzi zituena.
Beraz, zergatik ez da aztertu
sedentarismoarena?

3)
Etorkizunaz pentsatu eta
gaztetxoei errepara
nola bidali ditugun preso
denak euren geletara.
Ezin kalera atera, beraz,
pantaila aurrean laga…
mugitu gabe bizi den gazte
asko hezten ari gara.

4)
Jana etxera eramaten da
eta bezeroa ditxan
haren gorputzak alferrikako
bi pausu eman ez ditzan..
Zalantza daukat eraiki dugun
pantailen telebizitzan
zulo bat beste zulo batekin
estaltzen ez al gabiltzan.

5)
Elkartu ginen “S.O.S.
Ostalaritza” oihura
hala bultzatu dugu berriro
jan-edanaren ohitura
eta helduok behin geundenean
desiotako modura
aisialdiko langileekin
inor gutxi oroitu da.

6)
Aisialdia debekatuta
egon da aste luzeetan
eta eskola kirola ere
baztertu da gehienetan.
Obesitate-maila gizen bat
dugun jendarte honetan
ez dago zulo kopuru bera
guztion gerrikoetan.

7)
Baina gazteek ez aisirik, ez
kirolik, ez gaztetxerik
eta kaleko edana ere,
nonbait, ez da babesterik
ez baitago hau gatazkarekin
lotzen ez den albisterik,
alternatiben bila, ordea,
utzi al zaie besterik?

8)
Gaztetxoenek ez dute jaso
merezi duten tratua
eta halere haiei egozten
zaie gure bekatua,
kirol-aisia murriztu zaie,
egon da debekatua,
egon beharko lukeenean
ohituretan txertatua.

9)
Kirol-aisia ez da bakarrik
begiz ikusten duguna,
halaber dira balore batzuk
eta buru-osasuna.
Hortaz, hasi den kurtsoan ea
zein dugun neurri-bilduma,
ea non jartzen dugun fokua
eta non lehentasuna.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-kolaborazioak-irunabar/

“Transzientzia”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak, Bidasoko Hitzan.

TRANSZIENTZIA

Doinua: Hemen zizurkildar bat
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Eredu faltak sortzen
baititu problemak
hona bildu ditugu
zenbaiten izenak:
zientzialariak,
bikainak den-denak,
askok ezagutuko
ez dituzuenak,
Transak direla esan
behar izan dutenak.

2)
Tuberkulosiak du
eragin bortitza
azkar hautematea
da lehen baldintza,
eta topatu zuen
Alan Hart-ek giltza:
baliatuta X
izpien jakintza
salbatu zuen beste
askoren bizitza.

3)
Lynn Conway bera ere
nola ez aipatu,
informatikaria,
on bezain famatu:
mikroprozesadore
bat zuen asmatu
hala ordenagailu
guztiak azkartu;
baina mundua dabil
ezin prozesatu.

4)
Nahiz eta zaila izan
esplikazioa
Rachael Padman-ek a zer
aportazioa:
argiztatuz izarren
eboluzioa
astronomia denez
bere pasioa,
berak ere merezi
du espazioa.

5)
Ben Barres da beste bat
aski nabarmena
Neurobiologian
katedradun zena.
Ikertu zuen glia
zelulen ahalmena
leheneratu asmoz
nerbio-sistema.
Sistemak berak gaizki
ulertu zuena.

6)
Fisikari bikain bat
ez zena akitu,
segurtasun nuklear
gaietan aditu,
Angela Clayton ez zen
nahikoa saritu;
zeren inork nahi badu
serio aritu
bizitzan segurtasun
gehiago behar ditu.

7)
Brigitte Baptiste-ek dakar
hamaika kolore:
Bioaniztasunen
gaietan doktore,
ekologiaren zein
bizitzen fabore,
gaur unibertsitate
baten errektore.
Ia natura bera
bezain transgresore.

8)
Audrey Tang aipatzeke
ezin utzi bertan:
erreferente bat da
software libreetan,
hacker bat dabilena
ministro lanetan,
“Libre” eta “ireki”
aldagaien bueltan
Txerta dezagun bera
gure lengoaietan.

9)
Juani Bermejo-rentzat
lanaren ordaina:
jo du konputazio
kuantikoan gaina.
Han-hemen arituta
gogor, alajaina,
darama ikertzaile
karrera bikaina,
trantsizioak zaildu
egin dio baina.

10)
Horrelako sorta bat,
baina, zertarako?
erreferente falta
badagoelako,
berdin dio noizko den
eta norentzako;
bideak zabaltzea
ez da kalterako!
Mundua ederra da
anitza delako.

Jaitsi audioa

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/manu-goiogana-bengoetxea-transzientzia/

“Teknorlogiak” Iruneron. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak.

Teknorlogiak

Doinua: Zer da gaur Donostian
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Nahiz eta ezagutu
asmatzaile legez
Tales, Einstein, Edison
edo Arkimedes,
erdiak ezkutatu
dizkigute berez;
pertsona asko jardun
ziren gogo trebez
ez zirenak gizonak
zuriak ere ez.

2)
Ada Lovelace aditu
zen teknologian,
Babbage-en laguntzaile
zena, teorian.
Munduak eduki du
ahazteko zorian…
Lehen programatzaile
gisa historian
gorde behar genuke
gure memorian!

3)
Mária Telkes ere
ez da maiz agertu,
eguzki-energia
zuena ikertu.
Lehen eguzki-labea
utzi zigun gertu
eta landako zenbait
herrixka suspertu…
Argindarra dugunok
zergatik eskertu?

4)
Zaila da Hedy Lamarr
izarra iluntzen:
aritu zen uhinak
sumagaitz bihurtzen,
seinale sekretuen
teknika taxutzen;
Wifia ere hari
esker garatu zen…
eta zergatik ez du
inork ezagutzen?

5)
Jakin nahi duzunean
non zauden benetan
Gladys West-ekin senti
zaitezke zorretan:
funtsezkoa izan zen
ikerketen bueltan
gaurko GPSen
matematiketan,
baina ezin kokatu
gure orbitetan.

6)
Margaret Crane-en bizitzaz
hastean galdezka
ariko ginateke
galderei iheska;
ba hark asmatu zuen,
protestak protesta,
etxean egiteko
haurdunaldi testa…
gizon zuriarentzat
huskeria, ezta?

7)
Ur edangarria da
askoren helburu
Deepika Kurup-ek erraztu
duena seguru:
Eguzki energia
hartuz iturburu
ura arazten duen
teknika sortu du…
Merezi bezainbeste
eskertu al dugu?

8)
Maitane Alonso-ri
jarrita begira
makina bat sortzeko
gai izan zen, tira:
bertan elikagaiak
kontserbatzen dira
jasangarritasuna
hobetuz, argi da…
NASAn ezaguna da,
hemen ez dakit ba…

9)
Sortzen diren heinean
zenbait beharrizan
jartzen gara erantzun
onenen peskizan.
Emakume ugari,
aipatuen gisan,
nahiz eta nahita utzi
dituzten gerizan
ez dezagun sinetsi
ez zirenik izan!

Iturria: https://irunero.eus/teknorlogiak/

“Bertan goxo”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak Jokin Pinatxo Olaziregik kantatuak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

Bertan goxo

Doinua: ‘Bertan goxo
Bertsoak: Manu Goiogana Bengoetxea
Kantua: Jokin Pinatxo Olaziregi

1
Guztiok erori gara
zuloaren ilunean
eta denok jaiki gara
gure indarren xumean.
Baina zer gertatzen zaigu
ohartzen garen unean
han geratu nahi dugula
garenaren hutsunean?
Babes hartu nahi dugula
hondoaren urrunean?
Altxa gaitezkeen arren
altxa nahi ez dugunean?

2
Zenbat aldiz jausi garen
zenbat aldiz altxa gora
barrura behatu gabe
begiratzen da albora.
Ez daukat garbi, akaso
nire gauza izango da,
nahitaez altxa beharra
gal ez dezadan denbora.
Baina gaur ez dut jaiki nahi
ez dut joan nahi kanpora
markatutako bidetik
eta jakin gabe nora.

3
Ez dut izan nahi garaile
ez dut izan nahi ausarta
ez dut izan nahi indartsu
ez dut izan nahi aparta
behar dut geratu nadin
malkoen gozoz negarka
ez dut nahi berriro ari
zutik jartzeko indarka.
Nire momentu bat da hau,
inor mintzen badut barka,
triste egon nahi dudana
eta ahal bada bakarka.

4
Jausteak arrazoi bat du
beti ezin saihestua,
mundua zoramen bat da,
hemen nago babestua.
Zuloan aringarri zait
bizitza aldrebestua,
lasaigarri mina sortzen
didan momentu estua…
Ez dudanez gidoian nahi
normaltasun antzeztua
hementxe geratuko naiz
luzatu arren eskua.

5
Itogarri egiten zait
eguneroko arnasa,
desegonkortzailea zait
zuen animo solasa;
behar dut eror dakidan
bizi dudan anabasa
askatzeko sentipenen
eta ideien mataza.
Badakit zure papera
ez dela oso erraza,
azkenean jaikiko naiz
baina utzi nire kasa.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/manu-goiogana-bengoetxea-eta-jokin-pinatxo-olaziregi-bertan-goxo/

“Mozorroak”, Iruneron. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak.

MOZORROAK

Doinua: ‘Amodioa gauza tristea
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Hedabideek ez dutenean
inpartzialki jarduten
bat aspertzen da lehenespenez
egi laurdenak entzuten.
Saia gaitezen lerroburuei
errimekin erantzuten
adibideok nahiz eta diren
laburpenaren laburpen,
ikus dezagun egiak nola
mozorrotzen dizkiguten.

2)
Gune berdeen suntsitzaile den
asmo defizitario
AHTak gizendu ditu
hamaika enpresario.
Obretan zenbat lur mugimendu
eta CO2 jario,
txikizioa bilakatu da
urteetan usadio,
baina amatxok, mozorrotzean,
tren berdea dela dio.

3)
Ipiniz gero Gipuzkoako
erraustegira begira
mende bateko zor publikoa
gure bizkar erori da.
Europan ixten doazenean
hemen berriak desira
Euren hitzetan kutsadurarik
ez du sortzen, baina tira,
hitzok egia mozorrotzeko
ke grisak baino ez dira!

4)
Tamalez orain Zaldibar ere
mapan kokatu digute,
bi langile hil, giro kutsatu,
nahita sortutako sute,..
gai toxikoen kea arnasten
utzi izanaren truke
elkartu eta erantzuleen
aurka jo behar genuke
utzikeria onartezin bat
lan-istripuz jantzi dute.

5)
Martxoak 8 heltzen denean
Jaurlaritza telebistan,
mozorro more bat agerian
lehenengo begi kliskan,
gutxi behar dute abiatzeko
mugimendu feministan
baina martxoak bederatzian
guztia doa irristan
txapa moreak kaxoi barruan
eta ipurdiak bistan.

6)
Bidasoako bi herrietan
jarrita festetara so
emakumeen eskubideek
urtero zenbat eraso!
Berdintasunez errespetua
ezin eman eta jaso,
nola bihurtu daitekeen inork
azalduko dit akaso
eskubideen urraketa bat
bizikidetza arazo.

7)
Euskal Herria higatzen doaz
Espainia zein Frantzia;
Vuelta zein Tourrak muga non dugun
aspaldi dute ahantzia,
Eurokopa bat ere badator
baloiari itsatsia,
murriztuz doa atzerriraino
egin behar den distantzia…
beste konkista kultural bat da
normaltasunez jantzia.

8)
Zaldunbordako afera ere
hobe dugu ez atzendu
Mega Outlet-ak ez duen arren
ez logika, ez sostengu
zenbait lanpostu prekarioen
aitzakia nabarmendu
eta baimenik ez duten arren
asmoa nahi da mantendu,
denda txikiak desagertzea
mozorroak estaltzen du!

Iturria: https://irunero.eus/mozorroak/

Hainbat bertsolari eta Gari Garaialde argazkilaria, Parean Berdintasun Elkartearekin elkarlanean: Emakume Migratzaile (AK) Artean

Batetik edo bestetik Irunera iritsitako 8 emakumeren testigantzak jaso dituzte Parean Berdintasun Elkarteko kideek, eta eskualdeko hainbat bertsolarik, Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunearen bidez, testigantza horiek guztiak bertsotan jarri dituzte.

This slideshow requires JavaScript.

Abel Zabala Elizazu, Egoitz Zelaia Perez, Urko Casado Usandizaga, Manu Goiogana Bengoetxea, Adrian Arruti Bernadet, Beñat Elosegi Ortiz de Zarate, Zuhaitz Olazabal Susperregi eta Aitor Errazkin Vicenteren bertsoak bildu ditu Parean elkartearen egitasmoak eta hainbat hedabidek zabaldu du ekimenaren berri:

https://irunero.eus/emakume-migratzaileen-ikuspuntua-aztergai-parean-elkarteak-antolatutako-hurrengo-erakusketan/

https://antxetamedia.eus/news/emakume-migratzaileak-artean-izeneko-erakusketa-au/

Irungo aniztasunari aitortza

 

Hondarribiko Sagardo Eguna [2019/08/17]

Eguraldiaren eraginez, uztailaren 27an egitekoa zen Sagardo Eguna bertan behera geratu zen. Azken momentuko erabakia izan arren, Sagardo Eguna bera bertan behera ez uzteko asmo irmoa zegoenez, abuztuaren 17an jarri zuten hitzorduan antolatzaileak. Bigarren hitzordua arrakastatsua izan zen oso, eguzkiak galanki lagunduta, berotasunari aurre egiteko sagardoz zintzurrak bustitzeko aukera paregabea izan genuen eta.

Lehen deialdirako prestatutako ekintzak ere burutu ziren bigarren honetan, baita bertso saioa ere. Bertan aritu ziren, Manu Goiogana eta Igauri Lopetegi irundarrak eta Egoitz Zelaia hendaiarra. Ordu erdi inguruko saioa burutu zuen hirukoteak librean jaialdiari hasiera emateko.

Argazkilaria: Adrian Arruti

Moskuko jaiak 2019

Azken urteetan bezala, aurtengo Moskuko jaietan ere bi bertso saio antolatu ditu Irunabar, Irungo bertsoaren bilguneak, Moskuko jai batzordeko kideekin elkarlanean: bertso-poteoa eta bertso saioa.

Abuztuaren 10ean izan zen lehena, herri bazkaria eta gero, arratsaldeko 17:00ak inguruan. Manu Goiogana irundarra, Maddi Ane Txoperena lesakarra eta Egoitz Zelaia hendaiarra aritu ziren auzoko tabernetan barrena kantuan. Giro bikaina ipini zuten, eta gustura geratu ziren bertaratutakoak.

Bertso saioa, berriz, igandean izan zen, abuztuaren 11n. Eguraldiaren baimena garaiz iritsiko ez ote zen beldur ibili ondoren, azkenean plazan bertan egin zen bertso saioa, eta Alaia Martin oiartzuarra, Igor Elortza durangarra eta Miren Amuriza berriztarra eta Aitor Sarriegi beasaindarra aritu ziren kantuan Egoitz Zelaia hendaiarraren esanetara. 18:30ean hasi zen saioak seriotik beste eduki zuen umoretik, eta bikain asmatu zuten 4 protagonistek Egoitzek agindutako lanak betetzen. Saioa amaitzerako plaza ere jendez beteta zegoela agurtu zituzten bertsolariek Moskuko jaiak, aurtengoz.

This slideshow requires JavaScript.

Hondarribiko Sagardo Egunean bertsolariak [2019-07-27]

Uztailaren 27an Hondarribiko Sagardo Eguna izango dela eta, Txingudiko Bertso-eskolako Igauri Lopategi, Egoitz Zelaia eta Manu Goioganak libreko bertso saioa eskainiko dute 17:30etatik goiti.

Kupelak 18:00etan irekiko dituzte eta 21:00ak bitarte. Azken urteetan bezala, Gipuzkoa Plazan izango da ekitaldia, Muara Kultur Elkarteak antolatua.

Animatu, ederra izango da eta!

 

Manu Goioganaren bertsoak, Irunero hamabostekariaren 350. zenbakian.

Manu Goiogana Irunabarreko kideak idatzitako bertso sorta argitaratu du Irunero aldizkariak bere 350. zenbakian.

 

EA ULERTZEN DEN

Doinua: Gai horrek badu mamia
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Irunabarrek sortzetik
hori baitu helburu
bertsozaleen sarea
indartzen dihardugu,
bertso-eskolak ematen,
astero 5 inguru,
hori baita ondorengo
zaleen iturburu,
baina baldintza duinak
ez ditugu seguru
gure lana egiteko
lokalik ez badugu (BIS)

2)
Txingudin bertso-eskolek
hartu dute tamaina
jende askoren lanaren
emaitza, alajaina!
Bertso-eskoletarako
dago talde bikaina
gazte zein heldu astindu
nahi duena mingaina;
segi nahi dugu indartzen
bertsoaren oraina
horretarako lokal bat
behar genuke baina! (BIS)

3)
Bertso-eskolan arrazoiz
lantzen da umorea
umorez arrazoitzeko
zein den bide hobea.
Lantzen da elkarlanaren
funtsezko balorea
ez izateko herri bat
tristea, kolorgea,
azaleratuz bakoitzak
dakarrena gordea
horretarako tokirik
ez daukagu ordea! (BIS)

4)
Nahiz eta bertsolaritza
izan Kultur Ondare
gurean behintzat giroa
ez dago oso bare;
dozenaka bertsozale
heldu eta nerabe
gehiago ikasi asmoz
dauzkagu parez pare
eta gu irrika horri
erantzuteko gaude
baina ezinezkoa da
toki finkorik gabe! (BIS)

5)
Egiten dugu Irungo
Bertso-Eskolen Eguna
ikasleen emanetik
elikatzen duguna,
inguruko saioetan
presentzia txukuna,
herriko elkarlanetan
dezentea jarduna,…
horretan sakontzea da
gure lehentasuna
tokirik ezean nekez
egin dezakeguna (BIS)

6)
Lokalaren aferari
jarri diot arreta
ikasturtea amaitu
dugulako erreta.
Eskerrik asko Meaka,
Muara zein AEK,
baina erakundeekin
egin behar da lanketa;
beraz, elkartzeko honi
eman asmotan buelta
non gauden ez dakizue
inon ez gaude eta! (BIS)

Post Navigation