Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

1
Udaberri usaina
barazki labore,
fruituaren aurretik
sortzen zaion lore
mendian urrunera
berezko kolore,
polita jarraitzeko
kapaz da gerore.

2
Konfinamenduari
zen antitesia,
berritzulerarako
ezin ikasia,
etxetikan bertsotan
txalo garrasia,
egunero berrituz
adore dosia.

3
Ikasgai bat gehiago
bakoitzan jarrera,
itxialdi bateko
bertsoen karrera,
egonezinak kezkak
kanpora atera,
aparte egonarren
nolabait batera.

4
Egoerak bultzata
iritxi hontara,
bakoitzaren lexiko
bakoitzan erara,
bertsoen bertsioan
saiatuaz hara,
bertso banakin hasi
eta bertso sortara.

5
Etxetar izan edo
etxea kaiola,
ezezaguna zena
tokatzen zen rol-a,
inguru dena geldi
beldurrez dagola,
norbanakoentzako
izan da eskola.

6
Ordubeteko bira
eman eta gero,
berriro bertsoekin
hartzeko endredo,
goizeko Txen sortari
erantzunez edo,
baina sorta lortzea
ez nuen espero.

7
Bertso filosofian
hitza jolas bada,
drogatzen gaitu edo
hau ez da normala,
ximurtzen hasia dut
iada betazala,
elkarri enbidoka
musean bezala.

8
Deseskalada dator
edo desegite,
normaltasuna edo
sisteman destripe,
zuzendu behar dira
zenbait hutsegite,
askatasun gosea
sentitzen dut nike.

9
Ea elkartzen garen
egunen batean,
mendi punta batetik
edo elkartean,
mahai baten ondoan
platera betean,
bertsotan aurrez aurre
eta bapatean.

1
Mugarriaren zentzu anitza
lerro geografikora,
administratu politizatu
lekua eta denbora,
asentamentu komunitate
geziak eta aizkora,
gizateria asmakizunez
iritsi zen sutondora,
eta zenbat metafora.

2
Etxe txikiak etxe multzoak
etxaldeak baserriak,
kobazuloak utzi ondoren
ziran egoitza berriak,
izotz-arotik laborantzara
bidaia harrigarriak,
basapiztiak etxekotzeko
ehizatik erakarriak,
gero datoz mugarriak.

3
Lan eta bizi moldatzen ziran
famili edo taldeetan,
naturarekin ikasi zuten
jolasten eta hizketan,
lur eremuak mendi basoak
mugak herri auzoetan,
berdin estatu nola nazio
udalerriko sailetan,
ondu zituzten lurretan.

4
Erreka ibai eta zuhaitzak
muga bihurtu ohi dira,
Larrun puntatik sarri egona
hara honera begira,
Bidasoaren ertz banatan, bi
estatuen lubakira,
nazio txiki bat zatitzeak
darama hondamendira,
kontra-natura hori da.

5
Mila zazpiehun laurogei eta
hamahiru hamabostera,
Frantzia eta Espainiaren
konbentzioko frentera,
Itsasutikan gazte multzo bat
bertako mugak zaintzera,
Frantziarentzat defenditzea
Euskaldunentzat galera,
ihesi hego aldera.

6
Mendi gailurra mendi lepoa
itsaso ertza padura,
kontrabandoa gaueko lana
ogi-bidea onura,
bi karlistada, bi mundu gerra
frankismoa diktadura,
gudarientzat pasabideak
egiten ziran modura,
mugalarien kontura.

7
Harriak mugan sareak mugan
muga oztopoz betea,
etorkinentzat bilakatu da
infernurako atea,
moral bikoitzak harrapatu du
agintari elitea,
uniformedun sasi jakintsu
bere esku egotea,
eskubide patentea.

8
Boteredunak, kapitalistak
eta multinazionalak,
beraiek jarri beraientzako
non paradisu fiskalak,
hemen besteok bizi ditugu
muga artifizialak,
normala dela sinestarazi
baina ez dira normalak,
dauzkagun muga mentalak.