Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

Hamar egun baino ez 150. urteurrenerako

Hamar egunen buruan ospatuko dugu kantuz Joxe Mari Lopetegi bertsolari irundarra jaio zeneko 150. urteurrena. Bidasoako EKTn izango da ekitaldia, apirilaren 13an, igandearekin, arratsaldeko 18:00etatik aurrera. Saioa musikatua izango da, bertso eskolako eta jirako musikariak izango ditugu lagun, eta bertaratzen den guztiak izango du ere, nola ez, gurekin batera Joxe Mariren bertsoak kantatzeko aukera. Kantaldi ondotik, jan-edanetik zerbait izango da bertaratzen den guztiarentzat, eta txolarte atseginean emango diogu asteburuari despedida.

Bideoa ikusterik ez baduzu, sakatu hemen (Antxeta Irratiaren webgunea) edo hemen (audioa entzuteko).

Ikus dezakezuen bezala, Txingudiko bertso eskolako bertso-tailerra lanean ari da, apirilaren 13an dena pronto izateko.

“Madraí amach!”. Beñat Elosegi Ortiz de Zarateren bertsoak, Iruneron.

MADRAÍ AMACH!

Egilea: Beñat Elosegi Ortiz de Zarate

Doinua: Wild Rover

1)
Kargaz beteriko autoritatea,
aztoratuaz kaleko bakea,
erantzunkizun gabeko artea,
uniformedun inpunitatea.

Zer kalte sortzen den plaka eman ezkero,
tximino bat polizi, epaile gero.

2)
Lan gatazketan langileak jipoitu,
etxegabetzeetan zarete ohitu,
kontroletan jendea luze bahitu.
Zuen “lanak” albokalteak ditu.

Ez, zuena ez da, lanbide normala,
ez etiko, ez legal, ezta Forala.

3)
Bakea lehertzera zarete joan,
desorden publikoa sortuz doan.
borrak, gasa, ostiko, hamaika foam.
Arriskuan gaude zuen ondoan.

Zuen soldatak gaur, bihar gure isunak,
garestiegi dira segurtasunak.

4)
Besoak dituzue hormonez hazi,
gero tatuajez itsusi jantzi.
Akademietan zenbat desgrazi,
gutxienez irakurtzen ikasi.

Kaleko guztiok gara susmagarri,
karnetak kopetetan ditzagun jarri.

5)
Zuen fereka goxoen lilurak,
estalitako begien malko urak,
ote dira maiteminduen itxurak
Arkautin ikasitako ohiturak?

Tortura zein bortxa libre direnean
terrorismo hitzaren aldamenean.

6)
Agintari ustelen esanekoak,
proportzio ezaren astapotroak,
ezagun ditugu zuen jokoak,
baita Chinchilla kaleko sotoak.

Gu garena gara gure Nafarroan,
itoko al zarete whiskey txarroan.

6)
Jendarme, zapelatz, zein txakur pinto,
zipaio, eltzetzu edo pitufito,
kolore guztiekin nabil kritiko.
Urruti ospa egizue betiko!

Barka ama ez naiz nahi zenuen hura,
uniformeek sortzen didate azkura. (Bir)

Jarraian bertso-sorta entzungai Beñatek berak musikatuta:

Hemen jaitsi dezakezu

Iturria: https://irunero.eus/madrai-amach/

Kantaldia antolatu du bertso-tailerrak, Joxe Mari Lopetegiren jaiotzaren 150. urteurrena dela eta

Txingudiko bertso eskolako bertso-tailerrak kantaldia antolatu du apirilaren 13rako, igandearekin. Kantaldia arratsaldez izango da, 18:00etatik aurrera, Bidasoako EKTn (Larretxipi kalea, 12). Bertan, bertso-eskolako eta jirako hainbat lagunek Lopetegiren bertso-sortak kantatuko dituzte. Antolatzaileek adierazi dutenez, emanaldia dohainik izango da, eta bertaratu nahi duten guztiek EKTko ateak zabalik izango dituzte. Anima zaitezte eta lagundu ekitaldiaren berri zabaltzen. Eskerrik asko guztiei aldez aurretik eta apirilaren 13ra arte!

150 urte Joxe Mari Lopetegi jaio zela

1875. urteko apirilaren 13an jaio zen Joxe Mari Lopetegi Olaizola Irunen, eta 1945ean hil, Arrueta-Sarrikotan. Bertsolaria eta politikari errepublikanoa izan zen, eta Txingudiko bertso eskolako bertso-tailerreko kideak lanean hasita daude dagoeneko omenaldia prestatzeko.

Lehendabiziko hitzordua 2025eko apirilaren 13an izango dugu, igandearekin. Kantaldi modukoa izango da: bertso-eskolako kideek eta inguruko lagunek Joxe Mari Lopetegiren 8 bertso-sorta kantatuko dituzte, musikaz lagunduta. Lekua zehaztu bezain laster zabalduko omen dituzte bertso-tailerrekoek kartela eta kantaldiaren gaineko xehetasunak.

Urtean zehar izango da, baina, beste hitzordurik ere, apirilaren 13koaz gainera. Esate baterako, bertso-tailerrekoek aurreratu dute herri-bazkaria ere antolatzen ari direla, ekainaren 7rako .

Aurtengoa ez da bertso-tailerrak Lopetegi omentzen duen lehendabiziko aldia, 2016. urtean ere antolatu baitzituzten hitzaldia, kantu-jira eta kantaldia, Joxan Elosegiren laguntzaz guztiak ere:

Izan ere, Elosegi izan zen Lopetegiren lana biltzeaz eta Euskal Herri guztiari aurkezteaz kezka izan zuen lehena. Bertso-sortak eta era guztietako dokumentazioa bildu, eta liburua argitaratu zuen: JOXE MARI LOPETEGI, ERREPUBLIKANOEN BERTSOLARIA (Paper Hotsak, 2004). Eta liburu hori bera izan da gaur bitarte Lopetegi oroitzen, ohoratzen, eta haren bertsoak leitzen eta kantatzen jarraitu nahi izan duten guztientzako ezinbesteko abiapuntu eta oinarri; baita aurtengo hitzorduak antolatzeko garaian ere, bistan da.

Beraz, izango da aurten ere zer ospatu eta zer gozatu. Gehiago jakiteko, ordea, bertso-tailerraren abisuen zain geratu behar. Azaldu nahi duzu gurekin aurtengo argazkietan? Adi egon eta anima zaitez! Bien bitartean, horra orain ia 10 urteko zenbait irudi.

Sarri arte!

“Etxe minez”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Bidasoko Hitzan.

ETXE MINEZ

Egilea: Egoitz Zelaia Perez

Doinua: Lagundurikan danoi I

1)
Etxeko egongela
da haien arkupe.
Serioski dabiltzan
egindura dute.
Ezkontza argazkiez
hitzez dihardute
koloreko zirenak
duela hiru urte
orain zuri-beltzean
ikusten dituzte.

2)
Diruak agintea
dakarren planetan
noizbait ausartu ziren
geroko planetan.
Lanak ebatsitako
azken laztanetan
mina atzeman dute
kontraerranetan.
Kanporatze agindu
baten erranetan.

3)
Odol hotzak jandako
mezu otzanetan,
beroa geratzen da
maiz pertsianetan.
Etxebizitza berri
baten porlanetan
eraiki nahiak duen
joan-iganetan
noiz hasi ote ziren
eraiste lanetan.

4)
Aspaldi ez direla
mintzo sentimenduz.
Aspaldi ez dutela
ulertzen aieruz.
Erantzun nahi lukete
lasaiki, soseguz,
baina mintzatzen dira
minaren erneguz
eri nagian duten
eraztuna helduz.

5)
Hitz soseguetatik
garrasira jinik
elkarrentzat ez dute
atera hitz finik.
Hauxe azkenengoa
dutela jakinik
adosteko ez dute
egiten zirkinik
elkar maite dutela
oroitu ezinik.

6)
Hasiera batean
hain zena berezi
zergatik ez ote du
gehiago merezi?
Badabiltza elkarri
ezin ihardetsi
halako bikote bat,
ezin da sinetsi,
zein erraz elkartzen den
zein zailki bereizi.

7)
Zorrak minak adina
eta dohakabe
harremana bihurtu
zaie atsekabe.
kanapetik altxatu
dira oharkabe
eta elkarrengandik
egin dute alde
galdu dutena zer den
konprenitu gabe.

8)
Zer gauza behar ote
dugu ulertzeko
zein gutxi behar dugun
minez zimeltzeko.
Ametsak amets dira
baina banketxeko
horiek jarraitzen dute,
batekoz bertzeko,
ez duzuna ematen
duzuna kentzeko.


Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-egoitz-zelaia/

Iker Ormazabal “Tturko” eta Igauri Lopetegi bertsotan Otazpiko lehendabiziko hika topaketan

Katea auzoko Otazpi tabernak hika topaketa antolatu zuen 2025eko otsailaren 27an. Bidasoko AEK-ko lagunak aritu ziren topaketa dinamizatzen, Otazpiko sendi osoa tabernari, sukaldari, teknikari eta argazkilari lanetan, eta arratsaldea borobiltzeko, bertso-saioa eskaini zuten Iker Ormazabal “Tturko” hernaniarrak eta Igauri Lopetegi irundarrak.

“Hemendik ez da frantsesik joanen”. Makalo Jauregi Belokiren bertsoak, Iruneron.

HEMENDIK EZ DA FRANTSESIK JOANEN

Egilea: Makalo Jauregi Beloki

Doinua: Gure herriko bikariuak

Hemen jaitsi dezakezu

1)
Teilatupean estalgarritzat
jartzen zen hainbat latorri
jakinduria garatu ohi da
inork ez digu igorri
horra aurrean Lesaka dugu
eta han dago Baigorri
hemendik ez da frantzesik joanen
handik ez baita etorri.

2)
Artzain etxola gainean ere
zotal ta garo-hostorri
ardi lekuak dira Urepel
Aralar edo Aizkorri
ez diezaiogun gehitxo so egin
Bidasoaren ertz horri
hemendik ez da frantzesik joanen
handik ez baita etorri.

3)
Irun gainean hor San Martzial
Urruñan aldiz Sokorri
gauez zakua bizkarrean ta
korri hara, hona korri
zenbat istori entzun diogun
hamaika jende jatorri
hemendik ez da frantzesik joanen
handik ez baita etorri.

4)
Kattalingorri marigorringo
nahiz amona mantangorri
hizkuntza berak elkartzen gaitu
lur bera dugu jatorri
ez gara frantzes ez ta espainol
Kasu eman kontu horri
hemendik ez da frantzesik joanen
handik ez baita etorri.

5)
Horra Xalbador bost bertso xume
zure arrazoi sakon horri
herri zahar honek bere historian
pasa arren hainbat orri
gaur ere berdin esan behar, zuk
errana Egileorri
hemendik ez da frantzesik joanen
handik ez baita etorri.

Jarraian bertso-sorta entzungai Makalo Jauregi Beloki berak musikatuta:

Hemen jaitsi dezakezu

Iturria: https://irunero.eus/hemendik-ez-da-frantzesik-joanen/

“Apustua”. Iker Altuna Albisuren bertsoak, Iruneron.

APUSTUA

Egilea: Iker Altuna Albisu

Doinua: Azken urteetan gure herrian

Bertso-sorta hau Arantxa Iturberen Apustua ipuinean oinarritua dago.

1)
Behinola elkar topatu zuten,
izango zen abuztua;
eta segidan azaleratu
elkarrekiko gustua.
Batak pauso bat aurrera eta
eskatu zion eskua;
besteak baietz erantzun zion,
ontzat hartuta jestua.
Bikote bat adostua,
erabat amorostua,
euren arteko harremana zen
eroa bezain estua;
eta, hain zuzen, horren froga da
egin zuten apustua.

2)
“Nik betirako maitatuko haut”
belarrira xuxurlatu,
“Bai zera! Noizbait aspertuko haiz!”
natural batez ukatu.
Apustua nork aipatu zuen
ezin dira gogoratu.
Azkenerako ideiarekin
ausartu ziren ausartu.
Tratua beti da tratu,
eta horrela finkatu:
batak betiko haustearena
bazuen deliberatu,
gero bestea oporretara
behar zuen gonbidatu.

3)
Helmuga ere adostu zuten:
Parisera, alafede!
Ironikoa irudituta,
hura aukeratu trebe.
Harremanaren kudeaketan,
zer indar eta botere!
Ez zuten uste hein horretara
ailegatzerik batere.
Bukaerak, mendez mende,
zeinen gogorrak, halere!
Eta beraiek kontu hutsal bat
bihurtzea zuten xede,
edo agian ez zuten uste
gertatzen ahal zenik ere.

4)
Hasierako emari hura,
ordea, behin zen agortu;
beste bide bat hobea zela,
bati zitzaionez otu.
Apustu hura zela medio,
zenbatetan zen harrotu?
Eta momentu horretan dudak
harengan ziren errotu.
Amai on bat nola lortu?
Hari denak nola lotu?
Bere burua bera deitzera
azkenean derrigortu:
“Parisera noiz joan nahi duzu?
Bidaia hau nire kontu.”

5)
Bere partea kunplitu zuen,
ez zen horretan koldarra,
ahal bezain ongi borobiltzeko
harreman haren hondarra.
Aireportura ailegatu zen,
oso garaiz, tirri-tarra;
“Etorriko al zara zu ere?”
bere zalantza bakarra.
Jada zen ilunabarra.
Jo ote zion adarra?
Hegazkina ja airatu zela
jasoa zuen oharra,
eta garrasi bat bota zuen:
“Zeinen irabazle txarra!”

6)
Hainbeste urtez batera eta
ez zuen espero hala,
ez azaltzerik, eta beheraino
jaitsi zitzaion morala.
Eta halako batean urrun
ikusi zuen itzala;
berandu baina han etorri zen,
irribarrea zabala.
“Jada galdu dugu, ala?
Baina etorri naiz, ala!”
Besarkada bat eman elkarri,
garai zaharretan bezala,
gero gertatu zena bakoitzak
imajinatu dezala.

Iturria: https://irunero.eus/apustua/

“Eta ni?”. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak, Bidasoko Hitzan.

ETA NI?

Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

Doinua: Gogoaren baitan

1)
– Orain eta hemen izan nahiko nuke
beraietako bat gehiago
– Baina beraiek nahi ez baldin badute
aukera askorik ez dago!

2)
– Sekula ez diet ezer txarrik egin,
edo, nik behintzat, ez dut uste
– Beste bideren bat hartu behar zenuke
baloratzen ez bazaituzte

3)
– Beraiek askotan batzen dira eta
ez didate sekula deitzen
– Aldiro zabiltza beraiek ahazteko
pisuzko arrazoiak gehitzen

4)
– Baina nik beraien parte izan nahi dut
eta ez egon bazterrean
– Erakutsi zer den baztertzen dutena
aurka nekatu beharrean

Hor zaudete, dantzan, jauzitan,
zer deabru bada
pasatzen zait gogoaren baitan.

5)
– Aspertua nago piramide forma
duten gune horizontalez
– Ahoa daukate hitz politez lepo
baina barrua ez, tamalez!

6)
– Taldeak halako garrantzia badu
zergatik ez naute babesten?
– Ariko baitira gauza bat egiten
eta beste zerbait amesten

7)
– Diote beraien parte banaizela
baina hitzak bakarrik dira
– Hainbat giza-talde hitzak aukeratzen
jakiteagatik bizi da

8)
– Guztiok tokia omen dugunean
norbanako oro da juez
– Ba bai beti dago beraietako bat
esaten zu bai eta zu ez

Hor zaudete, dantzan, jauzitan,
zer deabru bada
pasatzen zait gogoaren baitan.

9)
– Lehen beste bide bat aipatu didazu
baina ez da beste biderik!
– Zabaldu begiak ez al dago inon
baztertu den beste kiderik?

10)
– Baina nik ez dut nahi baztertuen klub bat
denok parte garen bat baizik
– Hori aisialdiko kantuetarako
uztea hobe duzu kasik

11)
– Eta orduan zer, ametsa ahaztu
ala behin eta berriz mindu?
– Zure hautua da zer sakrifikatu
eta noraino ahalegindu

12)
– Denbora joanda sekula ez naute
ikusiko beraien pare
– Zoriontasuna bila dezakezu
besteen onarpenik gabe

Hor zaudete, dantzan, jauzitan,
zer deabru bada
pasatzen zait gogoaren baitan.

Iturria :https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/hitza-irunabar-bertso-sorta-manu-goiogana/

“Haur mintzoa”. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak, Iruneron.

HAUR MINTZOA

Egilea: Andoni Zelaia Otaño

Doinua: Uso xuria errazu A

Hemen jaitsi dezakezu

1)
APAPA, goazen kalera,
APATXO, eseritzera,
PA, muxu goxo goxoa eman
zein maitagarria bera,
TATO, jaistea edo saltoa
PUNBA, erori lurrera.

2)
LO,LO, joatea ohera,
PIPI, txiza komonera,
API, AUPI ,lepoan hartu
orain goazen jolastera,
I,S,S,S, isiltzeko ordua denez
bihar jaiki gosaltzera.

3)
A,A,A,G, usain txarrekoa,
BAPO, aski da nahikoa,
TAS,TAS, ipurdian ematea
PLAST, eman zaplaztekoa,
PUPU, zauria mina ezina
KAS,KAS, hau kaskarrekoa.

4)
TAPA,TAPA, oinez edo,
FU,FU, sua dago bero,
PLISTI,PLASTA, bainatu uretan
horrela da egunero,
DAN,DAN, atea ozenki jo du
barnera sartzeko gero.

5)
TXIRRIST, egin dut irrista,
KRAK, hautsi da telebista,
TRAKATAN,TRAK, zaldiz zaldizka
TRINK,DRINK, irentsi dilista,
ARRE,ARRE, astoa bezala
lau hankan jarri da aita.

6)
TARRAT, jantzia puskatu,
KU,KU, nonbait ezkutatu,
KILI,KILI, kilimak egiten
lo dagoenean esnatu,
ZURRUT, edan edari goxoa
PLOST, zuzen putzuan sartu.

7)
TXITXI, haragi jatea,
MAMA, ura edatea,
ogitarteko goxoa denez
KOKOLO, txokolatea,
MEMELO, horra karamelua
dago azukrez betea.

8)
PUN,PUN, tiro eskopeta,
DILIN, DALAN, kanpai festa,
BURRUN,BURRUN, trumoia motorra
BOTA,BOTA, jo pilota,
TILIN,TOLON, zintzarria jarri
errazteko bilaketa.

9)
UAU, UAU, txakurrak UAU,
KIR,KIR, kilkerra dugu hau,
M,U,U, orroa behi hala zezen
B,E,E, ardi, katuak miau,
KUKURRUKUA, oilarrak jo du
PIO,PIO, txoritu nau.

Iturria: https://irunero.eus/haurren-mintzoa/

Post Navigation