Irunabar, Irungo bertsoaren bilgunea

29 Urt 2021
1 Comment

‘Bertsoak eta bertsolariak Irunen XIX. mendean’ lanak eskuratu du 2020ko Jose Antonio Loidi beka

Joxan Elosegi eta Aitor Errazkin irundarrek XIX. mendean izan zen bertso produkzioa eta haien protagonista nagusiak ezagutarazi nahi dituzte.

Joxan Elosegi eta Aitor Errazkin irundarrek eskuratu dute 2020ko Jose Antonio Loidi Ikerketa Beka,  Bertsoak eta bertsolariak Irunen XIX. mendean lanarengatik. Aste honetan eman du horren berri Miren Etxebeste ordezkariak, bikotearekin batera eskainitako agerraldian.

Beka honi esker 9.000 euro jaso ditu bikoteak, eta ikerketa lana amaitzeko hamabi hilabeteko iraupena izango du.

Lan honekin bereziki Irunen XIX. mendean izan zen bertso produkzioa eta haien protagonista nagusiak ezagutarazi nahi dituzte, hau da, bertsolariak eta bertso jartzaileak, bertsoen nolakotasuna zehaztuz eta aurkeztutako bertso sorta bakoitzaren testuingurua aurkeztuz.

Gaur arte iritsi diren bertsoez eta bertso sortez ariko dira ikerketa lanean, idatzien bitartez iritsitakoak, artxiboetan lortutakoak, autoreen bildumetan aurkitutakoak edo prentsan zein liburuetan miatutakoak. Halere, bikote ikerlariak ez du baztertzen zuzeneko komunikazioetatik ahozko bertso edo sorta bat jasotzea.

Finean, Irungo bertso ondarea «ahalik eta modu ulergarrienean» aurkeztea da bien asmoa, eta haren garrantziaz jabetzeko beharrezkoak diren burubideak behar bezala finkatuko dituzte.

Orain arte inork ez du XIX. mendeko Irungo bertsolaritzaren gaineko bildumarik egin, eta horixe izango da ikerlarien zeregin nagusia.

Bikote ikerlaria
Joxan Elosegi Arregi (Irun, 1955) filologian lizentziatutakoa da, eta euskara irakaslea eta itzultzaile lanetan dihardu. 2004. urtean Joxe Mari Lopetegi, errepublikanoen bertsolaria izeneko liburua argitaratu zuen, bertsolari irundarraren lana ezagutarazteko asmoz.

Bestalde, Aitor Errazkin Vicente (Irun, 1977) Lehen Hezkuntzan graduatua eta Hezkuntza Testuinguru Multikultural eta Eleaniztunetan Unibertsitate Masterduna da. Horrez gain, bertsolaria da eta egun Irungo AEKn euskara irakasle gisa dabil, baita Mondragon Unibertsitatean ere. Irunabar eta Txingudiko Bertso Eskolako kidea da.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/2021/01/27/joxan-elosegi-eta-aitor-errazkinek-eskuratu-dute-2020ko-loidi-beka/

Posted in Berriak and tagged ,,
04 Urt 2021
1 Comment

“Teknorlogiak” Iruneron. Manu Goiogana Bengoetxearen bertsoak.

Teknorlogiak

Doinua: Zer da gaur Donostian
Egilea: Manu Goiogana Bengoetxea

1)
Nahiz eta ezagutu
asmatzaile legez
Tales, Einstein, Edison
edo Arkimedes,
erdiak ezkutatu
dizkigute berez;
pertsona asko jardun
ziren gogo trebez
ez zirenak gizonak
zuriak ere ez.

2)
Ada Lovelace aditu
zen teknologian,
Babbage-en laguntzaile
zena, teorian.
Munduak eduki du
ahazteko zorian…
Lehen programatzaile
gisa historian
gorde behar genuke
gure memorian!

3)
Mária Telkes ere
ez da maiz agertu,
eguzki-energia
zuena ikertu.
Lehen eguzki-labea
utzi zigun gertu
eta landako zenbait
herrixka suspertu…
Argindarra dugunok
zergatik eskertu?

4)
Zaila da Hedy Lamarr
izarra iluntzen:
aritu zen uhinak
sumagaitz bihurtzen,
seinale sekretuen
teknika taxutzen;
Wifia ere hari
esker garatu zen…
eta zergatik ez du
inork ezagutzen?

5)
Jakin nahi duzunean
non zauden benetan
Gladys West-ekin senti
zaitezke zorretan:
funtsezkoa izan zen
ikerketen bueltan
gaurko GPSen
matematiketan,
baina ezin kokatu
gure orbitetan.

6)
Margaret Crane-en bizitzaz
hastean galdezka
ariko ginateke
galderei iheska;
ba hark asmatu zuen,
protestak protesta,
etxean egiteko
haurdunaldi testa…
gizon zuriarentzat
huskeria, ezta?

7)
Ur edangarria da
askoren helburu
Deepika Kurup-ek erraztu
duena seguru:
Eguzki energia
hartuz iturburu
ura arazten duen
teknika sortu du…
Merezi bezainbeste
eskertu al dugu?

8)
Maitane Alonso-ri
jarrita begira
makina bat sortzeko
gai izan zen, tira:
bertan elikagaiak
kontserbatzen dira
jasangarritasuna
hobetuz, argi da…
NASAn ezaguna da,
hemen ez dakit ba…

9)
Sortzen diren heinean
zenbait beharrizan
jartzen gara erantzun
onenen peskizan.
Emakume ugari,
aipatuen gisan,
nahiz eta nahita utzi
dituzten gerizan
ez dezagun sinetsi
ez zirenik izan!

Iturria: https://irunero.eus/teknorlogiak/

Entzungai:

Hemen jaitsi dezakezu
Posted in Bertsoak and tagged ,
23 Abe 2020

“GAUr EGUN”. Egoitz Zelaia Perezen bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan

GAUr EGUN

Doinua: ‘Se me olvidó otra vez’
Egilea: Egoitz Zelaia Perez

1.
The Walking Dead-eko extra txarren antzera.
lanetik etxera sartua naiz atzera.
-lana badut eta ez noa kexatzera-
Joanen nintzake trago batzuk hartzera,
lagunekin bildu eta “desfasatzera”;
helduko nintzake, agian, dantzatzera…
baina dena itxi digute, eta zera,
berriz, aspertuta, bakarrik ohantzera.



2.
Will Byers bezala, luza ahala zangoa,
nonbait, desagertu egin da azaroa.
Ihesean joan aurretik gaztaroa,
berriz dastatu nahi nuke zure ahoa,
nire gorputzean gorde zure alboa.
Abendurako prest daukat sarkofagoa;
luzatu ezkero hau bihurtzera doa,
katu baten mihia baino lakarragoa.



3.
Eguberria ez da Brasil otsailean
batzuk ari gara nahiaren itzalean
aditza jokatu ezinik pluralean.
Euri tantak irrist eginez kristalean
hotz ari du modu diskriminatzailean,
guziak etxean, inor guti kalean;
beroa hartuaz botilen magalean
hartu beharrean besteen azalean.



4.
Hartu aitzin Sherlock-en detektibe kutsuak,
nahiz, garaian izan horren arriskutsuak
nahi ditut besteen alibi amultsuak;
Dena ahantziz, beraz, piztu ditzagun suak
ahanzteko hotzak eta euri-truxuak,
berreskuratzeko hitz-jolas burutsuak,
behatu konplize, besarkada sutsuak,
tekila, limoia, gatza eta musuak.

5.
Abenduak sortu du nahikoa debate
EAEk terrazak zabaldu baititzake,
Nafarroan ere, hau zen prioritate,
Lapurdin, bakarrik, lanerako gauzkate.
Gazteago banintz erotuko nintzake.
Zein dute harreman, zein afektibitate?
Enpatia pixka bat sentitu nezake;
Eni ere gauak ebatsi dizkidate.



6.
Laikarik gabeko enegarren Sputnik
batean joateko antza baino ez dut nik.
Ezin aterata hain ataka estutik
mikatzetik daukat lehen nuena prestutik.
“Hogeiak” deus guti izan du amestutik,
ene hitzen minak ez dakar, berez, tutik.
Urtarrila heltzen ez bazaigu belztutik,
ea zeinek duen “hogeita bat” eskutik!

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/egoitz-zelaia-gaur-egun/

Posted in Bertsoak and tagged ,, | Utzi iruzkina
02 Abe 2020

“Aiako Harriari”. Urko Casado Usandizagaren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan eta Iruneron 

AIAKO HARRIARI
Doinua: Urki zelaiko puntan
Egilea: Urko Casado Usandizaga
1
Kantak jarriko ditut zure maitemiñez
sentimendurik hitzez azaldu eziñez.
Berdin du jazten zeran gris edo urdiñez,
hosto ugariz edo soineko ariñez,
ezin ederragoa nola zaren ziñez.

2
Bat edo hiru zaren askoren zalantza,
“K” batek karteletan dabilkien dantza!!
Toponimia du sarri hizkuntzak ardatza,
udalean zenbaitek ez dakite antza,
eta errespetua horretantxe datza.

 3
Hurbiltzeko parada nola sarri dedan,
zenbat denbora pasa ote det zuregan
zentzu guztiak erne (e)ta burua hegan,
denbora ere gelditu egiten ote dan…
zure parte izaterik bagenu aukeran!

4
Haseran tontorretan zen nire arreta,
Txurrumurru, Erroilbide, Hirumugarrieta,
eta sartalderantza daukazun pareta.
Ondoren baso, magal, zoko (e) ta erreka,
Zenbat sorpresa dezu neretzat gordeta?

5
Landaredia dezu benetan anitza,
Pago, txilar, astigar, iñar nahiz haritza,
zumar, gaztainondo, haltza, urki ta hurritza,
gorosti, lizar, ametz, sahats zein zumitza,
gai zera edonondik sortzeko bizitza.

6
Orkatza, azeria, xagua, azkonarra,
arrabioa, igela, trikua, muxarra, 
muskerra, sugandila, saia, xaguzarra…
Pertsonok ez genuke onartzea txarra
haiek soilik dutela zurekin beharra.

7
Berez duzun oreka pertsonok irauli,
errespetorik gabe hainbeste ahali.
Ardi, behi edo behor mendira bidali,
zuregan bizi arren, nahiz askok estali,
abere bakoitzeko mila animali.

8
Etzarenez osatzen soilik lur publikoz,
lehenengo jo zintuen pinuak ostikoz.
Pertsonon mixerian dirua beti poz!!
ia etzaituzten janzten inoiz eukalitoz,
zuhaizti (e)ta basoak betirako itoz.

9
Beti ez dut erdi hutsa ikusten botila,
lau jantzirekin dabil zuregan okila.
Aurten hurbildu zaizu sekulako pila,
pinu lehorretara alimentu bila,
bizitzaz betetzeko txulo borobila.

10
Kantak jarri dizkizut Aiako Harria,
gutxi den bezain leku liluragarria.
Artzain-basozain biko maiz kontrajarria,
elkarlanerako da nere aldarria,
bakarra izanki lotzen gaitu(e)n uztarria

Iturriak:
https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/urko-casado-usandizaga-aiako-harriari/
https://irunero.eus/aiako-harriari/

 

Posted in Bertsoak and tagged ,,, | Utzi iruzkina
10 Aza 2020

“Bizhitza”. Igauri Lopetegi Amostegiren bertsoak, Oarso-Bisoaldeko Hitzan eta Iruneron

Bizhitza
Doinua: Irun badaukazu zerbait
Egilea: Igauri Lopetegi Amostegi

1)
Hauts batetik sortu ginen
hala kontatu didate
Horrelaxe egin omen
ginen munduaren parte
Bertan topatu ditugu
ezin konta disparate
Sagutxo perez, gabonak
dena nork sinets dezake
Gizarte konspiranoiko
baten gezurra konstante
Zoriona da helburu
baina gezurra bitarte
Besteen pentsanenduak
ikusi bagenitzake
Gezurra gizakiaren
beste errai bat litzake

2)
Koxkortzen hasitakoan
agudo gara nerabe
Ai zeinen garai polita
zein itsusia bestalde
Nik hau amaitu berri dut
agian amaitu gabe
Orain gerora begira
atsekabez atsekabe
Nahiz ta lanean ibili
mundu berri baten alde
Guztiok mantentzen gara
kapitalaren mirabe
Hola ez gara izango
geure buruaren jabe
Bizitzaren atarian
amaia ikusten gaude

3)
Gu biziko garen arren
kapitalaren menpeko
Mundura ez ginen sortu
beti triste egoteko
Bilatuz gero bizitza
gauza onez dago lepo
Lasai hau ez dut esaten
dagoena ukatzeko
Baina bizitza ulertzen
hasi naiz dagoeneko
Ezer gutxi daukagunez
dena daukagu lortzeko
Beraz ez gaiten larritu
ez bagabiltza perfekto
Hemendik ehun urtera
ez gaitu inork maiteko

4)
Horregatik ez pentsatu
bizitza denik iluna
Konplikatua da baina
poesiaren jarduna
Egiren bat bota nahian
gezurrari erantzuna
Geroa dugu urruna
ta iragana lurruna
Metafora itzela da
antitesiaren booma
Bizitzak ez du itzultzen
bertan ematen duguna
Beraz gozatu dezagun
gozatu dezakeguna
Finean hiperbole bat
da ta zoriontasuna.

Iturria: https://bidasoa.hitza.eus/generoak/iritziak/igauri-lopetegi-amostegi-bizhitza/
Iturria: https://irunero.eus/bizhitza/

Posted in Bertsoak and tagged ,, | Utzi iruzkina
08 Aza 2020

2020ko Xilaba Bertsulari Txapelketa etetea erabaki dute

Kaixo, bertsozale:

Xilaba Bertsulari Txapelketan urriaren 17an ekin zioten final herenei. Bertan aritu zen kantuan Txingudiko Bertso-eskolako Irati Alcantarilla, eta zuzenean final erdietan aritzeko txartela eskuratu zuen.

Aste bete beranduago, hilaren 24an, aritu ziren Sohütan Txingudiko Bertso-eskolako beste bi kide; Iker Altuna eta Egoitz Zelaia. Tamalez, Egoitz Zelaiak baino ez zuen matematikoki lortu final erdietan kantatzeko txartela.

Azken final herenaren atarian, izurrite kontu eta etxeratze aginduak direla-eta, Txapelketa etetea erabaki zuen talde antolatzaileak. Txapelketari berrekiteko erabakira arte itxaron beharko dugu, bada. Txapelketa berriro abiatzen denean, final herenetatik aurrera ekingo diote, beraz, berriro ere kantatu beharko dute gure hiru kideek.

Laster arte.

Posted in Bertso saioa,Kronikak and tagged ,,, | Utzi iruzkina
08 Aza 2020

Kabigorriko bertso-gauak bertan behera berriz ere

2020-2021 ikasturteko urriko bertso-gaua aurrera ateratzea lortu bagenuen ere, azarokoa ere bertan behera utzi behar izan dugu, joan den ikasturteko apirileko, maiatzeko eta ekaineko bertso-gauak bezalaxe. Motiboa, COVID-19ak eragindako egoera, bistan da.

Egoerak aukera eman bezain laster saiatuko gara bertso-gauak berriz ere martxan jartzen. Bien bitartean, zaindu eta laster arte.

Posted in Besterik and tagged | Utzi iruzkina
12 Urr 2020

2020ko Xilabako Bertsulari Txapelketa aurrera doa

Kaixo, bertsozale:

2020ko Xilabako Bertsulari Txapelketa aurrera doa eta Txingudiko Bertso Eskoletako kideak ere bai. Irailaren 19an egin zuten lehen saioa Hiriburun. Orduan Irati Alcantarilla eta Egoitz Zelaia aritu ziren eta hurrengo faserako sailkatzeko adina puntu eskuratu zituzten. Bi aste beranduago, Ainhoan aritu zen Iker Altuna eta honek ere saio ederra erdietsi zuen. Hurrengo kanporaketan izango da bera ere.

Final herenak asteburu honetan hasiko dira, urriaren 17an, Senperen. Bertan arituko da kantuan Irati Alcantarilla. Iker Altuna eta Egoitz Zelaia saio berean egokitu dira, urriaren 24an, Sohütan.

Bestalde, Epaile taldean dauzkagu Zuhaitz Olazabal eta Abel Zabala. Lehen kanporaketan biak aritu ziren epaile lanetan, bigarren honetan, ordea, Zuhaitz Olazabal arituko da, eta Abel batuko zaio aurrerago berriz.

Animo, denei eta zorte on!

Berri eguneratuak https://www.bertsozale.eus/eu/xiberoa-lapurdi-baxenabarre/xilaba-2020 webgunean.

Posted in Berriak,Bertsoak and tagged ,,,,, | Utzi iruzkina
04 Urr 2020

Kabigorriko Bertso-Gauak hemen dira, berriz!

Izurritea medio, aurtengo martxoko itxialditik daramagu Kabigorriko Bertso-Gaurik antolatu gabe. Osasun egoera alde ez badugu ere, 2020-2021 ikasturtea hastearekin batera bertso gauak antolatzen berritik hasteko hautua egin dugu Kabigorrik eta Irunabarrek.

Legeak eta segurtasun arauak aldatu bitartean, aforo mugatua izanen dute saioek. Gehienez 40 pertsona sartu ahal izanen da saio bakoitzeko. Sarrerak barran izanen dituzue eskuragarri.

Behar bezala aritzeko guztion laguntza ezinbestekoa izango da: errespeta ditzagun unean uneko eta tokian tokiko osasun neurriak. Horren baitan izango baita, hein handi batean, bertso-saioak antolatzen jarraitu ahal izatea edo ez.

Lehen saioa Urriaren 8an, ostegunez, egingo da. Saioa 19:30ean hasiko da, eta kantuan, Odei Barroso Gomila, Izarne Zelaia Arratibel, Iker Altuna eta Maddi Sarasua Laskarai ariko dira. Gai-emaile lanetan Aitor Errazkin Vicente eta bertso-jarriekin Adrian Arruti Bernadet.

Posted in Berriak,Bertso saioa and tagged ,,,,,, | Utzi iruzkina
02 Urr 2020

“(poli-tik-a)”, Iruneron. Andoni Zelaia Otañoren bertsoak.

(poli-tik-a)

Doinua: Delikatua baitut (Anje Duhalde)
Egilea: Andoni Zelaia Otaño

1
Batetikan keria
bestetik ismoa,
hitz potolo kutsua
ote den susmoa,
irudimenez jantzi
euskaldun kosmoa,
elkartzeko bakoitzan
mundu intimoa.

2
Amesten den artean
egin leike hegan,
probatzen ez duenak
nola jakin zer dan,
ametsaren erdia
gogoratzen dedan,
oraingoz ezingo det
ur hortatik edan.

3
Pentsamentu askea
ta ideiak argi,
aldaketaren alde
agertuaz garbi,
egia da oraindik
gabiltzala nagi,
bat gahi bat elkartuta
egiten dira bi.

4
Okerren dagoena
hobetze aldera,
berari laguntzea
guztion afera,
birusan ikasgaia
ez bada sobera,
gure harrotasuna
itsua ote da.

5
Gizarte askearen
Euskal Herri aske,
politika ohiturak
bilakatuz gazte,
jerarkiak baztertuz
berritasun eske,
ezkerretik jokatuz
indar eta ospe.

6
Beren menpe herriak
eta nor banako,
eskubia hobe da
boteretik flako,
gizarte justuaren
arrisku dalako,
arrazoi ez dugula
pobre garelako.

7
Historia luzean
zenbat ukazio,
politiko askoren
sasi negozio,
herriarentzat ez dut
gehiago desio,
borroka burutsua
bihurtu pasio.

8
Askatasuna ez da
zenbaki kontua,
Eskubidea ez da
batzuen patua,
Berdintasuna ez da
zerbait pribatua,
hau lortzea ezin da
izan delitua.

Iturria: https://irunero.eus/poli-tik-a/

Posted in Bertsoak and tagged , | Utzi iruzkina

Post Navigation

← Older Entries
Newer Entries →